ਇਕੱਲੀ ਇਕੱਲੀ ਕੁੜੀ ਦਾ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ-ਚਿੱਤਰ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸਾਂ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿ ਨਾਇਪਾਲ ਵਰਗਾ ਕੋਈ ਜਨੂੰਨੀ ਕਲਮ-ਘਸਿਆਰਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਭਾਰਤੀ ਮੂਲ ਸਿਰਫ਼ ਹਿੰਦੁਵਾਦ ਵਿਚ ਹੀ ਦਿਖਾਈ ਦੇਂਦਾ ਹੈ, ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਹੱਕਾ ਦੀ ਲਹਿਰ ਉੱਤੇ ਨੋਬਲੀ ਨਜ਼ਲਾ ਸੁੱਟੇ ਜਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਇਨਾਮਾਂ ਵਾਸਤੇ ਭੁੰਨਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੇ, ਮੈਂ ਲਹਿਰ, ਲੋਕਾਂ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸਾਦਗੀ, ਸਾਦ-ਮੁਰਾਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਉੱਚੇ ਅਕੀਦਿਆਂ, ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਰ-ਅੰਜਾਮ ਦਿੱਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਕਾਰਨਾਮਿਆਂ ਨੂੰ ਜਨਤਾ ਤੱਕ ਲੈ ਕੇ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸਾਂ। ਇਸ ਲਈ ਮੈਨੂੰ ਜਿਹੜਾ ਵੀ ਪਾਤਰ ਮਿਲਦਾ ਮੈਂ ਉਹਨੂੰ ਜਾਨਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ। ਜਿਹਨਾਂ ਬਾਰੇ ਮੈਂ ਸੁਣਿਆ ਹੁੰਦਾ ਉਹਨਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਲਈ ਪੱਛਦਾ ਰਹਿੰਦਾ। ਏਥੇ ਉਹ ਲੋਕ ਸਨ ਜਿਹਨਾਂ ਦਾ "ਭਾਰਤੀ ਮੂਲ" ਹਿੰਦੂ ਜਾਂ ਮੁਸਲਿਮ ਧਰਮ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਤੋਂ ਪਾਰ ਸੀ ਤੇ ਜਿਹਨਾਂ ਦਾ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਇਨਸਾਨੀ ਸਾਂਝ ਉੱਤੇ ਉਸਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।

ਕਮਾਂਡਰ ਕੁੜੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਹ ਸੱਭੇ ਤਕਰੀਬਨ ਉਹੋ ਜਿਹੀਆਂ ਸਨ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿਚ ਮੈਂ ਪਿਛਲੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਵਿੱਚਰਿਆ ਸਾਂ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਘਰ-ਬਾਰ, ਮਾਂ- ਬਾਪ, ਜੀਵਨ ਹਾਲਤਾਂ, ਮੈਂ ਨੇੜੇ ਹੋ ਕੇ ਦੇਖ ਰਿਹਾ ਸਾਂ। ਕਮਾਂਡਰ ਕੁੜੀ ਮੁਤਾਬਕ ਹਰ ਕੁੜੀ ਤਕਰੀਬਨ ਇਕੋ ਜਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਲੱਚੱਕਾ, ਮਾਸੇ, ਭੀਮੇ ਤੇ ਬਸਤੀ ਵਰਗੀ। ਕਦੇ ਉਹ ਉਮਰ ਭਰ ਜਬਰ, ਨਮੋਸ਼ੀ ਤੇ ਜ਼ਿੱਲਤ ਉਠਾਉਂਦੀ ਰਹਿ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਦੇ ਜੇ ਬੰਦੂਕ ਉਠਾ ਲਵੇ ਤਾਂ "ਇਕਤਾਲੀ" ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਵੀ ਫੁੰਡ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਜਿੰਨੇ ਔਰਤ ਉੱਤੇ ਜਬਰ ਦੇ ਰੂਪ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਓਨੇ ਹੀ ਉਸ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਿਹੜੀ ਜਿੰਨੇ ਪਾਰ ਬੁਲਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ ਓਨੀਆਂ ਹੀ ਉਹ ਜਬਰ ਦੀਆਂ ਕੜੀਆਂ ਭੰਨ ਦੇਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਓਨਾ ਹੀ ਆਜ਼ਾਦ ਹੁੰਦੀ ਤੁਰੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਜਦ ਮੈਂ ਉਹਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਉਹ ਕਿੰਨੀ ਕੁ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਹੱਸ ਕੇ ਟਾਲ ਦਿੱਤਾ।

ਬਹਰਹਾਲ, ਚਾਹੇ ਓਥੇ ਕੋਈ ਗੁਰੀਲਾ ਕੁੜੀ ਸੀ ਜਾਂ ਕੋਈ ਆਮ ਆਦਿਵਾਸੀ ਔਰਤ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਬੇ-ਖ਼ੌਫ਼ ਹੀ ਵੇਖਿਆ। ਉਹ ਆਜ਼ਾਦ ਹਵਾ `ਚ ਵਿੱਚਰ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਅਜਿਹੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਉਹ ਦੱਸ ਸਾਲ ਜਿਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਦੱਸ ਦਿਨ ਇਸ ਦੀ ਕੋਈ ਬਹੁਤੀ ਅਹਿਮੀਅਤ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ। ਆਜ਼ਾਦੀ ਦਾ ਇਕ ਪਲ ਦਾ ਜੀਣਾ ਵੀ ਇਕ ਉਮਰ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਕਰੀਮਨਗਰ ਦੀਆਂ ਸੱਤ ਕੁੜੀਆਂ

ਸੱਤ ਪਹਾੜੀਆਂ ਵਰਗੀਆਂ ਸੱਤ ਭੈਣਾਂ

ਉਹ ਤਾਰੇ ਬਣ ਅੰਬਰੀਂ ਜਾ ਚੜੀਆਂ

ਕਿ ਰੁੱਖ ਬਣ ਜੰਗਲੀ ਉਂਗ ਪਈਆਂ,

ਸੁਰਖ਼ ਫੁੱਲ ਬਣ ਟਹਿਕਣ ਲੱਗੀਆਂ

ਕਿ ਨਦੀਆਂ ਬਣ ਸੱਤ ਦੀਪਾਂ 'ਤੇ ਵਹਿ ਤੁਰੀਆਂ

ਇਹ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ। ਪਰ ਉਹ ਚੀਨ ਦੀ ਦੀਵਾਰ ਤੋਂ ਲੰਬੀ ਜਿਸ ਕਤਾਰ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ ਉਹ ਪੂਰਬ ਵਿਚ ਵੀਅਤਨਾਮ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ ਇਰਾਨ, ਫ਼ਲਸਤੀਨ ਤੇ ਤੁਰਕੀ ਵਿਚੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੋਈ ਧੁਰ ਪੱਛਮ ਵਿਚ ਕੋਲੰਬੀਆ ਤੇ ਪੀਰ ਤੱਕ