ਅਤੇ ਆਪ "ਲਾ-ਪਰਵਾਹੀ" ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਓਥੋਂ ਚਲੇ ਗਏ। ਬਾਦ ਵਿਚ ਉਸ ਗੁਰੀਲਾ ਕੁੜੀ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਉਸ ਦੀ ਲਾਸ਼ ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਦਫ਼ਨਾ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਖ਼ਬਰ ਨੂੰ ਗੁਰੀਲਿਆਂ ਦੇ ਵਹਿਸ਼ੀਪਨ ਅਤੇ ਪੱਥਰ-ਚਿੱਤ ਹੋਣ ਦੀ ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਪਰ ਲੱਖਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ, ਭੁੱਖ-ਮਰੀ, ਗਰੀਬੀ, ਜਹਾਲਤ ਆਦਿ ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲੇ ਉਹ ਹਕੂਮਤ ਦੇ ਵਹਿਸੀਪਣ ਦਾ ਵਿਆਪਕ ਤੇ ਭੱਦਾ ਚਿੱਤਰ ਸੀ ਜਿਸ ਦਾ ਸਾਨੀ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਗਰੀਬਾਂ ਦੀਆਂ ਬਸਤੀਆਂ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਹਕੀਕਤ ਹੈ। ਅਰਬਾਂ ਦੀ ਦੋਲਤ ਹੜੱਪਣ ਵਾਲੇ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਹੋਣੀ ਨੂੰ ਨਰਕ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਾਕਮ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪੈਰ ਚੱਟਣ ਵਾਲੇ ਕਲਮਕਾਰ ਸਮੁੱਚੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਆਪਣੇ ਵਹਿਸੀ ਤੇ ਸੰਗਦਿਲ ਵਤੀਰੇ ਤੋਂ ਸ਼ਰਮਸਾਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਉਹ ਇਸ ਵਿਆਪਕ ਜੁਰਮ ਨੂੰ ਉਸ ਕੁੜੀ ਦੀ ਮੌਤ ਉੱਤੇ ਕਰੇ ਮਗਰਮੱਛੀ ਹੰਝੂਆਂ ਪਿੱਛੇ ਛੁਪਾ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ ਜਿਸ ਦੇ ਸਾਥੀ ਆਪਣੀਆਂ ਕਿੱਟਾਂ ਵਿਚ ਦਵਾਈਆਂ ਚੁੱਕੀ ਫਿਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਇਲਾਜ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਤੱਕ ਹਕੂਮਤ ਵੱਲੋਂ ਕਦੇ ਵੀ ਸਿਹਤ ਸਹੂਲਤ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਾਈ ਗਈ। ਮਲੇਰੀਆ, ਕੈਂਸਰ, ਅੱਗ ਅਤੇ ਭੁੱਖ ਤੋਂ ਮਰਨ ਵਾਲੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਕਬਾਇਲੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਤੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਗਰੀਬ- ਗੁਰਬੇ ਕਿਸ ਦੇ ਮੁਜਰਮਾਨਾ ਵਤੀਰੇ ਦੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹਨ, ਇਹ ਕਿਸੇ ਟਿੱਪਣੀ ਦਾ ਮੁਥਾਜ ਨਹੀਂ। ਗੁਰੀਲੇ ਤਾਂ ਅੱਜ ਓਥੇ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਹਨ ਪਰ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ "ਕਿਸਮਤ ਨਾਲ ਪੰਜਾ ਲੜਾਉਣ" ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਤੇ ਵਾਅਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ 55 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਸ਼ੈਤਾਨੀ ਹਾਸਾ ਹੱਸਦੇ ਤੁਰੇ ਆ ਰਹੇ ਹਨ।

ਅੱਗ ਨਾਲ ਝੁਲਸ ਕੇ ਮਰੀ ਮਾਸੇ ਮਹਿਜ਼ ਨਾਮ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਉਹ ਇਸ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਇਕ ਨੁਮਾਇੰਦਾ ਤਸਵੀਰ ਹੈ। ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਗੁਰੀਲਿਆਂ ਵਾਸਤੇ ਵੀ ਮਾਸੇ ਮਹਿਜ਼ ਇੱਕ ਨਾਮ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਗੋਂ ਇਕ ਖੂਬਸੂਰਤ ਸੁਪਨੇ, ਇਕ ਆਦਰਸ਼ ਦਾ ਭਿਆਨਕ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਸਰੋਤ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਲਗਨ ਤੇ ਇਰਾਦੇ ਨੂੰ ਜ਼ਰਬਾਂ ਦੇਂਦਾ ਹੈ। ਯਕੀਨਨ ਹੀ ਮਾਸੇ ਤੇ ਉਸ ਵਰਗੀਆਂ ਕਰੋੜਾਂ ਜਿੰਦਾਂ ਉਬਲਦੇ ਹੋਏ ਗੁੱਸੇ, ਜੋਸ਼ ਅਤੇ ਜਜ਼ਬਿਆਂ ਦਾ ਇਕ ਸੋਮਾ ਹਨ। ਮਾਸੇ ਦੇ ਜਿਸਮ ਉੱਤੇ ਫੈਲੀ ਅਤੇ ਦਮ ਤੋੜ ਗਈ ਗੁਰੀਲਾ ਕੁੜੀ ਦੇ ਸੀਨੇ ਵਿਚ ਦਫ਼ਨ ਹੋਈ ਅੱਗ, ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਇੱਕ ਤਾਂਡਵ ਦੇ ਦੇ ਰੂਪ ਹਨ। ਇਹੀ ਅੱਗ ਓਥੇ ਗੁਗੋਲਿਆਂ ਦੇ ਸੀਨੇ ਅੰਦਰ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਦੋ ਸੌ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਚੱਲ ਕੇ ਪਹੁੰਚਿਆ ਉਹ ਨੌਜਵਾਨ ਵੀ ਉਸੇ ਸੁਲਗਦੀ ਹੋਈ ਅੱਗ ਨੂੰ ਰਸਤਾ ਦੇਣ ਆਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਪਹਿਲਾ ਅਜਿਹਾ ਨੌਜਵਾਨ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਅਤੇ ਆਖ਼ਰੀ ਕਤੱਈ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਉਸ ਰਾਤ ਅਸੀਂ ਵਾਪਸ ਪਹਾੜ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਵਿਚ ਚਲੇ ਗਏ ਸਾਂ। ਪਹਾੜ ਦੇ ਪਰਲੇ ਪਾਰ ਅਲੱਗ ਹੋਈ ਸੱਤ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਟੀਮ ਵੀ ਸਾਨੂੰ ਓਥੇ ਆ ਮਿਲੀ। ਏਥੇ ਜੰਗਲ ਸੰਘਣਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸੀ। ਰੁੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਟੀਸੀਆਂ ਆਸਮਾਨ ਛੂੰਹਦੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ। ਰਾਤਾਂ ਦੀ ਠੰਡ ਕਾਰਨ ਕਈਆਂ ਦੇ ਗਲੇ ਜਕੜੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਕੋਈ ਮਲੇਰੀਏ ਤੋਂ ਉੱਠਦਾ ਤਾਂ ਖੰਘ ਤੇ ਵਾਇਰਲ ਬੁਖ਼ਾਰ ਨਾਲ ਘੇਰਿਆ ਜਾਂਦਾ। ਹਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਸੰਘਣੇ