ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿੱਚ ਰਲਮਿਲ ਗਏ ਸਨ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਜੱਟਾਂ ਤੇ ਦਲਿਤਾਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਗੋਤ ਸਾਂਝੇ ਹਨ। ਚਹਿਲ ਗੋਤ ਜੱਟਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਗੋਤਾ ਵਿਚੋਂ ਹੈ। 1881 ਈਸਵੀਂ ਦੀ ਜਨਸੰਖਿਆ ਅਨੁਸਾਰ ਸਾਂਝੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਚਹਿਲ ਗੋਤ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 63156 ਸੀ। ਮਾਲਵੇ ਵਿਚੋਂ ਚਹਿਲ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਾਫੀ ਜਾਕੇ ਆਬਾਦ ਹੋਏ ਹਨ। ਦੁਆਬੇ ਦੇ ਬਹੁਤ ਚਹਿਲ ਬਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਗਏ ਹਨ। ਬਹਿਲ ਕਬੀਲੇ ਦੇ ਲੋਕ ਸਿਆਏ ਤੇ ਮਨਮਤੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਕਿਸੇ ਦੇ ਮਗਰ ਘੱਟ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਚਹਿਲ ਜੱਟ ਸਿੱਖ ਹਨ। ਦਲਿਤ ਜਾਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਰਲੇ ਹੋਏ ਤਹਿਲ ਵੀ ਸਿੱਖ ਹਨ। ਮਾਦੇ ਦੇ ਬਿਆਸ ਖੇਤਰ ਦੇ ਪਿੰਡ ਮੇਰੇ ਖਾਨਪੁਰ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਝੰਗੀ ਜਿਹੜੀ ਬਾਬਾ ਜੋਰੀ ਦੇ ਨਾਂਅ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ ਵਿੱਚ ਦੀ ਸਾਲਾਨਾ ਜੋੜ ਮੇਲਾ ਅੱਧ ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਮੜੀ ਧੂਮਧਾਮ ਨਾਲ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਅਖੰਠ ਪਾਠ ਦੇ ਭੋਗ ਪੈਣ ਮਗਰੋਂ ਨੇੜਲੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਚਹਿਲ ਬਾਬਾ ਜੀ ਦੇ ਬੱਚੇ ਤੇ ਮੱਥਾ ਟੇਕਦੇ ਹਨ। ਬੀਚ ਦੁੱਧ ਮਿੱਠੀਆਂ ਰੋਟੀਆਂ, ਗੁੜ੍ਹ ਆਇ ਚੜ੍ਹਾਈ ਮੰਨਤਾਂ ਮੰਗੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਮੇਲੇ ਵਿੱਚ ਗਾਇਕ ਜੋੜੀਆਂ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਭਾਗ ਲੈਣ ਲਈ ਖਾਨਪੁਰ ਦੀ ਪੰਚਾਇਤ ਵੱਲੋਂ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੇਲੇ ਵੀ ਨਵੇਂ ਢੰਗ ਨਾਲ ਲੱਗ ਰਹੇ ਹਨ। ਬਹਿਲ ਇਰਾਨ ਵਿਚੋਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪੰਜਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਆਏ ਸਨ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦਿੱਲੀ ਤੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਵਸਦੇ ਸਨ ਚਹਿਲ ਮਨਮਤੇ ਤੇ ਸੰਜਮੀ ਜੱਟ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੁੱਢਲਾ ਘਰ ਵੀ ਕੈਸਪੀਅਨ ਸਾਗਰ ਦਾ ਪੂਰਬੀ ਖੇਤਰ ਸੀ। ਹਰਿਆਏ ਤੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਚਹਿਲ ਹਿੰਦੂ ਜਾਟ ਹਨ।

ਜੱਟਾਂ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ 7

ਜੱਟਾਣੇ: ਇਸ ਗੋਤ ਦਾ ਮੋਢੀ ਜੱਟਾਣਾ ਸੀ। ਇਹ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਯਾਦਵ ਬੰਸੀ ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਵਿਚੋਂ ਦੱਸਦੇ ਹਨ। ਭੱਟੀ ਰਾਜਪੂਤ ਵੀ ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਸੱਸ ਵਿਚੋਂ ਹਨ। ਰਾਉ ਭੱਟੀ ਤੀਜੀ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਬਠਿੰਡੇ ਦਾ ਕੇਦਾ ਕਿਲ੍ਹਾ ਬਣਾਇਆ ਸੀ। ਲੱਖੀ ਜੰਗਲ ਤੇ ਭੱਟਨੇਰ ਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ 'ਚ ਕਬਜਾ ਕਰ ਲਿਆ। ਭੱਟੀ ਰਾਉ ਦੀ ਬੰਸ ਵਿਚੋਂ ਵਿਜੇ ਰਾਉ ਦੇਵ ਰਾਜ, ਜੈਸਲ ਹੇਮ ਤੇ ਜੂੰਦਰ ਰਾਉ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਏ ਹਨ।

ਜਿਸ ਸਮੇਂ ਗੰਜਨੀ ਦੇ ਤਖ਼ਤ ਉੱਤੇ ਮਹਿਮੂਦ ਗੰਜਨਵੀ ਅਤੇ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਤਖ਼ਤ ਉੱਤੇ ਜੈਪਾਲ ਦਾ ਰਾਜ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਸਤਲੁਜ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਬਿਜੇ ਰਾਏ ਭੱਟੀ ਬਠਿੰਡੇ ਤੇ ਭੱਟਨੇਰ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਤੇ ਰਾਜ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਜੈਪਾਲ ਨੇ ਮਹਿਮੂਦ ਦੀ ਈਨ ਮੰਨ ਲਈ ਸੀ ਪਰ ਸਿਜੇ ਰਾਏ ਮਹਿਮੂਦ ਤੋਂ ਆਕੀ ਸੀ।

ਇਸ ਲਈ ਮਹਿਮੂਦ ਨੇ 1004 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਬਠਿੰਡੇ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ। ਭੱਟੀਆਂ ਨੇ ਮਹਿਮੂਦ ਦੀ ਬਹਾਦਰੀ ਨਾਲ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕੀਤਾ ਪਰ ਹਾਰ ਗਏ। ਕੁਝ ਭੱਟੀ ਮਾਰ ਦਿੱਤੇ। ਕੁਝ ਮੁਸਲਮਾਨ ਬਣਾ ਲਏ ਗਏ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਭੱਟਨੇਰ ਵੱਲ ਦੰਤ ਗਏ। ਬਿਜੇ ਰਾਏ ਤੋਂ ਮਗਰੋਂ ਦੇਵਰਾਜ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਥਾਂ ਰਾਜਾ ਬਇਆ। ਦੇਵਰਾਜ ਦੀ ਬੰਸ ਵਿਚੋਂ ਚਾਊ ਜੈਸਲ ਹੋਇਆ ਜਿਸ ਨੇ ਜੈਸਲਮੇਰ ਦੀ ਮੰਤ੍ਰੀ ਗੰਡੀ। ਜੈਸਲ ਦੀ ਸੱਸ ਵਿਚੋਂ ਹਿੰਦੂ ਭੱਟੀ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਭਰਾ ਦੂਸਲ ਦੀ ਬੰਸ ਵਿਚੋਂ ਸਿੰਧੂਅਰਾਤ, ਸੱਟਾਏ ਤੇ ਵੱਟੂ ਆਦਿ 21 ਗੋਤਾਂ ਦੇ ਜੱਟ ਹਨ। ਜੈਸਲ ਦਾ ਭਤੀਜਾ ਹੋਮ ਆਪਣੇ ਭਾਈਦਾਰ ਨਾਲ ਨਾਰਾਜ਼ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ 1190 ਈਸਵੀ ਦੇ ਲਗਭਗ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ। ਹਿੰਸਾਰ ਤੇ ਮਠਿੰਡੇ ਦੇ ਕੁਝ ਇਲਾਬੀ ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਰਾਜ ਚੌਹਾਨ ਦਾ ਰਾਜ ਵੀ ਬਠਿੰਡੇ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। । 190 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਰਾਜ ਦੀ ਹਾਰ ਮਗਰੋਂ ਇਹ ਇਲਾਕਾ ਫਿਰ ਗੋਰੀਆਂ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ। ਹੇਮ ਨੇ ਰੀਰੀਆਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਗੋਰੀਆਂ ਨੇ ਹਿੱਸਾਰ ਤੇ ਬਠਿੰਡੇ ਦਾ ਇਲਾਕਾ ਹੇਮ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਹੇਮ ਨੇ ਹਿੱਸਾਰ ਵਿੱਚ ਕਿਲ੍ਹਾ ਬਣਾਕੇ ਇਸ ਇਲਾਕੇ ਤੇ ਰਾਜ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਹੇਮ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਜੂੰਦਰ ਦੇ 21 ਪੁੱਤਰ ਸਨ। ਇਸ ਦੀ ਬੰਸ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਡੇਰਿਆਂ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਨਵੇਂ ਗੇੜ ਚਾਲੂ ਕਰ ਲਏ। ਸੁੰਦਰ ਦੇ ਪਿਤਾ ਹਮ ਦੀ ਮੌਤ 1212 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਹੋਈ।

ਜੂੰਦਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸਟੇਰ ਰਾਉ ਦੀ ਸੰਸ ਵਿਚੋਂ ਸਿੱਧੂ ਬਰਾੜ ਹਨ। ਔਚਲ ਦੀ ਬੰਸ ਵਿਚੋਂ ਜੰਟਾਏ ਵੱਟੂ ਤੇ ਬੇਦਲੇ ਜੱਟ ਹਨ। ਜੱਟਾਣੇ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਮੇਪਾਲ ਸੀ। ਜੱਟਾਏ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਤੋਂ ਗੀਤ ਜੱਟਾਣਾ ਹੋਣ ਵਿੱਚ ਆਇਆ। ਸੁੰਦਰ ਦੀ ਬੰਸ ਦੇ ਲੋਕ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਨ। ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਦੀ ਔਲਾਦ ਸਤਲੁਜ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸੀਂ ਖਿਲਰ ਗਈ। ਦੂਰ ਦੂਰ ਤੱਕ ਸਾਰਾ ਦੱਖਣੀ ਮਾਲਵਾ ਰੋਕ ਲਿਆ। ਲੁਧਿਆਣਾ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਉੱਚਾ ਜੱਟਾਣਾ, ਜੱਟਾਣਾ ਅਤੇ ਮੁਕਤਸਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵਾਦਰ ਜੱਟਣਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪਿੰਡ ਹਨ। ਮਾਨਸਾ ਦੇ ਸਰਦੂਲਗੜ੍ਹ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਚੂੜੀਆਂ, ਇੰਪੀ, ਜੱਟਾਣਾ ਕਲਾਂ ਤੇ ਜੱਟਾਣਾ ਖੁਰਦ ਵੀ ਇਸ ਬਰਾਦਰੀ ਦੇ ਪਿੰਡ ਹਨ। ਕੁਝ ਜੱਟਾਣੇ ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ, ਬਠਿੰਡਾ ਤੇ ਸੰਗਰੂਰ ਖੇਤਰ ਦੇ ਕੁਝ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਜੱਟਾਣੇ ਗੋਤ ਦੇ ਕਈ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਜੱਟਾਣੇ ਗੋਤ ਦੇ ਜੱਟ ਵੀ ਵਸਦੇ ਹਨ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਜੱਟਾਣੇ ਗੋਤ ਦੇ ਜੱਟਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਬਹੁਤ ਹੀ ਘੱਟ ਹੈ। ਇਹ ਬਹੁਤੇ ਮਾਲਵੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਆਬਾਦ ਹਨ। ਭੱਟੀ ਕਬੀਲੇ ਦੇ ਲੋਕ ਮਹਿਮੂਦ ਗਜ਼ਨਵੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਗਿਆਰ੍ਹਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਰਾਜਸਥਾਨ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ ਸਨ। ਬਾਰ੍ਹਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਲੋਕ ਫਿਰ ਵਾਪਿਸ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਆ ਵਸ ਗਏ ਸਨ। ਜੱਟਾਣੇ ਗੋਤ ਦੇ ਲੋਕ ਜੰਗਪਾਲ ਗੋਤ ਦੇ ਜੱਟਾਂ ਨੂੰ ਦੀ ਆਪਣੀ ਬਰਾਦਰੀ ਵਿਚੋਂ ਸਮਝਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਦੇਵੇ ਅੰਚਲ ਭੱਟੀ ਦੀ ਬੰਸ ਵਿਚੋਂ ਹਨ। ਦੇਵੇ ਹੀ ਉਪਰੀਤ ਹਨ। ਦਰ ਦੇ 21 ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਪੀਪੜ ਰਾਉ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਦਲਿਤ ਜਾਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਰਲਮਿਲ ਗਈ ਸੀ। ਸਿੱਧੂ ਰੀਤ ਦੇ ਮਜੂਸੀ ਸਿੱਖ ਇਸ ਦੀ ਸੰਸ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼ਾਖ ਹਨ। ਬਹੁਤੇ ਜੱਟ ਯਾਦਦ ਬੰਸੀ ਆਈਆ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੁੱਢਲਾ ਘਰ ਸਿੱਧ ਸੀ। ਇਹ ਸਿੰਧ ਤੋਂ ਹੀ ਪੰਜਾਬ, ਹਰਿਆਣਾ, ਰਾਜਸਥਾਨ, ਪੱਛਮੀ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ ਅਤੇ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਮਾਲਵਾ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਆਕੇ ਆਬਾਦ ਹੋਏ ਸਨ। ਬਦੇਸ਼ੀ ਹਮਲਿਆਂ ਤੇ ਕਾਲ ਪੈਣ ਕਾਰਨ ਜੱਟ ਕਬੀਲੇ ਇੱਕ ਜਗ੍ਹਾ ਤੋਂ ਦੂਜੀ ਜਗ੍ਹਾ