

ਖ਼ੁਰਾਕ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦੇਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੁਦਰਤ, ਆਸ-ਪਾਸ ਵਿਚਰਦੇ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਦੀ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਦ ਅਤੇ ਮਲ-ਮੂਤਰ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਧਰਤੀ ਵਿੱਚ ਸਮਾਅ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਤੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਪ੍ਰਾਣੀ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਕੁਦਰਤ ਦਾ ਸਪੱਸ਼ਟ ਸੁਨੇਹਾ ਹੈ ਕਿ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਮਲ-ਮੂਤਰ ਨੂੰ ਖੇਤੀ ਕਰਨ ਲਈ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਨਾ ਇਕ ਕੁਦਰਤੀ ਵਿਧੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਪੂਰਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੁਦਰਤੀ ਖੇਤੀ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਮੈਂ ਉਸ ਜੰਗਲ ਦੇ ਦਰੱਖਤ ਦੀ ਛਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕੀੜੀਆਂ, ਕੀੜਿਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜੀਵ-ਜੰਤੂਆਂ ਨੂੰ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਵੇਖਿਆ- ਸਿਰਫ਼ ਛਾਂ ਦੇ ਥੱਲੇ ਹੀ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਹੀਂ। ਮੈਂ ਛੇ ਸਾਲ ਤਕ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਦਰਤ ਵੱਲੋਂ ਚਲਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਕੁਦਰਤੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਬੜੇ ਧਿਆਨਪੂਰਵਕ ਦੇਖਿਆ। ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਮੈਨੂੰ ਸਮਝ ਆਈ ਕਿ ਦਰੱਖਤਾਂ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲਦੇ ਮਿੱਠੇ ਪਦਾਰਥ ਨੂੰ ਇਹ ਜੀਵ-ਜੰਤੂ ਭੋਜਨ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਖਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਬਦਲੇ ਉਹ ਤੱਤ ਜ਼ਮੀਨ ਰਾਹੀਂ ਦਰੱਖਤ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਤਕ ਪਹੁੰਚਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਉਸ ਦਰੱਖਤ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਹੈ ਕੁਦਰਤ ਦਾ ਸਹਿਜੀਵਨ ਦਾ ਸਿਧਾਂਤ। ਵਿਗਿਆਨ ਨੇ ਇਹ ਸਿੱਧ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕੁਦਰਤ ਨੇ ਪੇੜ-ਪੌਦਿਆਂ ਨੂੰ ਵਧਣ-ਫੁੱਲਣ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਿੱਠੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀ ਦੇਣ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਕੀੜੇ ਮਕੌੜੇ ਖਿੱਚੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ; ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਹੀ ਵਧੀਆ ਭੋਜਨ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰੀਕ੍ਰਿਆ ਵਿੱਚ ਕੀੜੇ-ਮਕੌੜੇ ਪੇੜ-ਪੌਦਿਆਂ ਤੋਂ ਆਪਣਾ ਭੋਜਨ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪੇੜ- ਪੌਦਿਆਂ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੇ ਤੱਤ ਪੇੜ-ਪੌਦਿਆਂ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੇਰੇ ਮਨ ਨੂੰ ਠਣਕੀ ਕਿ ਮਿੱਠੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦਾ ਉਪਯੋਗ ਕੁਦਰਤੀ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸ ਵਿਚਾਰ ਦਾ ਝਟਕਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਜੇਕਰ ਗਾਂ ਦੇ ਗੋਬਰ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਮਿੱਠਾ ਪਦਾਰਥ ਮਿਲਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਸਿੱਟਾ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ ? ਮੈਂ ਤੁਰੰਤ ਗੋਬਰ ਅਤੇ ਗਊ-ਮੂਤਰ ਦੇ ਨਾਲ ਗੁੜ, ਸ਼ੱਕਰ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਦ ਦਾ ਉਪਯੋਗ ਹਰੇਕ ਫ਼ਸਲ ਲਈ ਕਰਕੇ ਦੇਖਿਆ। ਸਿੱਟਾ ਬਹੁਤ ਚਮਤਕਾਰੀ ਨਿਕਲਿਆ।