ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੌਸ਼ਟਿਕਤਾ ਦੇਸੀ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਘਟੀਆ ਸੀ। ਦੇਸੀ ਕਣਕ ਦੇ ਆਟੇ ਦੀ ਬਣੀ ਹੋਈ ਰੋਟੀ ਖਾਣ ਉਪਰੰਤ ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਭੁੱਖ ਨਹੀਂ ਸੀ ਲੱਗਦੀ। ਨਿਰੰਤਰ ਅਕਾਲ ਪੈਣ ਨਾਲ ਅਤੇ ਵੱਧਦੀ ਹੋਈ ਆਬਾਦੀ ਕਾਰਨ ਅਨਾਜ ਦੀ ਲੋੜ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਲਈ ਕਈ ਸ਼ੰਕਰ (ਵੱਧ ਝਾੜ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ) ਕਿਸਮਾਂ ਖੋਜੀਆਂ ਗਈਆਂ ਅਤੇ ਵੱਧ ਉਤਪਾਦਨ ਲੈਣ ਦੀ ਹੋੜ ਲੱਗੀ ਰਹੀ।

ਹਰੀ-ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ੰਕਰ ਕਿਸਮਾਂ ਨਾਲ ਉੱਪਜ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧੀ। ਉਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਸੀ ਰਸਾਇਣਕ ਖਾਦਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ। ਜਦ ਤਕ ਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਕੁਦਰਤੀ ਖੇਤੀ ਨਾਲ ਇਕੱਠੀ ਹੋਈ ਉਪਜਾਊ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਹੁਮਸ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਕਾਇਮ ਸੀ, ਰਸਾਇਣਕ ਖਾਦਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਵੱਧ ਉੱਪਜ ਮਿਲਦੀ ਰਹੀ, ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਰਸਾਇਣਕ ਖੇਤੀ ਨੇ ਇਹ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਇਕੱਠਾ ਹੋਇਆ ਜੀਵ-ਅੰਮ੍ਰਿਤ (ਹੂਮਸ) ਖ਼ਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਵੇਂ ਉਵੇਂ ਸੰਨ 1985 ਤੋਂ ਹਰ ਫ਼ਸਲ ਦੌਰਾਨ ਕਣਕ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਘਟਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਅੱਜ ਔਸਤਨ ਕਣਕ ਉਤਪਾਦਨ 20 ਕੁਇੰਟਲ ਪ੍ਰਤੀ ਏਕੜ ਤੋਂ ਵੀ ਥੱਲੇ ਆ ਗਿਆ ਹੈ । ਹੁਣ ਖੇਤੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਚੱਲਤ ਕੀਤੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਵਧ ਉੱਪਜ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀਆਂ। ਤੁਸੀਂ ਕਿੰਨੀਆਂ ਹੀ ਰਸਾਇਣਕ ਖਾਦਾਂ ਪਾਈ ਜਾਓ। ਇਹ ਹਰੀ-ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦਾ ਪਤਨ ਹੈ।

ਸਾਡੀਆਂ ਦੇਸੀ ਵਧੀਆ ਕਿਸਮਾਂ ਜਿਵੇਂ ਸਿਹੌਰ, ਚੰਦੌਸੀ, ਬੰਸੀ ਕਾਲੀਕੁਲੀ, ਖਪਲੀ, ਪੋਪਾਤੀਆ, ਰਵਾਈ, ਗੋਧੂਮਾਝੁ ਅਤੇ ਸੰਬਾ ਆਦਿ ਸਿਰਫ ਜ਼ੀਰੋ ਬਜਟ ਕੁਦਰਤੀ ਖੇਤੀਆਂ ਦੀਆਂ ਵਿਧੀਆਂ ਨਾਲ ਹੀ, ਖੇਤੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਉੱਪਜ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਕਿਉਂ ਅਸੀਂ ਘੱਟ ਉਤਪਾਦਨ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸ਼ੰਕਰ ਕਿਸਮਾਂ ਬੀਜੀਏ ? ਅਸੀਂ ਆਪਣੀਆਂ ਦੇਸੀ ਕਿਸਮਾਂ ਕਿਉਂ ਨਾ ਲਾਈਏ? ਦੂਜੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਐਚ.ਡੀ. 2189 ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸ਼ੰਕਰ ਕਣਕ ਦਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦਾ ਮੁੱਲ ਜੇਕਰ 600 ਰੁਪਏ ਪ੍ਰਤੀ ਕੁਇੰਟਲ ਹੈ ਤਾਂ ਦੀ ਸੀ ਚੰਦੋਸੀ ਜਾਂ ਸਿਹੌਰ ਜਾਂ ਬੰਸੀ ਕਣਕ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਦੁਗਣੇ ਮੁੱਲ ਤੇ ਵਿੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਯਾਨੀਕਿ 1200 ਰੁਪਏ ਪ੍ਰਤੀ ਕੁਇੰਟਲ। ਸਵਾਲ ਉੱਠਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਉਂ ਅਸੀਂ ਸ਼ੰਕਰ ਕਿਸਮ ਬੀਜੀਏ ?