ਗਾੜ੍ਹਾ ਜੀਵ-ਅੰਮ੍ਰਿਤ

ਜੀਵ-ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਤੁਸੀਂ ਦੂਸਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੀ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਗਿੱਲਾ-ਗਾੜ੍ਹਾ ਜੀਵ-ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਬਣਾ ਕੇ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਲਈ ਕੀ ਕਰਨਾ ਹੈ ? ਸੌ ਕਿਲੋ ਦੇਸੀ ਗਾਂ ਦੇ ਗੋਬਰ (ਜਾਂ ਅੱਧਾ-ਅੱਧਾ ਮਿਲਿਆ ਬੈਲ ਜਾਂ ਮੱਝ ਦਾ ਗੋਬਰ) ਉਸ ਵਿੱਚ 2 ਕਿਲੋ ਗੁੜ ਅਤੇ 2 ਕਿਲੋ ਵੇਸਣ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦਾਲ ਦਾ ਆਟਾ ਮਿਲਾ ਦਿਓ। ਖੇਤਾਂ ਦੇ ਬੰਨੇ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਮੁੱਠੀ ਭਰ ਉਸ ਵਿੱਚ ਪਾਉਣੀ ਹੈ। ਥੋੜ੍ਹਾ-ਥੋੜ੍ਹਾ ਗਊ-ਮੂਤਰ ਪਾ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਿਲਾ ਲੈਣਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੁੰਨ ਲੈਣਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਕ ਸੀਰਾ ਜਿਹਾ-ਗਾੜ੍ਹਾ ਜੀਵ-ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਬਣ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਸ ਨੂੰ ਇੰਨਾ ਕੁ ਗਾੜ੍ਹਾ ਬਣਾਉਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦੇ ਲੱਡੂ ਜਿਹੇ ਬਣ ਜਾਣ। ਇਕ ਇਕ ਲੱਡੂ ਡਿਪਰ ਦੇ ਥੱਲੇ ਰੱਖ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸੁੱਕੀ ਘਾਹ ਨਾਲ ਢੱਕ ਦਿਓ। ਇਸ ਘਾਹ 'ਤੇ ਡਿਪਰ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਪੈਣ ਦਿਓ। ਇਹ ਗਾੜ੍ਹਾ ਜੀਵ-ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਤੁਸੀਂ ਪੇੜ-ਪੌਦਿਆਂ ਦੇ ਕੋਲ ਰੱਖ ਸਕਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਕਿ ਜੀਵ-ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਜੜ੍ਹਾਂ ਤਕ ਪਹੁੰਚ ਸਕੇ। ਗਿੱਲੇ ਜਾਂ ਸੁੱਕੇ ਜੀਵ-ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਿਚ ਤੁਸੀਂ ਬੀਜ ਰੱਖ ਕੇ ਬੀਜ ਸਕਦੇ ਹੋ।

ਸੁੱਕਾ-ਗਾੜ੍ਹਾ ਜੀਵ-ਅੰਮ੍ਰਿਤ

ਇਸ ਗਿੱਲੇ ਗਾੜ੍ਹੇ ਜੀਵ-ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨੂੰ ਛਾਂ ਵਿੱਚ ਖਿਲਾਰ ਕੇ ਸੁਕਾ ਲਓ। ਸੁੱਕਣ ਉਪਰੰਤ ਲੱਕੜੀ ਨਾਲ ਕੁੱਟ ਕੇ ਬਾਰੀਕ ਕਰਕੇ ਬੋਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਭਰ ਲਓ ਅਤੇ ਛਾਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਲਓ। ਇਹ ਗਾੜ੍ਹਾ ਜੀਵ-ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਸੁਕਾ ਕੇ ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਤਕ ਸਟੋਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸੁੱਕਣ ਉਪਰੰਤ ਗਾੜ੍ਹੇ ਜੀਵ-ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਿਚਲੇ ਸੁਖ਼ਮ ਜੀਵ ਸਮਾਧੀ ਸਥਿੱਤੀ ਵਿੱਚ ਖੋਲ