ਪਹੁੰਚਾਇਆ। ਹਰ ਇੱਕ ਵਾਹੀਕਾਰ ਨੂੰ ਬਾਰੀ-ਸੁੱਧੇ ਪਾਣੀ ਸਿੰਜਾਈ ਲਈ ਮਿਲਦਾ ਸੀ। ਸ਼ਹਿਰੀ ਇਹ ਪਾਣੀ ਪੀਣ ਲਈ ਵੀ ਵਰਤਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ ਆਬਸ਼ਾਰਾਂ ਦਾ ਪਾਣੀ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਲਈ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਤਲਾਅ ਖੁਦਵਾਏ ਗਏ ਤਾਂ ਕਿ ਪੇਂਡੂ ਇਹ ਪਾਣੀ ਪੀਣ ਲਈ ਜਾਂ ਫ਼ਸਲਵਾੜੀ ਲਈ ਲੋੜ ਪੈਣ ਤੇ ਵਰਤ ਸਕਣ। ਪਾਣੀ ਦੇ ਇਸ ਯੋਗ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਾਰਨ ਹਰੀਪੁਰ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦਾ ਇਲਾਕਾ ਦੂਰ-ਦੁਰਾਡੇ ਤੱਕ ਹਰਾ ਭਰਾ ਬਣ ਗਿਆ। ਖਾਲਸਾ ਰਾਜ ਪਿਛੋਂ ਅੰਗਰੇਜੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਵੱਲੋਂ ਬਣਾਈ ਪਾਣੀ ਦੀ ਆਦਰਸ਼ ਯੋਜਨਾ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਲਾਹਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਉੱਚੀ ਮੱਤ ਅਤੇ ਦੂਰ-ਅੰਦੇਸ਼ੀ ਵਾਲੀ ਸੋਚ ਆਖਿਆ। ਇਸ ਨਾਲ ਇਲਾਕੇ ਅੰਦਰ ਫਸਲਾਂ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਆਦਿ ਦੀ ਉਪਜ ਵਧਣ ਕਾਰਨ ਜਿੱਥੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਲਾਭ ਹੋਇਆ ਉੱਥੇ ਸਰਕਾਰੀ ਆਮਦਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਸੀ।

ਨਵੇਂ ਤੋਲ ਮਾਪ

ਅਫ਼ਗਾਨੀ ਅਤੇ ਮੁਗਲ ਹਕੂਮਤਾਂ ਸਮੇਂ ਅਟਕਲਪੱਚੂ ਵਾਲੇ ਤੋਲ ਮਾਪ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕਾਰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਲੁੱਟ-ਖਸੁੱਟ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਸਰਦਾਰ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਸਹੀ ਮਾਪ ਤੋਲ ਵਰਤਣ ਲਈ ਸਖ਼ਤ ਹਦਾਇਤਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਹਜ਼ਾਰੇ ਵਿੱਚ ਮਹਿਮੂਦ ਸ਼ਾਹੀ ਪੱਕਾ ਸੇਰ ਭਾਰ ਪੱਖੋਂ ਗੈਂਡੇ ਦੇ ੧੦੦ ਰੁਪਏ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਸੀ। ਇਹ ਪੱਕਾ ਸੇਰ ੯੬ ਤੋਲੇ ਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਕੱਚਾ ੮੨ ਤੋਲੇ ਦਾ ਸੀ। ਇੱਕ ਤੋਲਾ ਅਟੇ ਸਟੇ ੧੦ ਗ੍ਰਾਮ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਕਈ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਬਹਾਦਰ ਸ਼ਾਹੀ ਸੇਰ ਚਲਦਾ ਸੀ ਜਿਹੜਾ ੮੨ ਤੋਲੇ ਦਾ ਸੀ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੁਜਰ ਸ਼ੇਰ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਕੱਪੜੇ ਦੀ ਮਿਣਤੀ ਲਈ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਨੇ ਪੱਕਾ ਗਜ਼ ਚਲਾਇਆ ਜਿਹੜਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਗਜ਼ ਨਾਲੋਂ ਸੋਲ੍ਹਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਵੱਡਾ ਸੀ। ਕਈ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਕੱਪੜਾ ਤੋਲ ਕੇ ਵੀ ਵਿਕਦਾ ਸੀ।

ਰਹਿਣੀ ਬਹਿਣੀ 'ਚ ਸੁਧਾਰ

ਹਜ਼ਾਰੇ ਦਾ ਇਲਾਕਾ ਬਹੁਤ ਉੱਪਦਰੀ, ਫ਼ਸਾਦੀ ਅਤੇ ਪੁਆੜੇ ਹੱਥਾ ਸੀ। ਇੱਥੇ ੯੪.੬ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਮੁਸਲਮਾਨ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਪਰ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਨੇ ਹਰੀਪੁਰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਸਾਇਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਾਂ ਤੇ ਹਿੰਦੂਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕਾਫ਼ੀ ਸੀ। ਕੈਪਟਨ ਵੇਸ ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਸਿਹਤ ਵਿਭਾਗ ਸੰਬੰਧੀ ਅਫ਼ਸਰ