They may take the possession of the path of khyber and gradualy extend the Maharaja's authority to Cabul in the same manner as his occupation of the fort of Attack enabled him overawe and after wards subvery the independence of Peshawar.

ਭਾਵ ਸਿੱਖ ਖ਼ੈਬਰ ਤੇ ਅਧਿਕਾਰ ਜਮਾ ਕੇ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਮਹਾਰਾਜੇ ਦਾ ਰਾਜ ਕਾਬਲ ਤੱਕ ਵਧਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਇਹਨਾਂ ਅਟਕ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਪਰੰਤ ਪਿਸ਼ਾਵਰ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦ ਕਰਾਉਣਗੇ।

ਪਿਸ਼ਾਵਰ ਦੇ ਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਆਈਆਂ। ਪੋਰਸ ਸਮੇਂ ਇਸ ਨੂੰ ਪੋਰਸਪੁਰਾ, ਅਸ਼ੋਕ ਸਮੇਂ ਪੁਰਸਪੁਰਾ, ਕਨਿਸ਼ਕ ਸਮੇਂ ਪੁਰਸਪਰ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਫਾਹਿਯਾਨ ਨੇ ਪਾਰਾਸ਼ਾਵਰ, ਹੀਵਨ ਸਾਂਗ ਨੇ ਪੋ-ਲੋ-ਸ਼ਹਾ-ਪੋਲੋਂ, ਪੁਟਾਲਾਨੀ ਨੇ ਪਾਰਸਪੁਰ, ਅਬ ਰਿਹਾਨ ਨੇ ਪਰਸਾਵਰ, ਅਕਬਰ ਨੇ ਪੇਸ਼ਆਵਰ, ਅਖੂਨ ਦਰਵਜ਼ਾ ਨੇ ਪੂਰਸੋਰ, ਖੁਸ਼ਾਲ ਖਾਨ ਖਟਕ ਨੇ ਪੇਖਾਵਰ, ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਪਸ਼ੌਰ ਅਤੇ ਅੱਜ ਕਲ ਪਿਸ਼ਾਵਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਠਾਰਵੀਂ ਸਦੀ ਤੱਕ ਇਹ ਅਫ਼ਗਾਨਾਂ ਦੀ ਸਿਆਲੂ ਰੁੱਤ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ।

ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਪਿਸ਼ਾਵਰ ਤੇ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਅਧਿਕਾਰ ਜਮਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਜਿੱਤ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਪਰ ਜਿੱਤ ਕੇ ਇਸ ਨੂੰ ਬਾਰਕਜ਼ਈਆਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਸਨ। ਇਹ ਇਲਾਕਾ ਬਹੁਤ ਉਪਜਾਊ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਆਮਦਨ ਸੀ। ਮਾਰਚ ੧੮੩੧ ਵਿੱਚ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਰਾਜੇ ਸ਼ਾਹ ਸੁਜਾਅ ਅਤੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਗੁਪਤ ਸੰਧੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਸਾਰਾ ਇਲਾਕਾ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਬਦਲੇ ਸ਼ੇਰਿ-ਏ-ਪੰਜਾਬ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਹਰ ਮੱਦਦ ਦਾ ਭਰੋਸਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਪਰ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਹੋਈ ਰੋਪੜ ਮਿਲਣੀ ਕਾਰਨ ਪਸ਼ੌਰ ਤੇ ਪੱਕਾ ਅਧਿਕਾਰ ਜਮਾਉਣ ਲਈ ਕੁਝ ਅਟਕਾਰ ਪੈ ਗਈ ਸੀ। ਸੰਨ ੧੮੩੩ ਵਿੱਚ ਮਹਾਰਾਜਾ ਨੇ ਸਰਦਾਰ ਨਲੂਆ ਨੂੰ ਅਟਕ ਦਰਿਆ ਤੇ ਪੱਕਾ ਪੁਲ ਬਨਾਉਣ ਲਈ ਆਖਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਦੁਸਹਿਰਾ ਪਸ਼ੌਰ ਵਿੱਚ ਮਨਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਮਹਾਰਾਜਾ ਸਾਹਿਬ ਬਹੁਤ ਬੀਮਾਰ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਇਹ ਖਬਰ ਵੀ ਕਿਸੇ ਨੇ ਉਡਾ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਸ਼ੇਰਿ-ਏ-ਪੰਜਾਬ ਮਰ ਗਿਆ