Back ArrowLogo
Info
Profile

ਮਾਸ਼ੇ) ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਹਿੰਦੂਆਂ (ਕਾਫ਼ਰਾਂ) ਉੱਪਰ ਇਹ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਭਾਰ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਸਗੋਂ ਇਸ ਦੇ ਉਤਾਰਨ ਸਮੇਂ ਇੱਜ਼ਤ ਵੀ ਰੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਦੇ ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ ਹਰ ਹਿੰਦੂ ਬਾਲਗ ਨੂੰ ਆਪ ਹਾਜ਼ਰ ਹੋ ਕੇ ਇਹ ਟੈਕਸ ਦੇਣਾ ਪੈਂਦਾ ਸੀ। ਇੰਞ ਜੁਆਨ ਮੁੰਡਿਆਂ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਇਹ ਮੁਗਲ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬੇਗਾਰਾਂ ਕਰਾਉਂਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਧੀਆਂ, ਭੈਣਾਂ, ਨੂਹਾਂ ਨੂੰ ਧੱਕੇ ਨਾਲ ਲਿਜਾ ਕੇ ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਾਂਉਂਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਲੁੱਟਦੇ ਸਨ। ਜਿਹੜਾ ਇਹ ਜਜ਼ੀਆ ਨਹੀਂ ਸੀ ਉਤਾਰਦਾ ਉਸ ਨੂੰ ਸਖਤ ਸਜਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਸਰਦਾਰ ਨਲਵਾ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੀ ਗਵਰਨਰੀ ਸਮੇਂ ਹਿੰਦੂ ਭਰਾਵਾਂ ਦਾ ਜਜ਼ੀਆ ਖ਼ਤਮ ਕੀਤਾ। ਖਜਾਨੇ ਵਿੱਚ ਇਸ ਘਾਟੇ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਲਈ ਮੁਗਲਾਂ ਦੇ ਹਰੇਕ ਘਰ ਤੇ ੪ ਰੁਪਏ ਪ੍ਰਤੀ ਘਰ 'ਖਿਰਾਜ' ਉਹਨਾਂ ਉੱਪਰ ਲਗਾ ਦਿੱਤਾ। ਸਾਰੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਦਾ ਪੰਜਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਮਾਮਲੇ ਵਜੋਂ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਹੋਤੀ ਮਰਦਾਨ, ਪ੍ਰੇਮ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ ਲਿਖਤ ਮੁਤਾਬਕ ੧੨੨੧੬੩੦ ਰੁਪਏ ਸਾਲਾਨਾ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਪੰਜ ਪਰਗਣਿਆ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਸੀ।

१. ਪਰਗਣਾ ਮੁਹੰਮਦ ਮਲਕ ਅਮੀਨ ਉਲਾ ਖਾਨ

੨. ਇਲਾਕਾ ਖਲੀਲ ਅਰਬਾਬ ਮੁਹੰਮਦ ਖਾਨ

੩. ਪਰਗਣਾ ਦਾਉਜ਼ਈ-ਸੁੰਦਰ ਦਾਸ ਗੋਪਾਲ ਦਾ, ਪਿਸ਼ੌਰੀਆ

੪. ਪਰਗਣਾ ਖਾਲਸਾ-ਪਬੀ, ਅਕਰਪੁਰਾ ਸਾਈਂ ਦਿੱਤਾ ਮੱਲ, ਪਿਸ਼ੌਰੀਆ

੫. ਪਰਗਣਾ ਹਸ਼ਤ ਨਗਰ-ਸਰਦਾਰ ਸੈਦ ਮੁਹੰਮਦ ਖ਼ਾਨ ਅਤੇ ਸੁਲਤਾਨ ਮੁਹੰਮਦ ਖਾਨ ਬਾਰਕਜ਼ਈ। (ਇਹ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਗੁਜ਼ਾਰੇ ਲਈ ਜਾਗੀਰ ਵਜੋਂ ਸੀ)

ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਨੇ ਪਹਿਲੇ ਹਾਕਮਾਂ ਨਾਲੋਂ ਮਾਮਲੇ ਦੇ ਰੇਟ ਕਾਫੀ ਘਟਾ ਦਿੱਤੇ ਸਨ। ਡਾਕਟਰ ਚੌਪੜਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਲਿਖਤ (The Punjab as a Soverign State ਦੇ ਪੰਨਾ ੧੩੦) ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਮਾਮਲਾ ਘਟਾਉਣ ਦੇ ਨਾਲ ਜਿਮੀਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸਹੂਲਤਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਸਰਦਾਰ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਬਾੜ ਅਤੇ ਕਾਬਲ ਦਰਿਆ ਵਿੱਚੋਂ ਕਈ ਨਹਿਰਾਂ ਸਿੰਜਾਈ ਲਈ ਕਢਾਈਆਂ। ਮੁਨਸ਼ੀ ਸ਼ਾਹਾਮਤ ਅਲੀ (The Sikhs and Afgan ਦੇ ਸਫ਼ਾ ੨੦੧ ਤੇ ਲਿਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਦ ਅਸੀਂ ੧੩ ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਚਮਕਨੀ (ਪਿਸ਼ਾਵਰ) ਪਹੁੰਚੇ ਤਾਂ ਕਈ ਨਹਿਰਾਂ ਦੇਖੀਆਂ

121 / 178
Previous
Next