ਹੋ ਸਕੇ। ਬਰਤਾਨੀਆਂ ਦੀਆਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਮੈਂਬਰ ਜਾਰਜ ਮੋਲਜ਼ਵਰਥ ਜਿਸ ਨੇ ੧੯੧੯ ਦੀ ਜੰਗ ਲੜੀ ਉਹ ਲਿਖਦਾ ਹੈ:

Every stone in the Khyber has been soaked in blood.

ਭਾਵ ਖ਼ੈਬਰ ਦਾ ਹਰ ਪੱਥਰ ਖੂਨ ਨਾਲ ਭਿੱਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਖੈਬਰ ਪਾਸ ਰਾਹੀਂ ਲੰਘਣ ਵਾਲੇ ਤੋਂ ਇੱਥੋਂ ਦੇ ਹਾਕਮ ਟੈਕਸ ਲੈਂਦੇ ਸਨ। ਇਹ ਟੈਕਸ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਆਮਦਨ ਦਾ ਮੁੱਖ ਸਾਧਨ ਸੀ। ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੇ ਖ਼ੈਬਰ ਪਾਸ ਦੀ ਸੜਕ ਦੇ ਨਾਲ ਪਹਿਲੇ ਸੰਸਾਰ ਮਹਾਂ ਯੁੱਧ (੧੯੧੪-੧੮) ਪਿੱਛੋਂ ਰੇਲ ਪਟੜੀ ਬਣਾਈ। ਦੂਜੇ ਸੰਸਾਰ ਯੁੱਧ (੧੯੩੮-੪੫) ਸਮੇਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੇ ਖ਼ੈਬਰ ਦੀ ਸੜਕ ਤੇ ਵੱਡੀਆਂ ਅਤੇ ਮਜਬੂਤ ਪਥਰੀਲੀਆਂ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਬਣਾ ਦਿੱਤੀਆਂ ਤਾਂ ਕਿ ਜਰਮਨ ਵਾਲੇ ਟੈਂਕਾਂ ਰਾਹੀਂ ਭਾਰਤ ਤੇ ਹਮਲਾ ਨਾ ਕਰ ਦੇਣ। ਸੰਨ ੨੦੦੧ ਤੋਂ ਅਮਰੀਕਾ, ਬਰਤਾਨੀਆਂ ਅਤੇ ਕੈਨੇਡਾ ਦੀਆਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਦੀ ਮੱਦਦ ਨਾਲ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਜੂਝ ਰਿਹਾ ਹੈ ਪਰ ਅਜੇ ਤੱਕ ਤਾਲੀਬਾਨਾਂ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਵਿੱਚ ਅਸਫ਼ਲ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਫੌਜੀ ਤਾਕਤਾਂ ਨਾਟੋ ਫੋਰਸਜ (NATO-North Atlantic Treaty Organisation) ਦਾ ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਜੰਗੀ ਸਮਾਨ ਬਹੁਤਾ ਖ਼ੈਬਰ ਪਾਸ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਪਰ ਹੁਣ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨਾਲ ਵਿਗੜੀ ਹੋਣ ਕਰ ਕੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਇਸ ਤੇ ਰੋਕ ਲਾਈ ਹੋਈ ਸੀ।

ਸਰਦਾਰ ਨਲੂਆ ਵੱਲੋਂ ਪਿਸ਼ਾਵਰ ਤੋਂ ਜਮਰੌਦ ਤੱਕ ਕਈ ਕਿਲ੍ਹੇ ਬਨਾਉਣ ਕਰ ਕੇ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਫ਼ੌਜੀ ਵੱਡੇ ਅਸਲੇ ਸਹਿਤ ਤਾਇਨਾਤ ਕਰਾਉਣ ਕਰ ਕੇ ਕਾਬਲ ਕੰਬਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਅਮੀਰ ਦੋਸਤ ਮੁਹੰਮਦ ਖ਼ਾਨ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਸਿੱਖਾਂ ਤੋਂ ਮਾਰ ਖਾਣ ਪਿੱਛੋਂ ਆਪ ਤਾਂ ਮੁੜ ਸਿੰਘ ਸਰਦਾਰ ਨਾਲ ਮੱਥਾ ਲਾਉਣ ਤੋਂ ਝਿਜਕਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਨੇ ਅਫ਼ਗਾਨਾਂ ਨੂੰ ਦੁਹਾਈ ਪਾਈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਆਪਣਾ ਬਚਾਅ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਇਸਲਾਮ ਦਾ ਵਾਸਤਾ ਜਹਾਦ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋਵੇ। ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪੰਜੇ ਪੁੱਤਰਾਂ (ਮੁਹੰਮਦ ਅਫ਼ਜਲ ਖ਼ਾਨ, ਮੁਹੰਮਦ ਅਕਬਰ ਖ਼ਾਨ, ਗੁਲਾਮ ਹੈਦਰ ਖਾਨ, ਮੁਹੰਮਦ ਆਜ਼ਮ ਖ਼ਾਨ ਅਤੇ ਮੁਹੰਮਦ ਅਕਰਮ ਖ਼ਾਨ) ਨੂੰ ਕੌਮ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਸੌਂਪ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਇਹ ਪੰਜੇ ਕੌਮ ਲਈ ਜਾਨਾਂ ਵਾਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹਨ। ਦੋਸਤ ਮੁਹੰਮਦ ਖ਼ਾਨ ਦੀ ਇਹ ਪੁਕਾਰ ਸੁਣ ਕੇ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਵਗੈਰ ਬਿਜੌੜ,