ਬੀਬੀ ਹਰਸ਼ਰਨ ਕੌਰ ਦੀ ਦਲੇਰੀ

ਕਿਸੇ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਮੱਦਦ ਲਈ ਸੰਦੇਸ਼ ਪਿਸ਼ਾਵਰ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਲਈ ਵਿਚਾਰ ਚੱਲ ਹੀ ਰਹੀ ਸੀ ਕਿ ਬੀਬੀ ਹਰਸ਼ਰਨ ਕੌਰ ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਪਤੀ ਜੋ ਅਜੇ ਥੋੜ੍ਹਾ ਸਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਪਾਨ ਕਰ ਕੇ ਖਾਲਸਾ ਸਜੇ ਸਨ, ਪਹੁੰਚ ਗਏ। ਬੀਬੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, ਖ਼ਾਲਸਾ ਜੀ! ਕਿਲ੍ਹੇ ਅੰਦਰ ਜੰਗ ਲਈ ਇਕੱਲੇ ਇਕੱਲੇ ਸਿੰਘ ਦੀ ਬਹੁਤ ਲੋੜ ਹੈ। ਮੈਂ ਸਰਦਾਰ ਮਹਾਂ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦਾ ਪੱਤਰ ਸਰਦਾਰ ਨਲੂਆ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਾਵਾਂਗੀ। ਕਈ ਸਿੰਘਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, ਭੈਣ ਅਸੀਂ ਤੈਨੂੰ ਤੋਰਨ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹਾਂ। ਦੁਨੀਆਂ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ 'ਚ ਕੀ ਆਖੇਗੀ ਕਿ ਕੋਈ ਸਿੰਘ ਨਹੀਂ ਗਿਆ, ਇੱਕ ਲੜਕੀ ਨੂੰ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ। ਪਰ ਬੀਬੀ ਹਰਸ਼ਰਨ ਕੌਰ ਨੇ ਕਿਹਾ, ਸਿੰਘੋ! ਮੇਰੀ ਪੰਥ ਅੱਗੇ ਬੇਨਤੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸੇਵਾ ਮੈਨੂੰ ਬਖਸ਼ੀ ਜਾਵੇ। ਜੇਕਰ ਮੁਗਲਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਪਕੜ ਵੀ ਲਿਆ ਤਾਂ ਬੇਪਤੀ ਕਰਾਉਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦੇ ਦਵਾਂਗੀ। ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ ਸਿੰਘਾਂ ਅੰਦਰ ਐਸਾ ਜੋਸ਼ ਠਾਠਾਂ ਮਾਰਨ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਜੰਗ ਅੰਦਰ ਜੂਝ ਮਰਨ ਲਈ ਖੂਨ ਖੌਲਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਬੀਬੀ ਹਰਸ਼ਰਨ ਕੌਰ ਨੇ ਅਫ਼ਰੀਦਣਾਂ ਦਾ ਵੇਸ ਧਾਰਨ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਪੱਤਰ ਲੈ ਕੇ ਰਾਤੋ ਰਾਤ ਪਿਸ਼ਾਵਰ ਜਾ ਪੁੱਜੀ। ਪਹਿਰੇਦਾਰਾਂ ਤੋਂ ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ ਪੱਤਰ ਸਰਦਾਰ ਨਲੂਆ ਨੂੰ ਪਕੜਾਇਆ।

ਪੱਤਰ ਵਿੱਚ ਅੰਕਿਤ ਸੀ ਸਤਿਕਾਰ ਯੋਗ ਸਰਦਾਰ ਜੀ! ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਰਦਾ ਕਿ ਬੀਮਾਰੀ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਨੂੰ ਤੰਗ ਕਰਾਂ, ਪਰ ਹਾਲਾਤ ਹੱਥੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋਣ ਕਰ ਕੇ ਪੰਥ ਦੀ ਆਨ, ਸ਼ਾਨ ਅਤੇ ਚੜ੍ਹਦੀ ਕਲ੍ਹਾ ਲਈ ਬਿਨੈ ਪੱਤਰ ਭੇਜਿਆ ਹੈ। ਮਨ ਵਿੱਚ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਤੜਫ਼ ਹੈ ਕਿ ਕਿਤੇ ਫ਼ਤਹਿ ਗੜ੍ਹ ਕਿਲ੍ਹਾ ਸਾਡੀਆਂ ਕੁਰਬਾਨੀਆਂ ਪਿੱਛੋਂ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਨਾ ਮਿਲ ਜਾਵੇ। ਕੌਮ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਦਾ ਸਵਾਲ ਹੈ। ਖ਼ਾਲਸੇ ਦੇ ਝੰਡੇ ਦੀ ਕੋਈ ਬੇਪਤੀ ਨਾ ਕਰ ਦਵੇ।

ਇਹ ਦਿਲ ਟੁੰਬਵੇਂ ਸ਼ਬਦ ਪੱਤਰ ਤੋਂ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਨਲੂਏ ਸ਼ੇਰ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦਾ ਅੰਗ ਅੰਗ ਫ਼ਰਕ ਉੱਠਿਆ, ਅੱਖਾਂ 'ਚ ਲਹੂ ਉੱਤਰ ਆਇਆ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚੋਂ ਮਾਨੋ ਅੱਗ ਦੇ ਛਰਾਰੇ ਨਿਕਲਣ ਲੱਗੇ। ਆਪਣੀ ਬੀਮਾਰੀ ਨੂੰ ਅੱਖੋਂ ਪਰੋਖੇ ਕਰ ਕੇ ਪੰਥ ਦੀ ਜਾਨ ਤੇ ਮਾਲ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਮੁੱਖ ਰੱਖ ਕੇ ਹੱਥ ਸ਼ਸਤਰਾਂ ਤੇ ਚਲੇ ਗਏ। ਫ਼ੌਜ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਜਮਰੌਦ ਵੱਲ ਜਾਣ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਦੇ ਦਿੱਤੇ। ਸਰਦਾਰ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਬੀਬੀ ਹਰਸ਼ਰਨ ਕੌਰ ਦੀ ਦਲੇਰੀ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਲਾਹਿਆ ਅਤੇ ਬੀਬੀ ਦੀ ਦਿਖਾਈ ਬੇਮਿਸਾਲ