ਸਰਦਾਰ ਮਹਾਂ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸੁਜਾਨ ਸਰਦਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕਰਕੇ ਸਰਦਾਰ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਦੇਹ ਦਾ ਸੰਸਕਾਰ ਉਸੇ ਰਾਤ ੩੦ ਅਪ੍ਰੈਲ ੧੮੩੭ ਨੂੰ ਜਮਰੌਦ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਜਲਦੀ ਸੰਸਕਾਰ ਕਰਨ ਦਾ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਮੌਸਮ ਬੜਾ ਗਰਮ ਸੀ। ਕੌਮ ਦੇ ਮਹਾਨ ਅਤੇ ਅਨਮੋਲ ਹੀਰੇ ਦੇ ਸੰਸਕਾਰ ਲਈ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਚੜ੍ਹਦੀ ਨੁੱਕਰ ਵੱਲ ਸਮੱਗਰੀ ਇਕੱਠੀ ਕਰ ਕੇ ਟਿਕਾਈ। ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਗੁਰਮਤਿ ਮਰਿਯਾਦਾ ਅਨੁਸਾਰ ਅੰਤਮ ਸੰਸਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਉਪਰੰਤ ਅਖੰਡ ਪਾਠ ਕਰਵਾਕੇ ਭੋਗ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਅਮਰ ਸ਼ਹੀਦ ਦੀ ਅੰਤਮ ਅਰਦਾਸ ਕੀਤੀ।

ਉਪਰੰਤ ਸਰਦਾਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਅੰਗੀਠੇ ਨੂੰ ਫੋਲ ਸਰੀਰ ਦੀਆਂ ਅਸਥੀਆਂ ਬਰਤਨ ਵਿੱਚ ਪਾ ਕੇ ਸਤਿਕਾਰ ਸਹਿਤ ਰੱਖੀਆਂ। ਇਹਨੀ ਦਿਨੀਂ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਗੁਜਰਾਤ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਸਰਦਾਰ ਨਲੂਏ ਦੇ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋਣ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਮਹਾਰਾਜਾ ਨੂੰ ੪ ਮਈ ੧੮੩੭ ਨੂੰ ਮਿਲੀ। ਭਾਵੇਂ ਰਾਜਾ ਧਿਆਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਸਰਦਾਰ ਦੀ ਮੌਤ ਬਾਰੇ ਪਤਾ ਲੱਗ ਚੁੱਕਿਆ ਸੀ ਪਰ ਇਸ ਨੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦੱਸਿਆ। ਧਿਆਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਨਗਾਰਿਆਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਨਾਲ ਇੱਥੋਂ ਜਮਰੌਦ ਵੱਲ ਕੂਚ ਕੀਤਾ।

ਸ਼ੇਰਿ-ਏ-ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਸਰਦਾਰ ਦੇ ਚਲਾਣੇ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਮਿਲਣੀ

ਜਦੋਂ ਮਹਾਰਾਜਾ ਸਾਹਿਬ ਜੇਹਲਮ ਪਾਰ ਕਰਕੇ ਰੋਹਤਾਸ ਪਹੁੰਚੇ ਤਾਂ ੬ ਮਈ ਨੂੰ ਪਿਸ਼ਾਵਰ ਤੋਂ ਖਬਰ ਆਈ ਕਿ ਸਰਦਾਰ ਨਲੂਆ ਤਾਂ ਚੜ੍ਹਾਈ ਕਰ ਗਏ ਹਨ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਸ਼ੇਰਿ-ਏ-ਪੰਜਾਬ ਡੂੰਘੇ ਵਹਿਣ ਵਿੱਚ ਵਹਿ ਗਏ। ਆਪਣੇ ਸ਼ੇਰ ਜੈਸੇ ਅਦੁੱਤੀ ਯੋਧੇ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰ ਕੇ ਰੋਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਮੁਨਸ਼ੀ ਸੋਹਨ ਲਾਲ ਨੇ ਮਹਾਰਾਜੇ ਵੱਲੋਂ ਨਲਵਾ ਦੇ ਰੁਦਨ ਸੰਬੰਧੀ ਮੂੰਹੋਂ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਨਿਕਲੇ ਲਿਖੇ ਹਨ:

ਸਰਕਾਰੇ ਆਲੀ ਅਜ ਸੁਨੀਦਨ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਦਹਸ਼ਤ ਅਸਰ ਕਮਾਲ ਤਾਸੁਫ ਵ ਤਫੱਕਰ ਫ਼ਰਮੂਦਾ, ਤਮਾਮ ਅਹਵਾਲੇ ਸਰਦਾਰ ਮਜ਼ਕੂਰ ਅਜ਼ ਇਬਤਦਾਏ ਤਾ ਇੰਤਹਾ ਵਨਮਕ ਹਲਾਲੀ ਦਰ। ਤਕਦੀਮੇ ਖ਼ਿਦਮਾਤ ਬਿਆਨ ਫਰਮੂਦਾ ਚਸ਼ਮ ਪੁਰ ਆਬ ਸ਼ੁਦੰਦ।