ਸ਼ੇਖ ਮੁਨੀਰ-ਉਦ-ਦੀਨ ਦੇ ੧੮੩੭ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪੁਲੀਟਕਲ ਏਜੰਟ ਨੂੰ ਖ਼ਤ ਨੰਬਰ ੬੫੦ ਅਨੁਸਾਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਦੀ ਦੱਖਣ ਵਾਲੀ ਬਾਹੀ ਤੇ ਬਾਗ ਅਕਾਲੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਦਾ ਬੁੰਗਾ ਅਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਚੌਗਿਰਦੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਬਟਾਲਾ ਸੜਕ ਤੇ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਨਾਮੀ ਬਾਗ ਸੀ ਬਾਰੇ ਵਰਨਣ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਸਰਦਾਰ ਕਿਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਨੇ ੧੯੯੪ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਛਾਪੀ ਪੁਸਤਕ 'Historical Studies of Maharaja Ranjit Singh's Times' ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਦੇ ਚਲਾਣੇ ਉਪਰੰਤ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਬੁੰਗਾ ਨਲੂਆ ਪ੍ਰਵਾਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੋਹਿਤ ਮਦਨ ਦਾਸ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਸਰਦਾਰ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਜਦੋਂ ਵੀ ਫ਼ੌਜ ਸਮੇਤ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਆਉਂਦਾ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਫ਼ੌਜ ਬਾਗ ਕੋਲ ਠਹਿਰਦੀ ਸੀ। ਫ਼ੌਜੀਆਂ ਦੇ ਨਹਾਉਣ ਲਈ ਬਾਗ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਝੀਲ ਸੀ। ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਦੇ ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਕੂਚ ਕਰਨ ਉਪਰੰਤ ਇਹ ਬਾਗ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਪੁੱਤਰ ਸਰਦਾਰ ਜਵਾਹਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਬਾਬਾ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ ਜੀ ਬੇਦੀ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।

ਤਰਨ ਤਾਰਨ ਅਤੇ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਸਰੋਵਰਾਂ ਅਤੇ ਬੁੰਗਿਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ

ਤਰਨਤਾਰਨ ਸਾਹਿਬ, ਜੋ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵਲ ੨੦ ਕੁ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਵਿੱਥ ਤੇ ਹੈ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ੧੫੮੦ ਵਿੱਚ ਵਸਾਇਆ ਸੀ। ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਖਾੜਾ ਅਤੇ ਪਲਸੂਰ ਪਿੰਡਾਂ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਖ੍ਰੀਦ ਕੇ ਇਹ ਨਗਰ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਲਿਆਂਦਾ ਸੀ। ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਨੇ ਤਰਨ ਤਾਰਨ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਸਰੋਵਰ ਦੀ ਪ੍ਰਕਰਮਾਂ ਦੁਆਲੇ ਬੁੰਗੇ ਬਣਵਾਏ। ਸਰਦਾਰ ਹੋਤੀ ਮਰਦਾਨ ਅਨੁਸਾਰ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਨੇ ਲੰਗਰ ਵਿੱਚ ਦਾਣਿਆਂ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਕਾਰਨ ੨੫ ਵਿੱਘੇ ਜ਼ਮੀਨ ਵੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਨਾਂ ਲਗਵਾਈ। ਪਰ ਸਰਦਾਰ ਸ਼ਮਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਅਸ਼ੋਕ ਨੇ ੩੨ ਵਿੱਘੇ ਜ਼ਮੀਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਖੂਹ ਵੀ ਸੀ, ਆਪਣੀ ਲਿਖਤ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਹੈ।

ਮੁਕਤਸਰ ਦੀ ਜੰਗ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਖਿਦਰਾਣੇ ਦੀ ਢਾਬ ਪਾਸ ਮੁਗਲਾਂ ਨਾਲ ੧੭੦੫ ਵਿੱਚ ਲੜੀ ਸੀ। ਇਸ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਸਿੰਘਾਂ ਨੂੰ 'ਮੁਕਤੇ' ਦਾ ਖ਼ਿਤਾਬ ਬਖਸ਼ਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਧਰਤੀ ਨੂੰ 'ਮੁਕਤਸਰ' ਦਾ ਨਾਮ ਗੁਰੂ