

ਬੀਬੀ ਚੰਦ ਕੌਰ ਸਰਦਾਰ ਲਹਿਣਾ ਸਿੰਘ ਗੜ੍ਹਝੱਕ ਪੁੱਤਰ ਸਰਦਾਰ ਕਾਹਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਵਿਆਹੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਗੜ੍ਹਝੱਕ ਪਿੰਡ ਵੜੈਚ ਜੱਟਾਂ ਨੇ ਵਸਾਇਆ ਸੀ। ਸਰਦਾਰ ਲਹਿਣਾ ਸਿੰਘ ਜਮਰੌਦ ਵਿਖੇ ਸਰਦਾਰ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਦੇ ਅੰਤਲੇ ਸਵਾਸਾਂ ਤੱਕ ਕੋਲ ਸੀ। ਇਹ ਅਤੇ ਚੰਦ ਕੌਰ ਦੋਵੇਂ ਗੁਜਰਾਂਵਾਲੇ ਨਲੂਆ ਦੀ ਵਿਧਵਾ ਪਤਨੀ ਕੋਲ ਰਹੇ। ਸੰਨ ੧੮੯੩ ਵਿੱਚ ਲਹਿਣਾ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮੌਤ ਉਪਰੰਤ ਅੱਧੀ ਪੈਨਸ਼ਨ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਬੀਬੀ ਚੰਦ ਕੌਰ ਦੇ ਨਾਂ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।
ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਦੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ਸਮੇਂ ਬੀਬੀ ਨੰਦ ਕੌਰ ਅਜੇ ਅਣਵਿਆਹੀ ਸੀ। ਇਸ ਪਿਛੋਂ ਨੰਦ ਕੌਰ ਦੀ ਸ਼ਾਦੀ ਬਾਬਾ ਗੰਡਾ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਕੋਟਲੀ ਵਾਲੇ ਬਾਬਾ ਫ਼ਕੀਰ ਚੰਦ (ਸਿਆਲਕੋਟ) ਦੇ ਲੜਕੇ ਨਾਲ ਹੋਈ। ਬਾਬਾ ਗੰਡਾ ਸਿੰਘ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਸੱਤਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਵਿੱਚੋਂ ਸਨ। ਬਾਬਾ ਗੰਡਾ ਸਿੰਘ ਦੇ ਚਾਚਾ ਜੀ ਬਾਬਾ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਜੀ ਬੇਦੀ ਬੜੇ ਜ਼ੋਰਾਵਰ ਸਿੱਖ ਸਨ ਅਤੇ ਅਫ਼ਗਾਨਾਂ ਨਾਲ ਲੜਦੇ ਲੜਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਹਾਦਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਵਨੀਤ ਨਲਵਾ ਦੀ ਲਿਖਤ ਮੁਤਾਬਕ ਬੀਬੀ ਨੰਦ ਕੌਰ ਦੀ ਪੰਜਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਚੋਂ ਬੀ. ਐੱਸ. ਬੇਦੀ ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਬੰਸ ਦਾ ਪੁਰਾਤਨ ਪਿੰਡ ਕੋਟਲੀ ਜਦੋਂ ਦੇਖਿਆ ਤਾਂ ਨੰਦ ਕੌਰ ਦੇ ਸਹੁਰੇ ਘਰ 'ਚ ਉਸ ਦਾ ਸੰਦਲ ਵੁੱਡ ਦਾ ਫਰਨੀਚਰ, ਇੱਕ ਮੰਜਾ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੋਨੇ ਦੇ ਪਾਵੇ ਅਤੇ ਚਾਂਦੀ ਦੀਆਂ ਬਾਹੀਆਂ ਲੱਗੀਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਖਾਣੇ ਪਕਾਉਣ ਵਾਲੇ ਭਾਂਡੇ ਵੀ ਦੇਖੇ। ਇਸ ਨੇ ਉਹ ਜਗ੍ਹਾ ਵੀ ਘਰ 'ਚ ਦੇਖੀ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਲੁਕਿਆ ਕਰਦਾ ਸੀ।
ਸਰਦਾਰ ਗੁਰਦਿੱਤ ਸਿੰਘ ਨਲੂਆ
ਹਰਿਦੁਆਰ ਦੇ ਪਾਂਡੇ ਦੀ ਲਿਖਤ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰਦਿੱਤ ਸਿੰਘ ੧੮੦੮ ਵਿੱਚ ਜਨਮਿਆਂ। ਜੁਲਾਈ ੧੮੩੧ ਵਿੱਚ ਗੁਰਦਿੱਤ ਸਿੰਘ ਅਟਕ ਕੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਸਾਜ਼ੋ-ਸਮਾਨ ਦਾ ਇੰਚਾਰਜ ਸੀ। ਸਰਦਾਰ ਗੁਰਦਿੱਤ ਸਿੰਘ ਆਪਣੀ ਮਾਤਾ ਰਾਜ ਕੌਰ ਨਾਲ ਗੁਜਰਾਂਵਾਲੇ ਹੀ ਰਹੇ। ਰਾਜ ਕੌਰ ਪਾਂਡਿਆਂ ਦੀ ਲਿਖਤ ਮੁਤਾਬਕ ੧੮੬੭ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹਾਈ ਕਰ ਗਈ ਸੀ। ਗੁਰਦਿੱਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਕੋਈ ਔਲਾਦ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੋਈ। ਉਸ ਨੇ ਫ਼ਤਹਿ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਮੁਤਬੰਨਾ ਬਣਾਇਆ। ਫ਼ਤਹਿ ਸਿੰਘ ਦੇ ਸੰਪੂਰਨ ਸਿੰਘ ਹੋਇਆ ਪਰ ਉਹ ਛੋਟੀ ਉਮਰੇ ੧੮੭੪ ਵਿੱਚ ਹੀ ਚੜ੍ਹਾਈ ਕਰ ਗਿਆ।