ਖਾਲਸਾ ਰਾਜ ਦੇ ਸਮੇਂ ਟਿਵਾਣਿਆਂ ਦੇ ਆਗੂ ਅਹਿਮਦ ਯਾਰ ਖਾਨ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਬੰਦਿਆਂ ਨੇ ਐਸੀ ਬਦਮਾਸ਼ੀ, ਬੇ-ਸਲੂਕੀ ਅਤੇ ਬੇਇਜ਼ਤੀ ਇਥੋਂ ਦੀ ਪਰਜਾ ਅਤੇ ਧੀਆਂ ਭੈਣਾਂ ਦੀ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਖਬਰਾਂ ਸ਼ੇਰਿ-ਏ-ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਦਿਨ-ਬਦਿਨ ਪਹੁੰਚਦਿਆਂ ਸਨ। ਇਸ ਚੁੱਕੀ ਅੱਤ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ। ਨਲੂਏ ਨੇ ੭ ਫਰਵਰੀ ੧੮੧੨ ਨੂੰ ਮਿੱਠੇ ਟਿਵਾਣੇ ਵੱਲ ਫ਼ੌਜ ਸਮੇਤ ਕੂਚ ਕੀਤਾ। ਅੱਗੇ ਮੱਛਰੇ ਹੋਏ ਟਿਵਾਣੇ ਅਹਿਮਦ ਯਾਰ ਖ਼ਾਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਖ਼ਾਲਸਾ ਫ਼ੌਜ ਨਾਲ ਦੋ ਹੱਥ ਕਰਨ ਲਈ ਡਟ ਗਏ। ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਲੜਾਈ ਨਾ ਕਰਨ ਲਈ ਆਖਿਆ ਪਰ ਇਹ ਨਾ ਟਲੇ। ਸਰਦਾਰ ਦੀ ਅਮਨ ਅਮਾਨ ਕਰਨ ਦੀ ਅਪੀਲ ਤੇ ਦਲੀਲ ਰੱਦ ਕਰਕੇ ਇਹਨਾਂ ਸ਼ਸਤਰ ਚੱਕ ਲਏ। ਇੱਕ ਦਿਨ ਘਮਸਾਣ ਦੀ ਜੰਗ ਹੋਈ ਵੱਡਾ ਨੁਕਸਾਨ ਕਰਾਕੇ ਇਹਨਾਂ ਈਨ ਮੰਨ ਕੇ ਮਿੱਠੇ ਟਿਵਾਣੇ ਦੀ ਗੜ੍ਹੀ ਖਾਲ੍ਹੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਖ਼ਾਲਸਈ ਝੰਡੇ ਗੜ੍ਹੀ ਤੇ ਝੂਲ ਗਏ।

ਉੱਚ ਦੇ ਪੀਰਾਂ ਦੀ ਸੁਧਾਈ

ਉੱਚ ਦੇ ਪੀਰ ਇਸਲਾਮ ਅੰਦਰ ਖੁਦਾ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਧਰਮੀ ਪੁਰਸ਼ ਗਿਣੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਵੱਡਕਾ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੂੰ ਮੱਕੇ ਵਿੱਚ ਮਿਲਿਆ ਸੀ ਤੇ ਗੁਰੂ ਦੇ ਹੁਕਮ ਸਦਕਾ ਕੇਸਾਧਾਰੀ ਸਨ। ਇਹ ਆਮ ਕਰਕੇ ਕਾਲੇ ਜਾਂ ਨੀਲੇ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨਦੇ ਸਨ। ਉੱਚ ਦੇ ਪੀਰ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਚਾਰ ਬੰਦੇ ਪਲੰਘ ਤੇ ਬਿਠਾ ਕੇ ਲਿਜਾਂਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਬੰਦਾ ਪਿੱਛੇ ਪਿੱਛੇ ਚਲਦਾ ਹੋਇਆ ਚੌਰ ਕਰਦਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਗੁਰੂ ਕਲਗੀਧਰ ਵੀ ਮਾਛੀਵਾੜੇ ਤੋਂ ਉੱਚ ਦੇ ਪੀਰ ਬਣ ਕੇ ਨਿਕਲੇ ਸਨ। ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਬਹੁਤ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦਾ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਗੁਰੂ ਘਰ ਦੇ ਇਹ ਪਰਮ ਪ੍ਰੇਮੀ ਸਨ। ਪਰ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹੀ ਗੈਲਾਨੀ ਸੱਯਦ ਮੁਗਲੀਆ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਜਾਗੀਰਾਂ ਮਿਲਣ ਕਾਰਨ ਇਹ ਅਖੌਤੀ ਉੱਚ ਦੇ ਪੀਰ ਗੈਰ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨਾਲ ਕੇਵਲ ਘ੍ਰਿਣਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਨ ਕਰਦੇ ਸਗੋਂ ਉਹਨਾਂ ਤੇ ਵਧੀਕੀਆਂ, ਲੁੱਟਮਾਰ ਤੇ ਭਾਰੀ ਅਤਿਆਚਾਰ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਇਤਿਹਾਸਕ ਪੜਚੋਲ ਅਨੁਸਾਰ ਪ੍ਰੇਮ ਸਿੰਘ ਹੋਤੀ ਮਰਦਾਨ ਲਿਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਹਿੰਦੂ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਆਪਣੇ ਮੂੰਹ ਤੇ ਕਪੜਾ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਸਨ ਜਾਂ ਲੰਘੇ ਜਾਂਦੇ ਹਿੰਦੂ ਤੇ ਥੁੱਕ ਦਿੰਦੇ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਸ਼ੇਰਿ-ਏ-ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਕੁਕਰਮਾਂ ਬਾਰੇ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਪਰਾਧ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਰ ਬਾਰ ਵਰਜਿਆ ਪਰ ਇਹ ਨਾ ਹਟੇ।