

ਮਹਾਰਾਜਾ ਨੇ ਸਰਦਾਰ ਦਲ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਸਰਦਾਰ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਜੋ ਮਿੱਠੇ ਟਿਵਾਣੇ ਤੋਂ ਖ਼ਾਲਸੇ ਦੀ ਜਿੱਤ ਦੇ ਡੰਕੇ ਵਜਾ ਕੇ ਆ ਰਹੇ ਸਨ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਹੇ ਉੱਚ ਦੇ ਪੀਰਾਂ ਦੀ ਸੁਧਾਈ ਲਈ ਹੁਕਮ ਭੇਜਿਆ। ਇਹਨਾਂ ਸਰਦਾਰਾਂ ਨੇ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਹੁਕਮ ਪਗਾਉਣ ਲਈ ਇਹਨਾਂ ਉੱਚ ਦੇ ਪੀਰਾਂ ਤੇ ਧਾਵਾ ਬੋਲ ਦਿੱਤਾ। ਸਿੰਘਾਂ ਦੀ ਫ਼ੌਜ ਅੱਗੇ ਇਹਨਾਂ ਗੋਡੇ ਟੇਕ ਦਿੱਤੇ ਅਤੇ ਜਾਨ ਬਖਸ਼ੀ ਲਈ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਘਾਹ ਲੈ ਕੇ ਖ਼ਾਲਸੇ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਹਾਜ਼ਰ ਹੋਏ। ਲਿਖਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਮੰਨਿਆ ਕਿ ਅਸੀਂ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਲਾਹੌਰ ਦਰਬਾਰ ਦੇ ਹੁਕਮ ਵਿੱਚ ਚਲਾਂਗੇ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਗਲਤੀਆਂ ਦਾ ੨੫ ਹਜਾਰ ਰੁਪਏ ਜੁਰਮਾਨਾ ਵੀ ਦਿੱਤਾ। ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਸੁਧਾਈ ਲਈ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਵੱਲੋਂ ਦਿਖਾਈ ਬਹਾਦਰੀ ਬਾਰੇ ਸਰਦਾਰ ਦਲ ਸਿੰਘ ਨੇ ਮਹਾਰਾਜੇ ਨੂੰ ਜਦੋਂ ਦੱਸਿਆ ਤਾਂ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸਰਦਾਰ ਦੀ ਬਹੁਤ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕੀਤੀ। ਸੀਤਾ ਰਾਮ ਨੇ ਸਰਦਾਰ ਦੀ ਬਹਾਦਰੀ ਤੇ ਤੇਜ਼-ਤਰਾਰ ਦਿਮਾਗ ਦੇ ਅੱਗੇ ਝੁਕਦੇ ਤੁਰਕਾਂ ਬਾਰੇ ਬੜੇ ਜੋਸ਼ੀਲੇ ਸ਼ਬਦ ਆਪਣੇ ਕਾਵਿ ਵਿੱਚ ਲਿਖੇ ਹਨ:
ਹੱਥ ਜੋੜ ਕਹਿੰਦੇ ਲਕੀਰਾਂ ਨਾਲ ਕੱਢ ਨੱਕ ਦੇ,
ਲੜਾਂਗੇ ਨਾ ਮੁੜ ਕੇ ਦੁਹਾਈ ਅੱਲਾ ਪਾਕ ਦੀ ਹੈ,
ਖਾਂਵਦੇ ਸੁਗੰਧਾਂ ਕੁਰਾਨ ਪਏ ਚੱਕ ਦੇ,
ਸੀਤਾ ਰਾਮ ਮੱਚ ਗਈ ਦੁਹਾਈ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਵਾਲੀ,
ਮਾਰ ਮਾਰ ਮੁਸਲੇ ਉਡਾਏ ਵਾਂਗ ਫੱਕ ਦੇ।
ਕੋਹਿਨੂਰ ਹੀਰਾ ਸ਼ੇਰਿ-ਏ-ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਦਵਾਉਣਾ
ਕੋਹਿਨੂਰ ਹੀਰਾ ੧੦੬ ਕੈਰੇਟ (੩੭ ਗ੍ਰਾਮ) ਦਾ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਰਦੂ ਅਤੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਵਿੱਚ ਰੋਸ਼ਨੀ ਦੇ ਪਰਬਤ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਦੁਨੀਆਂ ਅੰਦਰ ਇਸ ਦੇ ਤੁੱਲ ਹੋਰ ਕੋਈ ਹੀਰਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਹੀਰਾ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ 'ਚ ਗੋਲ ਕੁੰਡਾ ਦੀਆਂ ਖਾਣਾਂ 'ਚੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਕੀਮਤੀ ਹੀਰਾ ਮੁਗਲਾਂ, ਮਰਾਠਿਆਂ ਦੇ ਹੱਥਾਂ 'ਚੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੋਇਆ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਕੋਲ ੧੮੧੩ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਪਰ ਖ਼ਾਲਸਾ ਰਾਜ ਦੇ ਪਤਨ ਮਗਰੋਂ ਬਰਤਾਨਵੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਹੱਥ ਆ ਗਿਆ। ਉਹਨਾਂ ਮਰਹੂਮ ਰਾਣੀ ਦੇ ਤਾਜ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਨਾਉਣ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ ਕੱਟ ਕੇ ੧੦੫ ਕੈਰੇਟ (੩੧.੬ ਗ੍ਰਾਮ) ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ। ਇੱਕ ਅੰਦਾਜੇ ਮੁਤਾਬਕ ਇਸ ਦਾ ਮੁੱਲ ੧੦ ਅਰਬ ਪੌਂਡ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਹੈ।