ਫ਼ਤਹਿ ਖਾਨ ਵੱਲੋਂ ਕਰਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਮਾਰ-ਧਾੜ ਅਤੇ ਲੁੱਟ-ਖਸੁੱਟ ਦੀਆਂ ਖ਼ਬਰਾਂ ਦਿਨ-ਬਦਿਨ ਪਹੁੰਚ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਸੁਧਾਈ ਲਈ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਸਰਦਾਰ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਨਲੂਆ, ਦੀਵਾਨ ਰਾਮ ਦਿਆਲ ਅਤੇ ਸਰਦਾਰ ਦਲ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਫ਼ੌਜ ਦੇ ਕੇ ਭੇਜਿਆ। ਰਾਜੌਰੀ ਦੇ ਰਾਜਾ ਅਗਰ ਖ਼ਾਨ ਨੇ ਲਾਲਚ ਦੀ ਚਾਲ ਅਧੀਨ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਖਹਿੜਾ ਛੱਡਣ ਲਈ ਆਖਿਆ। ਪਰ ਸਰਦਾਰ ਨਲੂਆ ਐਸੇ ਲਾਲਚ ਵਿੱਚ ਫਸਣ ਵਾਲੇ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਨਲੂਏ ਦੀ ਸਚਾਈ ਵਾਲੀ ਨੀਤੀ ਨੂੰ ਭਾਂਪ ਕੇ ਅਗਰ ਖ਼ਾਨ ਮੌਤ ਤੋਂ ਡਰਦਾ ਮਹਿਲ ਮਾੜੀਆਂ ਛੱਡ ਕੇ ਤਿੱਤਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਸਿੱਖ ਫ਼ੌਜ ਨੇ ਰਾਜੌਰੀ ਸ਼ਹਿਰ ਲੁੱਟਿਆ, ਉਸ ਦੇ ਮਹਿਲ ਢਾਹ ਦਿੱਤੇ। ਇਸ ਉਪਰੰਤ ਭਿੰਬਰ ਨੂੰ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ। ਲੁਟੇਰਿਆਂ ਨੂੰ ਕਰੜੀਆਂ ਸਜਾਵਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਅਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਅੰਦਰ ਬੰਦੇ ਬਣਨ ਲਈ ਆਖਿਆ। ਖੂੰਖਾਰ ਰਾਈਸਾਂ ਨੂੰ ਕੈਦੀ ਬਣਾ ਕੇ ਲਾਹੌਰ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ।

ਮੁਲਤਾਨ ਖ਼ਾਲਸਾ ਰਾਜ ਅਧੀਨ ਕਰਨਾ

ਮੁਲਤਾਨ ਦਾ ਨਵਾਬ ਮੁਜ਼ੱਫ਼ਰ ਜਫ਼ਰ ਬੜੇ ਚੰਚਲ ਸੁਭਾਅ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਸੰਨ ੧੮੦੨ ਤੋਂ ੧੮੧੯ ਦਰਿਮਿਆਨ ਇਸ ਨੇ ਸੱਤ ਵਾਰ ਆਪਣੇ ਕੀਤੇ ਵਾਅਦਿਆਂ ਨੂੰ ਤੋੜਿਆ। ਇਹਨਾਂ ੧੬ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਸਿੱਖਾਂ ਵੱਲੋਂ ਮੁਲਤਾਨ ਤੇ ਸੱਤ ਹਮਲੇ (੧੮੦੨, ੧੮੦੫, ੧੮੦੭, ੧੮੧੦, ੧੮੧੨, ੧੮੧੬ ਅਤੇ ੧੮੧੭ ਵਿੱਚ) ਹੋਏ। ਇਹਨਾਂ ਹਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਫ਼ੌਜ ਦਾ ਜਾਨੀ ਨੁਕਸਾਨ ਕਾਫੀ ਹੋਇਆ ਪਰ ਮੋਮ ਦਿਲ ਮਹਾਰਾਜਾ ਬਾਰ ਬਾਰ ਨਵਾਬ ਨੂੰ ਬਖਸ਼ਦੇ ਰਹੇ। ਜਦੋਂ ੧੮੧੯ ਵਿੱਚ ਮੁਲਤਾਨ ਦਾ ਮਾਮਲਾ ਵਿਚਾਰਨ ਲਈ ਲਾਹੌਰ ਵਿਖੇ ਦਰਬਾਰ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਸਭਮੁਖੀ ਸਰਦਾਰਾਂ ਨੇ ਨਵਾਬ ਦੇ ਵਤੀਰੇ ਨੂੰ ਮਾੜਾ ਆਖਿਆ। ਕਈਆਂ ਨੇ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਆਖ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਕੁੱਤੇ ਦੀ ਪੂਛ ਵਾਂਗ ਨਵਾਬ ਨੇ ਸਿੱਧਾ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ। ਬਾਰ ਬਾਰ ਬਲਾ ਮੁਲਤਾਨ ਤੋਂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅਨੇਕਾਂ ਜਾਨਾਂ ਲੈ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਮੁਲਤਾਨ ਦਾ ਟੈਂਟਾ ਸਦਾ ਲਈ ਮੁਕਾਉਣ ਲਈ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।

ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਮੁਲਤਾਨ ਤੇ ਚੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ। ਸਰਦਾਰ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਦੀ ਕਮਾਂਡ ਥੱਲੇ ਅਕਾਲੀ ਫੂਲਾ ਸਿੰਘ, ਦੀਵਾਨ ਮੋਤੀ ਰਾਮ, ਸਰਦਾਰ ਫ਼ਤਹਿ ਸਿੰਘ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ, ਸਰਦਾਰ ਦਲ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਮਿਸਰ ਦੀਵਾਨ ਚੰਦ ਨੂੰ ਫ਼ੌਜ ਦੇ ਕੇ ਭੇਜਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਹੋਇਆ (ਫ਼ਤਹਿ ਨਾਮਾ ਗੁਰੂ