Back ArrowLogo
Info
Profile

ਇਸ ਨੇ ਇਹ ਮਹਾਰਾਜਾ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਵਸਤਾਂ ਅਤੇ ਪੰਜ ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪਏ ਬਹਾਦਰੀ ਬਦਲੇ ਧੰਨਾ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਬਖਸ਼ ਦਿੱਤੇ। ਇਸ ਜੰਗ ਦੀ ਜਿੱਤ ਉਪਰੰਤ ਸਰਦਾਰ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਨਲੂਆ ਦੀ ਜਾਗੀਰ ਦੂਣੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।

ਮੁਗਲ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਮੁਤਾਬਕ, "ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਫ਼ੌਜ ਮੁਲਤਾਨ ਤੋਂ ਪਿੱਛੇ ਧੱਕੀ ਜਾਣੀ ਸੀ ਜੇਕਰ ਫੂਲਾ ਸਿੰਘ ਇੱਕ ਪਾਗਲ ਅਕਾਲੀ, ਹਿੰਮਤ ਕਰ ਕੇ (ਕੰਧ ਦੇ) ਉਸ ਮੋਰੇ ਵਿੱਚੋਂ ਜੱਥਾ ਲੈ ਕੇ ਅੰਦਰ ਨਾ ਜਾ ਵੜਦਾ।

ਲੈਫ਼ਟੀਨੈਂਟ ਕਰਨਲ ਗੁਲਚਰਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੇ ਇੱਕ ਲੇਖ ਜੋ 'ਸੀਸ-ਗੰਜ' ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਰਸਾਲੇ ੧੯੮੪ ਵਿੱਚ 'ਮਾ: ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਮੁਲਤਾਨ ਫ਼ਤਹਿ ਕਰਨਾ ਪੰਨਾ ੭੩-੯੬ ਤੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ"? ਇਸ ਲੜਾਈ ਤੋਂ ਸਾਬਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਨੀਵੀਂ ਪੱਧਰ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਅਨੁਸ਼ਾਸ਼ਨ ਹੀਨ ਫ਼ੌਜ ਇੱਕ ਡਸਿਪਲਨ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਬੇਹਤਰ ਸਿਖਲਾਈ ਅਤੇ ਆਯੋਜਤ ਫ਼ੌਜ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੀ। ਧਾਰਮਿਕ ਜਨੂੰਨ ਫ਼ਾਇਦੇਮੰਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਡਸਿਪਲਨ, ਚੰਗੀ ਸਿਖਲਾਈ ਅਤੇ ਵਿਉਂਤਬੰਦੀ ਦੇ ਘਾਟੇ ਨੂੰ ਕਦੀ ਵੀ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਪਰ ਲਾਇਕ, ਨਿਪੁੰਨ ਅਤੇ ਦ੍ਰਿੜ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਚੰਗੇ ਸਿੱਟੇ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਹ ਵੀ ਲਿਖਿਆ ਕਿ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ, ਸਾਫ਼ ਦਿਲ, ਸੁਚੇਤ, ਸੰਜਮੀ ਅਤੇ ਸਕੀਮੀ ਰਾਜਾ ਸੀ। ਗੁਲਾਮ, ਜਿਲਾਨੀ ਦਾ ਲਿਖਿਆ ਕਿੱਸਾ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਗਵਾਹੀ ਭਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਿੱਖੀ ਸਪਿਰਟ ਕਾਰਨ ਸਿੱਖ ਫ਼ੌਜ ਦੇ ਹੌਸਲੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਚੜ੍ਹਦੀ ਕਲਾ ਵਾਲੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ।

ਮੁਲਤਾਨ ਦੀ ਜਿੱਤ ਬੜੀ ਹੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੀ। ਇਸ ਨਾਲ ਸਿੱਖ ਰਾਜ ਅਟਕ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਨਦ ਦਰਿਆ ਤੱਕ ਜਾ ਮਿਲਿਆ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਅਫ਼ਗਾਨਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਦਾ ਭੋਗ ਪੈ ਗਿਆ। ਇਸ ਜਿੱਤ ਨੇ ਸਿੰਧ ਲਈ ਰਾਹ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਨਾਲ ਕੰਧਾਰ ਤੋਂ ਮੁਲਤਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੋਇਆ ਦਿੱਲੀ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਰਸਤਾ ਜੋ ਤਜਾਰਤ ਪੱਖੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ, ਸਿੱਖ ਰਾਜ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਸੀਤਾ ਰਾਮ ਕੋਹਲੀ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਜਿੱਤ ਕਾਰਨ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਖਜ਼ਾਨੇ ਵਿੱਚ ੬੮੦੯੭੫ ਰੁਪਏ ਸਾਲਾਨਾ ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ।

63 / 178
Previous
Next