ਝੱਟ ਸਰਕਾਰ ਫੌਜਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਤਿਆਰ,

ਮੁੱਖੋਂ ਕਿਹਾ ਬਾਰ ਬਾਰ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਕੋ ਵੰਗਾਰ ਕੇ।

ਸੀਤਾ ਰਾਮ ਬਾਝ ਤੇਰੇ ਹੋਵਣਾ ਨਾ ਕਾਜ ਉਦੈ,

ਕਰੋ ਬੈਠੇ ਰਾਜ ਕਸ਼ਮੀਰ ਸ਼ਹਿਰ ਮਾਰ ਕੇ।

ਸ਼ੇਰਿ-ਏ-ਪੰਜਾਬ ਨੇ ਆਪਣੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਹੇਠ ੩੦ ਹਜ਼ਾਰ ਫ਼ੌਜਾਂ ਨਾਲ ਲਾਹੌਰ ਤੋਂ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵੱਲ ਕੂਚ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦਾ ਖੜਗ ਸਿੰਘ, ਸਰਦਾਰ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਨਲੂਆ, ਅਕਾਲੀ ਫੂਲਾ ਸਿੰਘ, ਸ਼ਾਮ ਸਿੰਘ ਅਟਾਰੀਵਾਲਾ, ਹੁਕਮਾ ਸਿੰਘ ਚਿਮਨੀ, ਜਵਾਲਾ ਸਿੰਘ ਆਦਿ ਮੁੱਖ ਸਰਦਾਰ ਸਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ੧੦ ਹਜ਼ਾਰ ਫ਼ੌਜ ਮਹਾਰਾਜੇ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਾਸ ਰੱਖੀ। ਖ਼ਾਲਸਾ ਫ਼ੌਜ ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਦੇ ਜੈਕਾਰੇ ਗਜਾਉਂਦੀ, ਨਗਾਰਿਆਂ ਤੇ ਚੋਟਾਂ ਲਾਉਂਦੀ ਅਤੇ ਭੇਰੀਆਂ ਵਜਾਉਂਦੀ ਚੱਲੀ ਤਾਂ ੨੦ ਅਪ੍ਰੈਲ ੧੮੧੯ ਨੂੰ ਲਾਹੌਰ ਤੋਂ ਸੀ ਪਰ ਇਸ ਦੀ ਧਮਕ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਪੈਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਫ਼ੌਜ ਦੀ ਚੜ੍ਹਤ ਸੁਣ ਕੇ ਭਿੰਬਰ, ਰਾਜੌਰੀ ਆਦਿ ਦੇ ਹਾਕਮ ਜਾਨ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਭੱਜ ਨਿਕਲੇ। ਸਿੰਘਾਂ ਨੇ ਰਾਜੌਰੀ ਦੇ ਅਗਰ ਖਾਨ ਨੂੰ ਪਕੜ ਕੇ ਮਹਾਰਾਜੇ ਦੇ ਸਾਮ੍ਹਣੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਤਰਸ ਖਾ ਕੇ ਜਾਨ ਹੀ ਨਹੀਂ ਬਖਸ਼ੀ ਦੁਬਾਰਾ ਰਾਜੌਰੀ ਦਾ ਰਾਜ ਭਾਗ ਸਭ ਸੰਭਾਲ ਦਿੱਤਾ। ਖ਼ਾਲਸਾ ਫ਼ੌਜ ਬਹਿਰਾਮ ਪਹੁੰਚੀ ਪਰ ਅਫ਼ਗਾਨੀ ਫ਼ੌਜਦਾਰ ਗੜ੍ਹੀ ਛੱਡ ਕੇ ਸ੍ਰੀ ਨਗਰ ਵੱਲ ਦੌੜ ਗਿਆ। ਹਾਕਮ ਮੀਰ ਮੁਹੰਮਦ ਖਾਂ ਅਤੇ ਮੁਹੰਮਦ ਅਲੀ ਨੇ ਈਨ ਮੰਨ ਕੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਖੜਗ ਸਿੰਘ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦੇ ਖੜਗ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮੁਆਫ ਕਰ ਕੇ ਖਿੱਲਤਾਂ ਬਖ਼ਸ਼ੀਆਂ।

ਪੁਣਛ ਦੇ ਹਾਕਮ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਖ਼ਾਨ ਨੇ ਟੱਕਰ ਲੈਣ ਲਈ ਤਰਾਈ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਜੰਗੀ ਤਿਆਰੀਆਂ ਆਰੰਭ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਆ ਰਹੀ ਖ਼ਾਲਸਾ ਫ਼ੌਜ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਭਾਰੇ ਪੱਥਰ ਸੁਟਵਾ ਦਿੱਤੇ ਅਤੇ ਦਰਖ਼ਤ ਕਟਵਾ ਕੇ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤੇ। ਸਰਦਾਰ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਨਲੂਆ ਅਤੇ ਅਕਾਲੀ ਫੂਲਾ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਪਹੁੰਚੀ ਤਾਂ ਇਹਨਾਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆ ਕੇ ਹੱਲਾ ਬੋਲਿਆ। ਅਗੋਂ ਜਬਰਦਸਤ ਖ਼ਾਨ ਨੇ ਵੀ ਸਖ਼ਤ ਟਾਕਰਾ ਕੀਤਾ। ਸਿੰਘਾਂ ਨੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪਾਸਾ ਬਰੂਦ ਨਾਲ ਉਡਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਜੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰ ਰਹੇ ਅਫ਼ਗਾਨਾਂ ਤੇ ਟੁੱਟ ਪਏ। ਤਲਵਾਰਾਂ, ਨੇਜਿਆਂ ਤੇ ਭਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਜੰਮ ਕੇ ਲੜਾਈ ਹੋਈ। ਦੋਹਾਂ ਤਰਫ਼ਾਂ ਦੇ ਕਾਫ਼ੀ ਸੂਰਮੇ ਲੜਦੇ ਲੜਦੇ ਜਾਨਾਂ ਵਾਰ ਗਏ। ਆਖੀਰ ਖ਼ਾਲਸਾ ਫ਼ੌਜ ਨੇ