Back ArrowLogo
Info
Profile

ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਸੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਾਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਕੋਈ ਸਹਾਇਤਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ। ਦੂਜਾ, ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੀ ਉੱਨ ਜੋ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਭੇਜੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਉਸ ਦੀ ਕੀਮਤ ਤੇ ੧੫ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਕਟੌਤੀ ਲਾ ਦਿੱਤੀ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉੱਨ ਉਤਪਾਦਕਾਂ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਘਾਟਾ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਤੀਜਾ, ਸ਼ਾਲ ਉਦਯੋਗ ਦੀ ਉਨੱਤੀ ਲਈ ਸ਼ਾਲ ਉਤਪਾਦਕਾਂ ਲਈ ਕੋਈ ਸਰਕਾਰੀ ਕਰਜ਼ਾ ਆਦਿ ਨਾ ਦੇਣਾ।

ਸ਼ਾਲ ਉਦਯੋਗ ਦੀ ਤਰੱਕੀ ਲਈ ਸਰਦਾਰ ਨਲੂਏ ਨੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵੱਡੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਲਏ, ਜਿਵੇਂ ਭੇਡਾਂ ਬੱਕਰੀਆਂ ਪਾਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਹਰ ਪੱਖੋਂ ਸਰਕਾਰੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨਾ, ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਖ੍ਰੀਦ ਕੇ ਲਿਜਾਣ ਵਾਲੀ ਉੱਨ ਤੇ ਲੱਗੀ ੧੫ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਕਟੌਤੀ ਖਤਮ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਸ਼ਾਲ ਉਦਯੋਗ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਨਕਦੀ ਕਰਜ਼ਾ ਦੇਣਾ ਆਦਿ। ਇੱਸ ਵੱਡੇ ਫੈਸਲੇ ਨਾਲ ਸ਼ਾਲ ਵੇਚਣ ਦਾ ਜੋ ਬਾਹਰੀ ਵਪਾਰ ਕੇਵਲ ਅਫਗਾਨਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਸੀ ਉਹ ਸਿੱਖਾਂ, ਹਿੰਦੂਆਂ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਵਪਾਰੀਆਂ ਦੇ ਸਪੁਰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

ਮੂਰਕਰਾਫ਼ਟ ਅਤੇ ਟਰੈਬੈਂਕ (੧੮੪੧) ਦੀ ਲਿਖਤ ਅਨੁਸਾਰ ਉਪਰੋਕਤ ਚੰਗੇ ਫੈਸਲਿਆਂ ਨਾਲ ਸ਼ਾਲ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ। ਸੰਨ ੧੮੨੦ ਵਿੱਚ ੪ ਲੱਖ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਰੁਪਏ ਦੇ ਸ਼ਾਲਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਹੋਇਆ ਜੋ ਕਿ ੪੦ ਲੱਖ ਕਲਕੱਤਾ ਸਿਲੀਕਾ ਅਤੇ ੫ ਲੱਖ ਪੌਂਡ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਸੀ। ਸ਼ਾਲ ਬਨਾਉਣ ਲਈ ਮਾਲਕਾਂ ਨੇ ੪੮ ਹਜ਼ਾਰ ਜੁਲਾਹੇ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਹੀ ਕਾਮਿਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਤੇ ਲਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।

ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਕੁਦਰਤੀ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਗੁਣ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਉੱਨ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਨਰਮ ਅਤੇ ਗਰਮ ਬਣਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਇੱਥੋਂ ਦੇ ਸ਼ਾਲਾਂ ਦੀ ਕਿਸਮ (quality) ਵਧੀਆ ਹੈ।

ਕਾਗਜ਼ ਦਸਤਕਾਰੀ ਦੀ ਉੱਨਤੀ ਕਰਾਉਣਾ

ਪਹਿਲੇ ਪਹਿਲ ਕਸ਼ਮੀਰ ਅੰਦਰ ਕਾਗਜ਼ ਦੀ ਦਸਤਕਾਰੀ ਵੱਡੇ ਪੈਮਾਨੇ ਤੇ ਚਲਦੀ ਸੀ। ਇੱਥੇ ਦਾ ਕਾਗਜ਼ ਵਧੀਆ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਇਸ ਦੀ ਮੰਗ ਦੇਸ਼-ਵਿਦੇਸ਼ ਅੰਦਰ ਕਾਫ਼ੀ ਸੀ। ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਇਸ ਦੇ ਉਦਯੋਗ ਤੋਂ ਚੰਗੀ ਆਮਦਨ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਪਰ ਬਾਹਰੀ ਹਮਲਿਆਂ ਦੀ ਲੁੱਟ-ਖਸੁੱਟ ਨੇ ਇਸ ਧੰਦੇ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਖੋਰਾ ਲਾਇਆ।

82 / 178
Previous
Next