ਅੰਦਰਖਾਤੇ ਇਹ ਖ਼ਾਲਸਾ ਰਾਜ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਜ਼ਹਿਰ ਉਗਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਖ਼ਬਰਾਂ ਭੇਜਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਮੁੰਘੇਰ ਨੂੰ ਫ਼ਤਹਿ ਕਰਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।

ਮੁੰਘੇਰ ਅਟਕ ਦਰਿਆ ਦੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਦੂਰ ਤੱਕ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਪਰਗਨਾ ਹੈ। ਇਲਾਕਾ ਰੇਤਲਾ ਸੀ, ਆਵਾਜਾਈ ਵੀ ਸੜਕਾਂ ਨਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਮੁਸ਼ਕਲ ਸੀ ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਗੱਲ ਪਾਣੀ ਦਾ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਪ੍ਰਬੰਧ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਸੁਰੱਖਿਆ ਪੱਖੋਂ ਇਹ ਇਲਾਕਾ ਬੜਾ ਮਜਬੂਤ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਦੇ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਬਾਰਾਂ ਕਿਲ੍ਹੇ ਸਨ। ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਇਹਨਾਂ ਕਿਲ੍ਹਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਡੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਨਵਾਬ ਨੇ ੨੫ ਹਜਾਰ ਦੇ ਕਰੀਬ ਬੜੇ ਬਲ ਵਾਲੇ ਜੁਆਨ ਫ਼ੌਜ ਵਿੱਚ ਰੱਖੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਇਹਨਾਂ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰ ਕੇ ਮੁੰਘੇਰ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣਾ ਕੋਈ ਖਾਲਾ ਜੀ ਦਾ ਵਾੜਾ ਨਹੀਂ ਸੀ।

ਮਹਾਰਾਜਾ ਵੀ ਇਸ ਸੋਚ ਦਾ ਮਾਲਕ ਸੀ ਕਿ ਗਿੱਦੜ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਲਈ ਸ਼ੇਰ ਜੈਸੀ ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਤਿਆਰੀ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਉਪਰੋਕਤ ਔਕੜਾਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਗੋਚਰੇ ਰੱਖ ਕੇ ਹੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਚੋਟੀ ਦੇ ਜਰਨੈਲ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ ਸੀ। ਖ਼ਾਲਸਾ ਫ਼ੌਜ ਨੇ ੩ ਦਸੰਬਰ ੧੮੨੧ ਨੂੰ ਮੁੰਘੇਰ ਤੇ ਧਾਵਾ ਬੋਲਿਆ। ਸਰਦਾਰ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸਰਦਾਰ ਦਲ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਸਰਦਾਰ ਖੁਸ਼ਾਲ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਮਿਲਕੇ ਯੁੱਧ ਆਰੰਭ ਦਿੱਤਾ। ਤਿੰਨ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਲਹੂ ਡੋਲ੍ਹਵੀਂ ਲੜਾਈ ਲੜ ਕੇ ਸੱਤ ਕਿਲ੍ਹਿਆਂ ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ। ਨਵਾਬ ਦੇ ਜੁਆਨ ਵੀ ਬਹਾਦਰੀ ਨਾਲ ਲੜੇ ਜਿਸ ਕਰ ਕੇ ਕਈ ਦਿਨ ਲੋਹਾ ਖੜਕਿਆ, ਗੋਲੇ ਅਤੇ ਗੋਲੀਆਂ ਚੱਲੀਆਂ। ਅਖੀਰ ਮੁੰਘੇਰ ਦਾ ਕਿਲ੍ਹਾ ਜੋ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਜਬੂਤ ਸੀ ਉਧਰ ਨੂੰ ਸਿੰਘ ਵਧੇ। ਜਦੋਂ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਦਰਵਾਜਿਆਂ ਤੇ ਸਖ਼ਤ ਤਕੜਾਈ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਅੰਦਰ ਜਾਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ ਤਾਂ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਕੰਧ ਤੋਪਾਂ ਨਾਲ ਉਡਾਉਣ ਦੀ ਸਕੀਮ ਬਣਾਈ। ਅੱਧਾ ਦਿਨ ਗੋਲੇ ਦਾਗਣ ਉਪਰੰਤ ਜਿਉਂ ਹੀ ਕੰਧ ਡਿੱਗੀ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਸ਼ੇਰ ਦੀ ਨਿਆਈਂ ਦਹਾੜਦੇ ਯੋਧਿਆਂ ਸਮੇਤ ਕਿੱਲ੍ਹੇ ਅੰਦਰ ਕਿਰਪਾਨਾਂ ਚਲਾਉਂਦੇ ਜਾ ਵੜੇ। ਅੱਗੋਂ ਨਵਾਬ ਵੀ ਜੁਆਨਾਂ ਸਮੇਤ ਡਟ ਗਿਆ। ਘਮਸਾਣ ਦਾ ਜੰਗ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਛੇਕੜ ਨਵਾਬ ਦੇ ਪੈਰ ਉੱਖੜ ਗਏ। ਮੌਤ ਤੋਂ ਡਰਦਾ ਨਵਾਬ ਹਰਮ ਵਿੱਚ ਜਾ ਵੜਿਆ। ਬਹਾਦਰ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਖਿਆ,"ਸਿੰਘੋ! ਹਰਮ ਵਿੱਚ ਆਪਾਂ ਨਹੀਂ ਵੜਨਾ ਕਿਉਂਕਿ ਉੱਥੇ ਮੁਗਲਾਂ ਦੀਆਂ ਬੇਗਮਾਂ, ਨੂਹਾਂ ਅਤੇ ਧੀਆਂ ਹਨ। ਅਖੀਰ ਸਿੰਘਾਂ ਦਾ ਕਿਲ੍ਹੇ ਉੱਪਰ ਕਬਜ਼ਾ ਹੋਇਆ