ਦੇਖ ਨਵਾਬ ਬੇਗਮਾਂ ਸਣੇ ਸਰਦਾਰ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਜਾਨ ਬਖ਼ਸ਼ੀ ਲਈ ਅਰਜ਼ ਕੀਤੀ। ਨਲੂਏ ਸਰਦਾਰ ਨੇ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਸਿੰਘਾਂ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਹੇਠ ਸ਼ੇਰਿ-ਏ-ਪੰਜਾਬ ਪਾਸ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ। ਸੱਯਦ ਮੁਹੰਮਦ ਲਤੀਫ਼ ਦੀ ਲਿਖਤ ਮੁਤਾਬਕ ਦਲੇਰ ਮਹਾਰਾਜੇ ਨੇ ੨੦ ਦਸੰਬਰ ੧੮੨੧ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਨਵਾਬ ਨੂੰ ਬਹੁਮੁੱਲੀ ਖਿੱਲਤ ਦੇ ਕੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਸਰਦਾਰ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕਰਕੇ ਮਹਾਰਾਜੇ ਨੇ ਸਰਦਾਰ ਅਮਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਦਾ ਗਵਰਨਰ ਲਗਾ ਦਿੱਤਾ। ਮਹਾਰਾਜਾ ਸਾਹਿਬ ਸਣੇ ਸਰਦਾਰ ਹਰੀ ਸਿੰਘ, ਜਨਵਰੀ ੧੮੨੨ ਨੂੰ ਲਾਹੌਰ ਪਹੁੰਚ ਗਏ।

ਸਰਦਾਰ ਨਲੂਆ ਦੀ ਹਜ਼ਾਰੇ ਦੇ ਗਵਰਨਰ ਵਜੋਂ ਨਿਯੁਕਤੀ

ਹਜ਼ਾਰਾ, ਹਿਮਾਲੀਆ ਪਰਬਤ ਦੀਆਂ ਬਾਹਰੀ ਅਤੇ ਅੱਧ ਤੱਕ ਫੈਲੀਆਂ ਪਹਾੜੀਆਂ ਦਾ ਜੰਕਸ਼ਨ ਹੈ। ਪੁਰਾਤਨ ਸਮਿਆਂ ਅੰਦਰ ਇਸ ਨੂੰ ਗੰਧਾਰਾ ਜਾਂ ਗੰਧਰਵ ਦੇਸ਼ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਇਹ ਚੰਦਰ ਗੁਪਤ ਮੋਰੀਏ ਦੀ ਸਲਤਨਤ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਇਸ ਨੂੰ ਉਰਾਸਾ ਆਖਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਇਹ ਬੋਧੀਆਂ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂਆਂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਧਾਰਮਿਕ ਕੇਂਦਰ ਸੀ। ਕਈ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਉਰਗ ਲਿਖਿਆ ਹੈ। ਚੰਦਰ ਗੁਪਤ ਮੋਰੀਏ ਦਾ ਪੋਤਾ ਅਸ਼ੋਕ ਵੀ ਇਥੇ ਦਾ ਗਵਰਨਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਪਰੰਤ ਰਾਜਾ ਰਸਾਲੂ ਨੇ ਵੀ ਇੱਥੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ। ਹੀਵਨ ਸਾਂਗ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਵੂਲਾਸ਼ੀ ਲਿਖਿਆ ਹੈ। ਜਦੋਂ ੧੩੯੯ ਵਿੱਚ ਅਮੀਰ ਤੈਮੂਰ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਨੂੰ ਲੁੱਟ ਕੇ ਵਾਪਸ ਪਰਤਿਆ ਤਾਂ ਜਾਂਦੇ ਸਮੇਂ ਇਸ ਨੇ ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਤੁਰਕ ਇੱਥੇ ਪੱਕੇ ਤੌਰ ਤੇ ਰੱਖਣ ਲਈ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ। ਇੰਞ ਇਸ ਜਗ੍ਹਾ ਦਾ ਨਾਂ ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਹਜ਼ਾਰਾ ਪੈ ਗਿਆ। ਤਿੰਨ ਸਦੀਆਂ ਇਹ ਇਲਾਕਾ ਤੁਰਕਾਂ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਹੇਠ ਰਿਹਾ। ਪਰ ਉਸ ਪਿੱਛੋਂ ਸਵਾਤੀਆਂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਫ਼ਤਹਿ ਕਰ ਲਿਆ। ਸੰਨ ੧੭੫੨ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮਦ ਸ਼ਾਹ ਦੁਰਾਨੀ ਨੇ ਇੱਥੇ ਆਪਣੇ ਪੈਰ ਜਮਾ ਲਏ। ਭਾਂਤ ਭਾਂਤ ਕੌਮਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਇੱਥੇ ਰਹਿਣ ਕਰਕੇ ਆਪਸੀ ਧੜੇ ਬਾਜ਼ੀ, ਖਹਿਬਾਜ਼ੀ, ਡਾਕਾਜ਼ਨੀ, ਲੁੱਟ-ਖਸੁੱਟ ਅਤੇ ਖੂਨ-ਖਰਾਬਾ ਜ਼ੋਰਾਂ ਤੇ ਹੋ ਗਿਆ। ਸਾਰੇ ਹਜ਼ਾਰੇ ਵਿੱਚ ਬਦਅਮਨੀ ਕਰਕੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਜਿਉਣਾ ਦੁੱਭਰ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਐਸੇ ਹਾਲਾਤ ਦੇਖ ਕੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਅਕਤੂਬਰ ੧੮੧੮ ਵਿੱਚ ਤੁਰਕ ਹਾਸ਼ਮ ਖਾਨ ਦੀ ਫ਼ਰਿਆਦ ਤੇ ਸਰਦਾਰ ਮੱਖਣ