ਜਾ ਲੁਕਿਆ। ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਲੜਾ ਕੇ ਤੇ ਮਰਵਾ ਕੇ ਆਪ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚੋਂ ਦੌੜ ਜਾਣਾ ਕਾਇਰਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੁੱਤੇ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ। ਇੱਕ ਜਰਮਨ ਫ਼ੌਜੀ ਚਿੰਤਕ 'ਕਾਲਜ ਵਿਟਜ' (On War Vol.I., Page 297) ਤੇ ਲਿਖਦਾ ਹੈ, ਅਸਲੀ ਸੂਰਬੀਰ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਚਾਰਲਸ XII, ਮਾਰਲਬਰੋ, ਯੂਜੀਨ, ਫਰੈਂਡਰਿਕ ਆਜ਼ਮ ਆਪਣੀਆਂ ਫੈਸਲਾ ਕੁੰਨ ਜਿੱਤਾਂ ਮਗਰੋਂ ਵੈਰੀ ਦਾ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਪਿੱਛਾ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਕਰਨਲ ਗੁਲਚਰਨ ਸਿੰਘ ਆਪਣੇ ਇੱਕ ਲੇਖ 'ਜਨਰਲ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਨਲਵਾ' ਜਿਹੜਾ ਸੀਸ-ਗੰਜ ਮਾਸਕ ਦਿੱਲੀ ਮਾਰਚ ੧੯੮੬ ਨੂੰ ਛਪਿਆ ਦੇ ਪੰਨਾ ੩੩ ਤੇ ਲਿਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਨੇ ਵੀ ਸੈਦੂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਲੜਾਈਆਂ ਜਿੱਤਣ ਉਪਰੰਤ ਇੰਞ ਹੀ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਵੀ ਉਪਰੋਕਤ ਲਿਸਟ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਸੈਦੂ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਅੰਦਰ ਗਾਜ਼ੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਖ਼ਾਲਸਾ ਫ਼ੌਜ ਨਾਲੋਂ ਲੱਗ ਭਗ ੨੦ ਗੁਣਾ ਵੱਧ ਸੀ। ਬਾਰਨਸ ਅਲੈਗਜੈਂਡਰ ਜੰਗ ਦੇ ਕੁਝ ਅਰਸੇ ਪਿੱਛੋਂ ਸੈਦੂ ਵਿੱਚ ਦੀ ਲੰਘਿਆ ਤਾਂ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਇਸ ਨੂੰ ਕਬਰਾਂ ਹੀ ਕਬਰਾਂ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਇਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਲਿਖਤ ਵਿੱਚ ਜੋ ੧੮੩੧ ਦੀ ਹੈ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਖ਼ਾਲਸੇ ਦੀ ੮ ਹਜ਼ਾਰ ਫ਼ੌਜ ਨੇ ੧੫੦੦੦੦ ਲਸ਼ਕਰ ਤੇ ਕਿਲ੍ਹਾ ਖੈਰਾਬਾਦ ਉੱਪਰ ਫ਼ਤਹਿ ਪਾਈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਵਿਲੀਅਮ ਜਦ ਬਾਰ ਸਰ ਕਲੇਡ ਵੈਂਝ ਨਾਲ ਸੈਦੂ ਵਿੱਚ ਦੀ ਲੰਘਿਆ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਵੀ ਆਪਣੀ ਡਾਇਰੀ ਵਿੱਚ ਦੋਹਾਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਬਾਰਨਸ ਵਾਲੀ ਹੀ ਲਿਖੀ ਹੈ। ਇਹ ਗਿਣਤੀ ਬਾਰਨਸ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਸਿੱਖ ਨੇ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਜਨਰਲ ਕੋਰਟ ਦੀ ਫ਼ੌਜ ਦੇ ਇੱਕ ਮੁਸਲਮਾਨ ਨਜੀਬ ਜਮਾਂਦਾਰ ਨੇ ਦੱਸੀ ਸੀ (ਲਿਖਤ ਜਨਰਲ ਔਫ਼ ਏ ਮਾਰਚ ਫਰੌਮ ਦਿਹਲੀ ਟੂ ਪਿਸ਼ਾਵਰ, ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਵਿਲੀਅਮ ਬਾਰ, ਸਫ਼ਾ ੨੦੩)। ਇਹ ਸੰਕੇਤ ਪ੍ਰੇਮ ਸਿੰਘ ਹੋਤੀ ਮਰਦਾਨ ਵੱਲੋਂ ਪੁਸਤਕ ਜੀਵਨ ਇਤਿਹਾਸ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਨਲੂਆ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦਰਜ਼ ਹੈ।

ਡਾਕਟਰ ਮਰੇ ਦੀ ਰੀਪੋਰਟ ਅਨੁਸਾਰ ਮਹਾਰਾਜਾ ਸਾਹਿਬ ਸੈਦੂ ਦੀ ਜੰਗ ਅੰਦਰ ਸਿੰਘਾਂ ਦੀ ਜਿੱਤ ਸੁਣ ਕੇ ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਾਜ਼ੀ ਹੋ ਗਏ ਕਿਉਂਕਿ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਉਹ ਬਿਮਾਰ ਸਨ। ਰਣ ਤੱਤੇ ਵਿੱਚ ਸਰਦਾਰ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਸਿੰਘਾਂ ਵੱਲੋਂ ਦਿਖਾਈ ਅਸਚਰਜ਼ ਬਹਾਦਰੀ ਤੋਂ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਕੀਮਤੀ ਵਸਤਾਂ ਅਤੇ ਘੋੜੇ ਭੇਜੇ। ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਮੈਕਾਲਫ਼ ਜੋ ਕਿ ਦਿੱਲੀ ਦਾ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਸੀ ਉਸ ਨੂੰ ਸੈਦੂ ਦੀ ਫ਼ਤਹਿ ਦੇ ਵਧਾਈ ਪੱਤਰ ਭੇਜੇ। ਇਸ ਜਿੱਤ ਦੀਆਂ