

ਖਬਰਾਂ ਅਖਬਾਰ (The Times London) ਵਿੱਚ ਵੀ ਛਪੀਆਂ। ਇਸ ਜਿੱਤ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਫ਼ੌਜੀ ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੂਝ ਬੂਝ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ।
ਸੱਯਦ ਮੁਹੰਮਦ ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵਾਹਾਬੀ ਮਸੀਹਾ ਅਖਵਾਉਂਦਾ ਸੀ ੧੮੨੮ ਵਿੱਚ ਫੇਰ ਸਿੰਧ ਵਿੱਚ ਆ ਵੜਿਆ ਅਤੇ ੫੬੦੦ ਜਹਾਦੀਆਂ ਨਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਨੇ ਹਸਤ ਨਗਰ ਕਿਲ੍ਹੇ ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਜਿਹੜਾ ਪਿਸ਼ਾਵਰ ਤੋਂ ੨੫ ਮੀਲ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਉੱਤਰ ਪੂਰਬ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਮੈਸਨ ਚਾਰਲਸ ਦੀ ੮੪੨ ਲਿਖਤ ਮੁਤਾਬਕ ਇਸ ਉਪਰੰਤ ਇਸ ਨੇ ਬਾਲਾ ਹਿਸਾਰ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਨੂੰ ਸਰ ਕਰ ਲਿਆ। ਮਹਾਰਾਜਾ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਪਕੜਨ ਲਈ ਇੱਕ ਲੱਖ ਦਾ ਇਨਾਮ ਰੱਖਿਆ। ਸੱਯਦ ਨੇ ਪੈਂਦੇ ਖਾਨ ਦੇ ਬੰਦਿਆਂ ਨੂੰ ਉਕਸਾ ਕੇ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਰਲਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਜੂਨ ੧੮੩੦ ਨੂੰ ਦਰਬੰਧ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਫੁਲਤਰਾਂ ਦੇ ਅਸਥਾਨ ਤੇ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਤਕੜੀ ਮੁੱਠ ਭੇੜ ਹੋਈ ਪਰ ਮਰਦਾਂ ਦੇ ਮਰਦਾਨੇ ਅਤੇ ਰਣ ਦੇ ਦੀਵਾਨੇ ਸ਼ੇਰ ਜੋ ਸੀਂਹ ਵਾਂਗ ਬੁਕਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਜੰਗ ਦੇ ਹਰ ਹੁਨਰ ਦਾ ਮਾਹਰ ਸੀ ਅੱਗੇ ਇਹ ਬਹੁਤਾ ਚਿਰ ਲੜ ਨਾ ਸਕਿਆ ਅਤੇ ਪਹਾੜਾਂ 'ਚ ਜਾ ਲੁਕਿਆ। ਸੀਤਾ ਰਾਮ ਸਰਦਾਰ ਦੀ ਬਹਾਦਰੀ ਬਾਬਤ ਲਿਖਦਾ ਹੈ:
ਅਠਾਰਾਂ ਸੌ ਉਨੱਤੀ ਵਿੱਚ ਸੱਯਦ ਖਾਂ ਅਹਿਮਦ, ਫਿਰ ਨਿਕਲ ਪਹਾੜੋਂ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਆਇਆ।
ਕਰਦਾ ਇੱਕਠੇ ਜੋ ਮੁਸਲਮਾਨ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ, ਆਣ ਕੇ ਤੇ ਮੱਥਾ ਮੁੜ ਖਾਲਸੇ ਨਾਲ ਲਾਇਆ।
ਹਰੀ ਸਰਦਾਰ ਫ਼ੌਜ ਆਪਨੀ ਸੰਭਾਲ ਸਾਰੀ, ਮਾਰ ਮਾਰ ਤੁਰਕਾਂ ਦੀ ਧੂੜ ਸੀ ਉਡਾਂਵਦਾ।
ਸੀਤਾ ਰਾਮ ਉੱਠ ਨੱਠਾ ਸੱਯਦ ਅਹਿਮਦ ਖ਼ਾਨ ਫੇਰ, ਚਲਦੀ ਨਾ ਪੇਸ਼ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਗੁੱਸਾ ਖਾਂਵਦਾ।
ਸੱਯਦ ਅਹਿਮਦ ਦੀ ਮੌਤ
ਸਿੰਘਾਂ ਅਤੇ ਪਠਾਣ ਜਹਾਦੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਆਖਰੀ ਜੰਗ ਮਈ ੧੮੩੧ ਵਿੱਚ ਬਾਲਾਕੋਟ ਜੋ ਕੁਨਾਰ ਦੇ ਸੱਜੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਹੈ ਅਤੇ ਹਰੀਪੁਰ ਤੋਂ ੬੧ ਮੀਲ ਦੂਰੀ ਤੇ ਸੀ, ਹੋਈ। ਇਹ ਜਗ੍ਹਾ ਹਜ਼ਾਰੇ ਦੀਆਂ ਪਹਾੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਚਾਰੇ ਤਰਫੋਂ ਘਿਰੀ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਜੰਗ ਪੱਖੋਂ ਬਹੁਤ ਯੋਗ ਸੀ। ਸੱਯਦ ਅੱਲਾ ਵੱਲੋਂ ਭੇਜਿਆ ਹੋਇਆ ਖਲੀਫਾ ਸਮਝਣ ਕਾਰਨ ਅਤੇ ਵੱਡਾ ਕਰਾਮਾਤੀ ਫ਼ਕੀਰ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ