ਵੀ ਕਿਹਾ ਏ ਕਿ ਮੀਤ੍ਰਿਆ ਕੇਕੋਰ ਜਿਊਂਦਾ ਏ ਤੇ ਰੂਸੀਆਂ ਕੋਲ ਕੈਦ ਏ। ਮੈਂ ਇੱਕ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਸਿੱਧਿਆਂ ਤੁਹਾਡੇ ਵੱਲ ਘੋਲਿਆ ਤਾਂ ਜੋ ਭੱਜ ਕੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਖੁਸ਼-ਖ਼ਬਰੀ ਦੇ ਜਾਏ। ਰੱਬ ਦਾ ਸ਼ੁਕਰ ਏ! ਮੀਤ੍ਰਿਆ ਮਰਿਆ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਵੀ ਅਦਾਈ ਏ ਕਿ ਉਹ ਅਫ਼ਸਰ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਏ!"

"ਕੀ ?" ਮਸ਼ੀਨ ਵਾਲਾ ਹੜਬੜਾਇਆ, "ਤਾਂ ਤੇ ਫੇਰ ਦੁਨੀਆਂ ਹੀ ਉਲਟ ਗਈ ਏ। ਨੰਗੇ ਪੈਰੀ ਵਿਰਨ ਵਾਲਾ ਗਦਾਰ ਕੀ ਆਖ ਤੇ ਅਫ਼ਸਰ ਕੀ ਆਖ- ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਅਜਿਹੀ ਅਨਹੋਣੀ ਸੁਣੀ ਏ ?"

"ਇਹ ਹੋ ਸਕਦਾ ਏ, ਮੇਰੇ ਪਿਆਰੇ । ਦਿੱਕਾ ਨੂੰ ਸਭ ਪੂਰੀ ਪੂਰੀ ਵਾਕਫ਼ੀ ਏ । ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆਂ, ਤੇ ਰੂਸ ਭਾਵੇਂ ਕਿਤਾ ਈ ਵੱਡਾ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਇੱਕੋ ਹੀ ਮੀਤ੍ਰਿਆ ਕੋਕੋਰ ਏ । ਹਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ, ਸਣੇ ਮਾਦਾਮ ਦਿਦੀਨਾ ਦੇ, ਇਹ ਖ਼ਬਰ ਸੁਣ ਕੇ ਖੁਸ਼ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਏ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਬੜਾ ਵਧੀਆ ਜਵਾਨ ਏ - ਓਹੋ ਜਿਹਾ ਜਿਹੋ ਜਿਹੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਜਵਾਨੀ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਦਿਲ ਦੇਂਦੀ ਹੁੰਦੀ ਸਾਂ। ਤੂੰ ਹੱਸਦਾ ਨਹੀਂ, ਗੀਤਜ਼ਾ ?

"ਹਾਂ, ਮੈਂ ਹੱਸ ਰਿਹਾ ਹਾਂ," ਮਸ਼ੀਨ ਵਾਲੇ ਨੇ ਆਪਣੇ-ਆਪ 'ਤੇ ਕਾਬੂ ਪਾਂਦਿਆਂ ਕਿਹਾ। "ਮੈਂ ਹੱਸਾਂ ਤੇ ਖੁਸ਼ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਵਾਂ। ਕੀ ਮੀਤ੍ਰਿਆ ਮੇਰਾ ਭਰਾ ਨਹੀਂ ?"

ਮਸ਼ੀਨ ਬੰਦ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਸੀ। ਬੰਦੇ ਤੇ ਤੀਵੀਆਂ ਸਾਰੇ ਬੜੇ ਚੰਗੇ ਰੇਅ ਵਿੱਚ ਸਨ। ਕੁਝ ਆਟੇ ਦੀਆਂ ਬੋਰੀਆ ਗੱਡਿਆ ਵਿੱਚ ਲੋਦਣ ਲੱਗੇ ਤੇ ਕੁਝ ਆਪਣੀਆਂ ਪਿੱਠਾਂ ਉੱਤੇ ਚੁੱਕ ਕੇ ਆਪੋ ਆਪਣੇ ਰਾਹ ਪਏ।

ਗ੍ਹੀਤਜਾ ਢਾਰੇ ਵਿੱਚ ਦੇਰ ਤੱਕ ਖੜੋਤਾ ਰਿਹਾ। ਕਦੇ ਉਹ ਸਿਰ ਹਿਲਾਂਦਾ, ਕਦੇ ਆਪੇ ਹੀ ਕੱਲਾ ਬੋਲਦਾ, ਸੋਚਦਾ ਤੇ ਫੇਰ ਉਂਗਲਾਂ ਉੱਤੇ ਕੁਝ ਗਿਣਨ ਲੱਗ ਪੈਂਦਾ। ਵਿੱਚ- ਵਿੱਚ ਕਈ ਵਾਰੀ ਉਹ ਆਪਣਾ ਸਿਰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਆਪਣੀਆਂ ਸੂਹੀਆਂ-ਘੁੱਟ ਅੱਧ ਮੀਟੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਦੂਰ ਸਾਰੇ ਵੇਖਦਾ। "ਓਇ, ਕੌਣ ਏ? ਕਿੱਧਰ ਜਾ ਰਿਹਾ ਏ ?" ਉਹਦੇ ਸੰਘੇ ਵਿੱਚ ਘੁਰ-ਘੁਰ ਹੋਈ।

ਇਹ ਮਿਸਤਰੀ ਸੀ- ਲਾਲ-ਮੂੰਹਾਂ ਜਰਮਨ ਜਿਦੀ ਦਾੜ੍ਹੀ ਵਿੱਚ ਧੌਲੇ ਆ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਹ ਧੂੜ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਜੁੱਤੀਆਂ ਧਰੀਕਦਾ ਵੱਡੇ ਸਾਰੇ ਨਾੜ ਦੇ ਟੋਪ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪੋਖਾ ਝੱਲ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹਦੇ ਸੂਤੀ ਕੱਪੜੇ ਉਹਦੇ ਮੇਚਿਉਂ ਕਿਤੇ ਵੱਡੇ ਤੇ ਮੋਰੀਆਂ ਤੇ ਦਾਗਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਪਏ ਸਨ। ਉਹ ਪਹਿਲੇ ਕੋਠੀ ਵਿੱਚ ਤੂੰ-ਨੱਕੇ ਦਾ ਨੌਕਰ ਹੁੰਦਾ ਸੀ । ਪਿੱਛੇ ਜਹੇ ਕੁਝ ਚਿਰ ਤੋਂ ਉਹ ਮਸ਼ੀਨ ਉੱਤੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ; ਪਰ ਗੀਤਜ਼ਾ ਨਾਲ ਵੀ ਉਹਦੀ ਓਨੀ ਕੁ ਹੀ ਬਣਦੀ ਸੀ ਜਿੰਨੀ ਜਗੀਰਦਾਰ ਨਾਲ।

"ਕੁੱਤੀ ਦਿਆਂ ਪੁੱਤਰਾ," ਮਸ਼ੀਨ ਵਾਲਾ ਬੋਲਿਆ, "ਓਇ ਫਰਾਂਟਜ਼ - ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪੁੱਛ ਰਿਹਾ ਸਾਂ ਕਿਧਰ ਮੂੰਹ ਕੀਤਾ ਈ ?"

"ਸ਼ਰਾਬਖ਼ਾਨੇ," ਉਹਨੇ ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਟੇਪ ਨਾਲ ਪੱਖਾ ਝਲਦਿਆਂ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, "ਮੇਰਾ ਨਾ ਫ਼ਰਾਂਤਜ਼ ਨਹੀਂ - ਮੇਰਾ ਨਾਂ ਏ ਹਰ ਫ਼ਰਾਂਜ਼ ।"