ਲਈ ਬੁਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।

ਅਗਸਤ ਦੀ ਗਰਮੀ ਕਰਕੇ ਗ੍ਹੀਤਜਾ ਨੇ ਜਿਹੜੇ ਕੱਪੜੇ ਹੁਣੇ ਲਾਹੇ ਸਨ, ਉਹ ਵੇਰ ਪਾਦਿਆਂ ਉਹਨੂੰ ਕੁਝ ਦੇਰ ਹੋ ਗਈ। ਉਹਨੇ ਉਚੇਚਾ ਮੌਕਾ ਸਮਝ ਕੇ ਬੜੇ ਮਟਕਾ ਕੇ ਕੱਪੜੇ ਪਾਏ ਸਨ, ਤੇ ਜਾਂਦਿਆਂ ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਉਹ ਖ਼ਬਰ ਬਾਰੇ ਸੋਚਣ ਲੱਗਾ। ਚੰਗੀ ਖ਼ਬਰ ਹੀ ਹੋਏਗੀ। ਕੀ ਜਗੀਰਦਾਰ ਨੂੰ ਮੀਤ੍ਰਿਆ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਪੱਕਾ ਪਤਾ ਲੱਗ ਗਿਆ ਸੀ ? ਜੇ ਇਹ ਹੀ ਹੁੰਦਾ, ਤਾਂ ਫੇਰ ਉਹ ਏਨ ਜਣਿਆਂ ਨੂੰ ਨਾ ਬੁਲਾਂਦਾ। ਬਹੁਤਾ ਤਾਂ ਇਹ ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਰਮਨਾਂ ਪਾਸਾ ਪਰਤ ਲਿਆ ਹੋਣਾ ਹੈ, ਤੇ ਅਖੀਰ ਉਹ ਆਪਣੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਜ਼ਹਿਰੀਲੀ ਧੁੰਦ ਤੇ ਮੌਤ-ਕਿਰਨ ਵਰਤਣ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋ ਗਏ ਹੋਣੇ ਹਨ।

ਉਹ ਪਿੰਡ ਦੀਆਂ ਚੁਪੀਤੀਆਂ ਭੀੜੀਆਂ ਗਲੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਤੇਜ਼-ਤੇਜ਼ ਲੰਘ ਗਿਆ। ਕੋਠੀ ਕੋਲ ਪੁੱਜਣ ਤੋਂ ਕੁਝ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਉਹਨੂੰ ਮੱਕਈ ਦਿਆਂ ਖੇਤਾਂ ਉਹਲਿਓਂ ਬੜਾ ਰੌਲਾ ਸੁਣਾਈ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਹੋਰ ਤੇਜ਼ ਹੋਇਆ ਤੇ ਛੇਤੀ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੁਝ ਕੋਲ ਜਾ ਪੁੱਜਾ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਲਕ ਕ੍ਰਿਸਤੀਆ ਨੇ ਬੁਲਾਇਆ ਸੀ।

"ਤੁਸੀਂ ਹੋ ਆਏ ਹੋ ? ਕੀ ਗੈਲ ਸੀ ?"

"ਸਾਡੀ ਰੂਸੀਆਂ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਹੋ ਗਈ ਏ। ਹੁਣ ਜਦੋਂ ਜੰਗ ਮੁੱਕ ਗਈ ਏ ਅਸੀਂ ਜਰਮਨਾਂ ਕੋਲੋਂ ਖਹਿੜਾ ਛੁਡਾ ਕੇ ਆਪਣੇ ਮਾਮਲੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਲੈਣ ਜੋਗੇ ਹੋ ਜਾਵਾਂਗੇ ।"

ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ੀਨ ਵਾਲੇ ਨੇ ਇਹ ਪਤਾ ਲਾਣ ਦਾ ਜਤਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਕੌਣ ਬੋਲ ਰਿਹਾ ਸੀ।

"ਸਕੂਲ-ਮਾਸਟਰ ਏ," ਪਾਦਰੀ ਨਾਏ ਨੇ ਹੌਲੀ ਜਹੀ ਕਿਹਾ।

"ਮੈਂ ਵੀ ਹੋ ਆਵਾਂ," ਗ੍ਹੀਤਜਾ ਨੇ ਭੀੜ ਵਿੱਚੋਂ ਜਲਦੀ ਲੰਘਣ ਦਾ ਜਤਨ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ।

"ਐਵੇਂ ਫੇਰਾ ਈ ਪੈਣਾ ਏਂ," ਥਾਣੇ ਦੇ ਨਵੇਂ ਇੰਚਾਰਜ ਦਾਂਤਜ਼ਿਚ ਨੇ ਉਹਨੂੰ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ, "ਮਾਲਕ ਕ੍ਰਿਸਤੀਆ ਬਹੁਤ ਥੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਏ। ਉਹਨੇ ਸਾਨੂੰ ਕੁਝ ਸ਼ਰਾਬ ਦਿੱਤੀ ਤੇ ਫੇਰ ਸੈਣ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਕੱਲ੍ਹ ਕੁਝ ਲੋੜੀਂਦੇ ਕੰਮ ਪੂਰੇ ਕਰਨ ਲਈ ਉਹਨੂੰ ਬੜੀ ਸਵੇਰੇ-ਸਵੇਰੇ ਉੱਠਟਾ ਪੈਣਾ ਏ।"

"ਕੀ ਲੋੜੀਂਦੇ ਕੰਮ?"

"ਇਹ ਹੀ, ਏਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੌਕੇ ਲਈ ਕੁਝ ਤਿਆਰੀਆ । ਅਸਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਖ਼ਬਰ ਪੁਚਾਣੀ ਹੋਏਗੀ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਾਣਾ ਬੁਝਾਣਾ, ਤੇ ਸਲਾਹ..."

"ਚੰਗਾ ਫੇਰ, ਉਹਨੂੰ ਮੈਂ ਕੌਲ੍ਹ ਮਿਲ ਲਵਾਂਗਾ।"

ਪਾਦਰੀ ਨਾਏ ਨੇ ਉਹਦੀ ਬਾਂਹ ਫੜ ਕੇ ਹੌਲੀ ਜਹੀ ਕਿਹਾ, "ਉਹਨੂੰ ਕਾਹਦੇ ਲਈ ਮਿਲਣਾ ਈ ? ਚੰਗਾ ਰਹੇ ਜੇ ਆਪਣਾ ਕੁਝ ਆਹਰ ਪਾਹਰ ਕਰੇਂ। ਰੂਸੀ ਆ ਰਹੇ ਨੇ।"

"ਤੇ ਫੇਰ ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ ?"

"ਕੁਝ ਨਹੀਂ, ਮੈਂ ਉਂਜੇ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਸੀ: ਤਾਂ ਜੋ ਤੂੰ ਏਧਰ ਧਿਆਨ ਕਰੇਂ । ਮੇਰੀ