ਆਂ। ਪੋਰੁਮਬਿਤਜ਼ਾ ਦਾ ਪਤੀ, ਦਿੰਕਾ, ਇਹ ਲਿਆਇਆ ਸੀ। ਉਹਦੇ ਵੱਡੇ ਅਫ਼ਸਰਾਂ ਨੇ ਉਹਨੂੰ ਕੁਝ ਚਿੱਠੀਆਂ ਦੇ ਕੇ ਬੁਖ਼ਾਰੈਸਟ ਘੱਲਿਆ ਸੀ, ਤੇ ਕਰਨੈਲਣੀ, ਕਪਤਾਨਣੀ, ਤੇ ਹੋਰ ਸਭ ਲਾਮਡੋਰੀ ਕੋਲ ਚਿੱਠੀਆਂ ਪੁਚਾ ਕੇ ਉਹ ਆਪਣੀ ਵਹੁਟੀ ਨੂੰ ਵੀ ਮਿਲਣ ਆ ਗਿਆ। ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ, ਰਾਤ ਦੀ ਰਾਤ । ਉਹ ਤੇਰੇ ਮੀਤ੍ਰਿਆ ਤੋਂ ਅਗਲੀ ਰਜਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਨੌਕਰ ਏ। ਘੰਟਾ ਹੀ ਹੋਇਆ ਹੋਣਾ ਏ ਜਦੋਂ ਉਹਨੇ ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਚਿੱਠੀ ਦਿੱਤੀ। ਮੈਂ ਇਹ ਪੜ੍ਹੀ ਤੇ ਮਿਤਜ਼ਾ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ, ਉਹ ਵੀ ਮੇਰੀ ਧਰਮ ਦੀ ਧੀ ਏ। ਉਹਨੂੰ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਵੱਲ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ। ਅਹਿ ਫੜ ਚਿੱਠੀ।"
ਨਾਸਤਾਸੀਆ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਟੱਡੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਉਹ ਅੰਜ਼ੀਲ ਜਿੱਡੀ ਵੱਡੀ ਪੱਤਰਕਾ ਉਡੀਕ ਰਹੀ ਸੀ, ਪਰ ਉਤਜ਼ਾ ਨੇ ਚਾਰ ਤਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਲ੍ਹੇਟਿਆ ਇੱਕ ਨਿੱਕਾ ਜਿਹਾ ਰੁੱਕਾ ਦਿੱਤਾ। ਕੁੜੀ ਨੇ ਕੰਬਦਿਆਂ-ਕੰਬਦਿਆਂ ਇਹ ਖੋਲ੍ਹਿਆ। ਜਾਪਦਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਉਹਦੀਆਂ ਉਂਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਗਜ਼ ਬਲੀ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਚਿੱਠੀ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਏਨੇ ਈ ਲਫ਼ਜ਼ ਲਿਖੇ ਹੋਏ ਸਨ, “ਪਿਆਰੀ ਧਰਮ-ਮਾਤਾ, ਮੈਂ ਦੋ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਤੂੰ ਹੁਣੇ ਝੱਟ ਪਟ ਏਥੇ, ਸਿਬਿਊ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ ਮੈਂ ਅੱਜਕਲ੍ਹ ਹਾਂ, ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਸਤਾਸੀਆ ਨੂੰ ਲੈ ਆ।"
"ਮੈਨੂੰ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਪਈ," ਪੀਲੀ ਪਿੰਜ ਹੋਈ ਨਾਸਤਾਸੀਆ ਨੇ ਹੌਲੀ ਜਹੀ ਕਿਹਾ।
"ਫੇਰ ਪੜ੍ਹ ਲੈ।”
"ਵੇਖ, ਮੈਂ ਪੜ੍ਹਦੀ ਹਾਂ... ਉਹ ਤੈਨੂੰ ਧਰਮ-ਮਾਤਾ ਕਿਉਂ ਕਹਿੰਦਾ ਏ? ਤੂੰ ਤਾਂ ਉਹਦੇ ਲਈ ਇਹ ਰਸਮ ਪੂਰੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕੀਤੀ ?"
"ਨਹੀਂ, ਪਰ ਮੈਂ ਤੇ ਮੇਰਾ ਭਰਾ ਮਾਨੋਲ ਰਾਚੀਓਰੂ ਹੀ ਤੇਰਾ ਉਹਦੇ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਾਵਾਂਗੇ।"
ਨਾਸਤਾਸੀਆ ਆਪਣੇ ਕੰਨਾਂ ਤੱਕ ਲਾਲ ਹੋ ਗਈ। ਉਹਨੇ ਉਤਜ਼ਾ ਦੇ ਹੱਥ ਚੁੰਮੇ ਤੇ ਫੇਰ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਚਿੱਠੀ ਨੂੰ ਘੋਖਣ ਲੱਗੀ, “ਉਹ ਏਥੇ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ, ਤੇ ਭਲਾ ਮੈਂ ਕਿਉਂ ਏਨੀ ਦੂਰ ਸਿਬਿਊ ਜਾਵਾਂ ?"
"ਇਹ ਇੰਜ ਏ, ਮੇਰੀਏ ਤਿਤਲੀਏ । ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਦੱਸਣਾ ਭੁੱਲ ਗਈ ਕਿ ਦਿੱਕਾ ਆਪ ਸਿਬਿਊ ਤੋਂ ਆਇਆ ਸੀ। ਮੀਤ੍ਰਿਆ ਸਿਬਿਊ ਤੋਂ ਗੈਰ-ਹਾਜ਼ਰ ਹੋ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹਦੇ ਸਿਰ ਫ਼ੌਜ ਵਿੱਚ ਬੜੀਆਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਨੇ। ਤੇ ਨਾਲੇ ਜੇ ਉਹ ਇਹ ਲਿਖ ਰਿਹਾ ਏ ਕਿ ਤੂੰ ਝੱਟ ਪਟ ਆ, ਤਾਂ ਇਹਦਾ ਮਤਲਬ ਏ ਕਿ ਉਹ ਛੇਤੀ ਹੀ ਓਥੋਂ ਹੋਰ ਕਿਧਰੇ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਏ । ਫ਼ੌਜ ਹੁਣ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫੇਰ ਜਰਮਨਾਂ ਨਾਲ ਲੜਨ ਲਈ ਕੂਚ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੋਏਗੀ, ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਾਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਤੂਦੋਰ ਵਲਾਦੀਮਿਰੈਸਕੂ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਹੋਏਗਾ। ਪਰ ਤੈਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਸਮਝ ਆ ਸਕਦੀ ਸੀ? ਮੈਂ ਆਪ ਏਸ ਗੁੰਝਲ ਬਾਰੇ ਕਿੰਨੀ ਦੇਰ ਸੋਚਦੀ ਰਹੀ ਸਾਂ । ਤੇ ਤੂੰ, ਨਿਰੀ ਅੱਗ ਤੇ ਬਿਜਲੀ ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਏਂ... ।"
