ਵਿੱਚ ਉਹਨੇ ਆਪਣਾ ਗਿਆਨ ਵਧਾਇਆ ਤੇ ਹੋਰ ਡੂੰਘਿਆਂ ਕੀਤਾ। ਸਭ ਤੋਂ ਭੈੜੀ ਜੇਲ੍ਹ ਦਫ਼ਤਾਨਾ ਵਿੱਚ ਉਹਦੀ ਬਦਲੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਓਥੇ ਕੈਦੀਆਂ ਦੇ ਇੱਕ ਬਲਵੇ ਮਗਰੋਂ ਉਹਨੂੰ ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਮਹੀਨਿਆਂ ਲਈ ਕੋਠੀ-ਬੰਦ ਰਹਿਣਾ ਪਿਆ। ਇਹਨਾਂ ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਭਾਵੇਂ ਉਹਨੂੰ ਕਦੇ ਮੰਜੀ, ਮੇਜ਼ ਜਾਂ ਕੁਰਸੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਮਿਲੀ, ਪਰ ਫੇਰ ਵੀ ਉਹਦਾ ਇਰਾਦਾ ਏਨਾ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਫੇਫੜਿਆਂ ਨੂੰ ਨਰੋਏ ਰੱਖਣ ਲਈ ਭੁੰਜੇ ਕਦੇ ਨਾ ਲੇਟਿਆ । ਬਾਹਵਾਂ ਗੋਡਿਆਂ ਦੁਆਲੇ ਕਸ ਕੇ ਗੁੱਛਾ-ਮੁੱਛਾ ਹੋਇਆ ਉਹ ਇੱਕ ਨੁੱਕਰੇ ਲੱਗ ਕੇ ਸੋ ਜਾਂਦਾ। ਖਟਮਲ ਵੱਢ-ਵੱਢ ਕੇ ਉਹਦੇ ਪਿੰਡੇ ਵਿੱਚ ਮੋਰੀਆਂ ਕਰ ਦੇਂਦੇ। ਕੋਠੀ ਦੀ ਅੰਦਰਲੀ ਚੁੱਪ ਤੇ ਇਕੱਲ ਤਬਾਹ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸੀ, ਪਰ ਉਹਨੇ ਇਹਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕੀਤਾ: ਉਹ ਆਪਣੇ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਤੋਂ ਉੱਕਾ ਨਾ ਡੋਲਿਆ, ਤੇ ਅਖ਼ੀਰ ਬਚ ਗਿਆ।

ਉਹਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਸੀ ਆਈ ਕਿ ਵੋਇਕੂ ਨੇ ਕਿਉਂ ਇੱਕ ਅਨਜਾਣੇ ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ਰ ਦਾ ਨਾਂ ਲਿਆ ਸੀ; ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਤਾਂ ਸਾਫ਼ ਸੀ ਕਿ ਉਹਦਾ ਮਤਲਬ ਕਨਿਗਜ਼ਬਰਗ ਦੇ ਵਿਰੋਕਤ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਤੋਂ ਉੱਕਾ ਨਹੀਂ ਸੀ।

"ਹਾਂ, ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਦਾ ਉਹਦੇ ਨਾਲ ਤਾਂ ਉੱਕਾ ਕੋਈ ਵਾਸਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ," ਵੋਇਕੂ ਨੇ ਬੜੇ ਗੰਭੀਰ ਹੋ ਕੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਤੇ ਗਾਲਾਤਜ਼ ਵਾਲੇ ਆਪਣੇ ਯਾਰ, ਫ਼ਿਲਿਪ ਕਾਂਤ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹਦਾ ਸਾਂ। ਉਹ ਮੇਰੇ ਨਾਲੋਂ ਵੱਡਾ ਤੇ ਮੇਰਾ ਉਸਤਾਦ ਸੀ। ਮੈਂ ਉਹਨੂੰ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਭੁਲਾ ਸਕਿਆ, ਤੇ ਹੁਣ ਵੀ ਮੈਂ ਕਈ ਵਾਰੀ ਉਹਦੀ ਕਬਰ ਉੱਤੇ ਜਾਂਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।"

ਅਪ੍ਰੈਲ 1944 ਦੇ ਉਤਸ਼ਾਹੀ ਤੇ ਹੁਲਾਰਿਆਂ ਭਰੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਵੋਇਕੂ ਜੇਲ੍ਹ ਬਾਹਰ ਨਿੱਕਲਿਆ ਤਾਂ ਉਹਨੇ ਦਾੜ੍ਹੀ ਕਟਾ ਲਈ। ਉਹ ਜਵਾਨ ਜਵਾਨ ਦਿਸਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।

ਇੱਕ ਦਿਨ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਮਿਹਰਬਾਨੀ ਨਾਲ ਉਹਨੂੰ ਆਪਣੇ ਇੱਕ ਸ਼ਗਿਰਦ ਦੀ ਚਿੱਠੀ ਮਿਲੀ। ਚਿੱਠੀ ਆਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹਦਾ ਖ਼ਿਆਲ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਰੂਸ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਥਾਂ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਹੋਣਾ ਹੈ। ਚਿੱਠੀ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਉਹਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦੀ ਕੋਈ ਹੱਦ ਨਾ ਰਹੀ, "ਮੇਰਾ ਫ਼ਲੋਰੀਆ ਕੋਸਤੀਆ ਸਹੀ ਸਲਾਮਤ ਏ।"

ਇਹ ਚਿੱਠੀ ਚੈਕੋਸਲੋਵਾਕੀਆ ਦੇ ਮੋਰਚੇ ਤੋਂ ਆਈ ਸੀ। ਇਹ ਇੱਕ ਸਾਥੀ, ਫ਼ਾਰਕਾਸ਼ ਆਂਦਰੇ, ਨੂੰ ਸੌਂਪੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਹੜਾ ਇਹਨੂੰ ਓਰਾਦੀਆ ਤੱਕ ਲੈ ਕੇ ਆਇਆ ਸੀ। ਅਖ਼ੀਰ ਬਰਾਸੋਵ ਪੁੱਜ ਕੇ ਤੀਜੇ ਸਾਥੀ ਨੇ ਇਹ ਚਿੱਠੀ ਆਪਣੇ ਜ਼ਿੰਮੇ ਲੈ ਲਈ, ਤੇ ਲਿਫ਼ਾਫ਼ੇ ਦੇ ਬਾਹਰ ਲਿਖੇ ਪਤੇ ਉੱਤੇ ਪੁਚਾ ਦਿੱਤੀ। ਫ਼ਲੋਰੀਆ ਕੋਸਤੀਆ ਨੇ ਆਪਣੇ ਖ਼ਤ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਸੀ:

"ਪਿਆਰੇ ਚਾਚਾ ਵੋਇਕੂ ! ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹ ਦੱਸ ਦਿਆਂ ਕਿ ਏਸ ਚੰਦਰੇ ਵਣਜ ਵਿੱਚ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਧੱਕ ਦਿੱਤਾ ਏ, ਮੈਂ ਇੱਕ ਲੱਕੜ ਦੀ ਲੱਤ ਵਿਹਾਜੀ ਏ। ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਬੜੀ ਖੁਸ਼ੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਛੇਤੀ ਹੀ ਮੈਂ ਏਸੇ ਲੱਕੜ ਦੀ ਲੱਤ ਨਾਲ ਬਰਲਿਨ ਦੇ ਬੂਹੇ ਖੜਕਾ ਰਿਹਾ ਹੋਵਾਂਗਾ..."