ਸੀ। ਉਹਨੂੰ ਏਨੀ ਦੂਰ ਜਾ ਕੇ ਇਹਨਾਂ ਦੋ ਜਵਾਨ ਪ੍ਰੇਮੀਆਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਨਜਿੱਠਣ ਦੀ ਕਿੱਥੇ ਵਿਹਲ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਸੀ!

ਉਹਨੇ ਚਿੱਠੀ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤੀ। ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਪਿਛੋਂ ਹੀ ਉਹਨੂੰ ਇੱਕ ਹੋਰ ਚਿੱਠੀ ਆ ਗਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹਦੇ ਇਸ ਪੁਰਾਣੇ ਸ਼ਗਿਰਦ ਨੇ ਸੁੱਖ-ਸਾਂਦ ਪੁੱਛੀ ਹੋਈ ਸੀ ਤੇ ਨਾਲੇ ਲਿਖਿਆ ਸੀ, "ਮੈਂ ਤੇ ਮੀਤ੍ਰਿਆ ਜਿਊਂਦੇ ਹਾਂ।” ਜਿਵੇਂ ਕਿਤੇ ਇਹ ਮੀਤ੍ਰਿਆ ਵੀ ਇੱਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਉਹਦਾ ਸ਼ਗਿਰਦ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਏਸ ਰਿਸ਼ਤੇ ਠਠਿਆਰ ਦਾ ਦੋਸਤ ਚਿੱਠੀ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਸੀ।

"ਇਹ ਫ਼ਲੋਰੀਆ ਬੜਾ ਚਤਰ ਏ," ਵੋਇਕੂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਖੂਬ ਜਾਣਦਾ ਏ । ਉਹ ਆਪਣੀ ਲੱਕੜ ਦੀ ਲੱਤ ਨਾਲ ਸਿਰਫ਼ ਜਰਮਨ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੇ ਬੂਹੇ ਹੀ ਨਹੀਂ ਖੜਕਾਂਦਾ ।" "ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਦੇ ਦਰ ਵੀ ਖੜਕਾ ਰਿਹਾ ਏਂ। ਠੀਕ ਏ, ਜੋ ਕੁਝ ਹੋ ਸਕਿਆ, ਮੈਂ ਕਰਾਂਗਾ,” ਉਹਨੇ ਉਹਨੂੰ ਜਵਾਬ ਲਿਖਿਆ।

ਉਹਨੇ ਦੂਜੀ ਚਿੱਠੀ ਵੀ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤੀ। ਕਾਫ਼ੀ ਹਫ਼ਤੇ ਲੰਘ ਗਏ ਤਾਂ ਕਿਤੇ ਜਾ ਕੇ ਵੋਇਕੂ ਨੂੰ ਓਥੇ ਜਾਣ ਦਾ ਵਕਤ ਤੇ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ।

1945 ਦੀ ਫ਼ਰਵਰੀ ਦੇ ਇੱਕ ਦਿਨ ਸਤੋਇਕਾ ਚਰਨੈਤਜ਼ ਨੇ ਊਤਜ਼ਾ ਦਾ ਬਾਹਰਲਾ ਫਾਟਕ ਖੋਲ੍ਹਿਆ। ਉਹ ਬਰਫ਼-ਕੱਜੇ ਵਿਹੜੇ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਓਪਰਾ ਬੰਦਾ ਨਾਲ ਲੈ ਆਇਆ। ਇਸ ਓਪਰੇ ਬੰਦੇ ਨੇ ਲੰਮਾ ਪਸ਼ਮੀ ਕੋਟ, ਤੇ ਚੁੰਝਦਾਰ ਟੋਪੀ ਪਾਈ ਹੋਈ ਸੀ । ਬਾਰੀ ਵਿੱਚੋਂ ਜਦੋਂ ਉਹਨਾਂ ਦੋਵਾਂ ਜ਼ਨਾਨੀਆਂ ਨੇ ਏਸ ਓਪਰੇ ਬੰਦੇ ਦਾ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਮੂੰਹ ਤੱਕਿਆ- ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੀਆਂ ਗੰਭੀਰ ਅੱਖਾਂ ਤੇ ਘਣੀਆਂ ਭਵਾਂ ਸਣੇ ਪੱਥਰ ਦੀ ਇੱਕੋ ਸਿੱਲ੍ਹ ਵਿੱਚੋਂ ਘੜਿਆ ਗਿਆ ਜਾਪਦਾ ਸੀ - ਤਾਂ ਉਹ ਡਰ ਕੇ ਪਿੱਛੇ ਹੋ ਗਈਆਂ।

ਨਾਸਤਾਸੀਆ ਤੇ ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਹਿਮ ਗਈ ਤੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਮਲਦੀ ਕਹਿਣ ਲੱਗੀ, “ਸੁੱਖ ਹੋਵੇ! ਇਹ ਸਤੋਇਕਾ ਦੇ ਨਾਲ ਕੌਣ ਹੋ ਸਕਦਾ ਏ ?"

"ਇੰਜ ਨਹੀਂ ਡਰੀਦਾ, ਫ਼ਿਕਰ ਦੀ ਕਿਹੜੀ ਗੱਲ ਏ।" ਉਤਜ਼ਾ ਨੇ ਉਹਨੂੰ ਝਾੜਿਆ, ਪਰ ਉਹਦਾ ਆਪਣਾ ਦਿਲ ਵੀ ਕਿਸੇ ਤਖ਼ਲੇ ਵਿੱਚ ਬੜੀ ਉੱਚੀ-ਉੱਚੀ ਧੱਕ-ਧੱਕ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। "ਕੋਈ ਮਾੜੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ, ਸਤੋਇਕਾ ਸਾਡਾ ਸਨੇਹੀ ਏ।"

ਨਾਸਤਾਸੀਆ ਨੇ ਤਰਲਾ ਜਿਹਾ ਲਿਆ, "ਹਾਏ, ਮਾਂ । ਇਹ ਕੋਈ ਭੈੜੀ ਖ਼ਬਰ ਨਾ ਲਿਆਏ ਹੋਣ... ਅੱਜ ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਸਵੇਰੇ ਉੱਠੀ ਸਾਂ ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਖੱਬੀ ਅੱਖ ਫਰਕੀ ਸੀ। ਤੇ ਕੱਲ੍ਹ ਰਾਤੀਂ ਮੈਨੂੰ ਮੀਤ੍ਰਿਆ ਦਾ ਸੁਫ਼ਨਾ ਆਇਆ ਸੀ...

"ਭੈੜੀਆਂ ਖ਼ਬਰਾਂ ਤਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਡਾਕੀਆ, ਜਾਂ ਪੁਲਸੀਆ ਤੇ ਜਾਂ ਗੀਤਜ਼ਾ, ਲਿਆਂਦਾ ਹੁੰਦਾ ਏ...।"

"ਉਹ ਸੁਫ਼ਨੇ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਵੱਲ ਤੱਕ ਕੇ ਹੱਸਦਾ ਸੀ, ਮਾਂ..."

ਊਤਜ਼ਾ ਹੋਰ ਬੇਚੈਨ ਹੋ ਗਈ। ਸੁਫ਼ਨੇ ਵਿੱਚ ਹੱਸਣਾ ਕੀ ਬੜਾ ਕੁਸ਼ਗਣਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ?