ਉਡਾ ਰਹੇ ਨੇ ? ਨਹੀਂ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਹਾਣ ਲਾਭ ਨੇ, ਤੇ ਉਹ ਇਹਨਾਂ ਤੋਂ ਬੇ- ਧਿਆਨ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੇ। ਚੰਗਾ ਰਹੇ ਜੇ ਤੂੰ ਕੌਮੀ ਕਿਸਾਨ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਜਾਏਂ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵੀ ਬੰਦੇ ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਣ।"

“ਤੁਸੀਂ ਠੀਕ ਕਹਿ ਰਹੇ ਹੋ, ਮਾਲਕ। ਸਾਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰ ਕੁਝ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਏ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਸਾਡੀ ਪੱਟੀ-ਮੇਸ ਹੋ ਜਾਏਗੀ। ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਹੁਕਮ ਕੀਤਾ ਏ, ਮੈਂ ਫੇਰ ਕਿਸੇ ਮੌਕੇ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਆਵਾਂਗਾ। ਮੈਨੂੰ ਤਾਂ ਇਹ ਵੀ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ ਪਿਆ ਕਿ ਆਪਣੇ ਏਸ ਭਰਾ ਦਾ ਕੀ ਕਰਾਂ। ਉਹਦੇ ਬਾਰੇ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਅਵਾਈਆਂ ਨੇ। ਰੱਬ ਮੈਨੂੰ ਪਾਪੀ ਖ਼ਿਆਲਾਂ ਤੋਂ ਬਚਾਏ, ਪਰ ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਨੂੰ ਤੇ ਤਾਂ ਠੰਢ ਪਵੇ ਜੇ ਮੈਂ ਉਹਦੇ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹੀ ਸੁਣਾਂ...।"

"ਕੀ ਤੂੰ ਉਸ ਤੋਂ ਡਰਦਾ ਏ ? ਉਹਦੇ ਨਾਲ ਮੈਂ ਨਿੱਬੜ ਲਵਾਂਗਾ।"

“ਇਜ ਸ਼ੈਦ ਠੀਕ ਰਹੇ, ਮਾਲਕ। ਜਿਵੇਂ ਵੀ ਹੋਇਆ, ਮੈਂ ਕਦੇ ਫੇਰ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਹਾਜ਼ਰ ਹੋਵਾਂਗਾ...।”

ਉਹ ਇੰਜ ਨਿੱਖੜ ਗਏ, ਤ੍ਰੈ-ਨੱਕਾ ਪੰਛੀਵਾੜੇ ਵੱਲ ਤੁਰ ਗਿਆ ਤੇ ਮਸ਼ੀਨ ਵਾਲਾ ਪਿੰਡ ਪਰਤ ਆਇਆ।

ਇੱਕ ਖ਼ਾਸ ਥਾਂ ਉੱਤੇ, ਜਿੱਥੇ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਹੀ ਚੜ੍ਹਾਈ ਸੀ, ਗ੍ਹੀਤਜਾ ਖੜ ਕੇ ਗਿਰਜੇ ਦੁਆਲੇ ਉਸਰੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਗਹੁ ਨਾਲ ਵੇਖਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਪੱਛਮ ਵੱਲ, ਦਰਿਆ ਦੇ ਦੂਜੇ ਬੰਨੇ ਦੂਰ ਤੱਕ ਢੱਠੀ-ਕੰਡੀ ਦੇ ਵਾਸੀਆਂ ਦੀਆਂ ਪੈਲੀਆਂ ਪਸਰੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਕਿ ਇੱਕ ਤਕੜਾ ਪੁਲ ਇਹਦੇ ਆਰ-ਪਾਰ ਛੇਤੀ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਏਗਾ। ਇਹਨਾਂ ਬੱਲੀਆਂ ਸ਼ਤੀਰੀਆਂ ਦੇ ਉੱਲੀ-ਲੱਗੇ ਜਰਜਰੇ ਠੀਠਕ-ਬਾਠਕ ਨੂੰ ਜੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਹੜ੍ਹ ਮਾਰ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫੇਰ ਸ਼ਹਿਰ ਨਾਲੋਂ ਕੱਟੇ ਜਾਣਗੇ, ਤੇ ਰੱਬ ਨਾ ਕਰੋ। ਖ਼ੌਫ਼ਨਾਕ ਹਾਦਸੇ ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਮੌਤਾਂ ਫੇਰ ਹੋਣਗੀਆਂ। ਪੱਥਰ, ਸੀਮਿੰਟ ਤੇ ਕੰਕਰੀਟ ਦਾ ਪੁਲ ਬੰਨ੍ਹਣ ਦੀ ਤਜਵੀਜ਼ ਸੀ। ਪਰ ਇਹਦਾ ਖ਼ਰਚਾ ਕਿਵੇਂ ਪੂਰਾ ਹੋਵੇਗਾ? ਮਿਊਂਸਪਲ ਕਮੇਟੀ ਕੋਲ ਤਾਂ ਧੇਲਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਚੋਣਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲੀ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਮੇਅਰ ਜੋ-ਜੋ ਇਕਰਾਰ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਉਹ ਅਗਲੇ ਭਲਕ ਆਏ ਗਏ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਸਨ । ਵਸੋਂ ਤਾਂ ਚੰਦਾ ਪਾਣੋਂ ਰਹੀ । ਲੋਕੀ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ: ਜਿਹੜੇ ਅਮੀਰ ਨੇ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਗੰਢ ਢਿੱਲੀ ਕਰਨ ਖਾਂ । ਤੇ ਜਿੱਥੇ ਤੱਕ ਅਮੀਰਾਂ ਦਾ ਤਅੱਲਕ ਸੀ, ਉਹ ਕੁਝ ਤਾਂ ਜ਼ਰੂਰ ਦੇ ਦੇਣਗੇ, ਪਰ ਪਹਿਲਾਂ ਪਤਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹਣਗੇ ਕਿ ਦੂਜੇ ਕਿੰਨੀ ਕੁ ਰਕਮ ਕੱਠੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।

"ਹੂੰ! ਇਹ ਦਿਵਾਲੀਆ ਲਾਣਾ ਸਵਾਹ ਕੱਠੀ ਕਰੇਗਾ?" ਗੀਤਜ਼ਾ ਨੇ ਦੰਦ ਕਰੀਚ ਕੇ ਕਿਹਾ, "ਤੇ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਨਵਾਂ ਕੋਈ ਹਾਦਸਾ ਨਹੀਂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ, ਇਹ ਬੱਲੀਆਂ ਸ਼ਤੀਰੀਆਂ ਦਾ ਪੁਲ ਖੜੋਤਾ ਹੀ ਰਹੇਗਾ। ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਚੇਤੇ ਆ ਗਿਆ, ਪਾਦਰੀ ਨਾਏ ਕਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਬੁੱਢੀ ਬੁੱਢੇ ਦੀ ਰੂਹ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਈ ਉਚੇਚੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਜ਼ਰੂਰ ਕਰਾਵਾਂ। ਸੱਤਵੇਂ ਵਰ੍ਹੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਕਰਾਈ, ਤੇ ਫੇਰ ਨੌਵੇਂ ਵਰ੍ਹੇ ਤੇ ਹੁਣ ਉਹ ਆਖਦਾ ਏ ਕਿ ਬਾਰਵੇਂ ਵਰ੍ਹੇ