

ਬਾਹਰ ਨਹੀਂ ਨਿੱਕਲ ਸਕਦਾ। ਸਭ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਮੇਰੇ ਮੋਢਿਆਂ 'ਤੇ ਈ ਏ, ਮੇਰੇ ਬਿਨਾਂ ਕੋਈ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਚਲਦਾ। ਤੇ ਹੋਰ ਵੀ ਇੱਕ ਗੱਲ ਏ; ਹੋ ਸਕਦਾ ਏ ਜਿੰਨਾ ਚਿਰ ਮੈਨੂੰ ਏਥੋਂ ਓਥੇ ਪੁੱਜਣ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ, ਓਨੇ ਚਿਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਵਿਚਾਰਾ ਚੱਲ ਹੀ ਵਸੇ। ਲੋਕੀਂ ਦੱਸਦੇ ਨੇ ਕਿ ਮਹੂਰੀ ਦੇ ਰੋਗ ਤੋਂ ਕਦੇ ਵੀ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਬਚਿਆ। ਜੇ ਕਰਾਇਓਵਾ ਦਾ ਲਾਟ-ਪਾਦਰੀ ਆਪ ਵੀ ਉਹਦੇ ਲਈ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰੇ, ਤੇ ਪੂਰੀ ਅੰਜੀਲ ਦਾ ਅਖੰਡ ਪਾਠ ਧਰੇ, ਤਾਂ ਵੀ ਕੋਈ ਬਚਾਅ ਨਹੀਂ ਹੋਣ ਲੱਗਾ।"
ਜਦੋਂ ਦਾ ਉਹਦਾ ਮਾਲਕ ਕ੍ਰਿਸਤੀਆ, ਬੁਖ਼ਾਰੈਸਟ ਜਾ ਕੇ ਨਰਮ-ਦਲੀ ਪਾਰਟੀ ਵਿਚਲੇ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤਾਂ ਨਾਲ ਏਸ ਕਠਪੁਤਲੀ ਨੂੰ ਇਲਾਕੇ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਬਣਾਨ ਦੀ ਗੇਂਦ ਗੁੰਦ ਆਇਆ ਸੀ, ਓਦੋਂ ਦਾ ਜਾਪਦਾ ਸੀ ਇਹ ਬਣਾ ਗ੍ਹੀਤਜਾ ਗਿੱਠ ਉੱਚਾ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ: ਤੇ ਜੇ ਕਿਤੇ ਉਹਨੂੰ ਆਪਣੇ ਦਸਖ਼ਤ ਕਰਨੇ ਆਉਂਦੇ ਹੁੰਦੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਵੱਡਾ ਮੇਅਰ ਬਣ ਜਾਂਦਾ। ਪਰ ਜਗੀਰਦਾਰ ਨੇ ਉਹਨੂੰ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਗੱਲ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੀ ਸੀ। ਕ੍ਰਿਸਤੀਆ ਨੇ ਪੇਪੈਸਕ ਨੂੰ ਪੱਕੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੋਈ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਭਲੀ ਨਿਬੇੜੇ, ਤੇ ਜਿਹੜੇ ਹੁਕਮ ਗ੍ਹੀਤਜਾ ਲਾਗੂ ਕਰੇ, ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਦਖ਼ਲ ਨਾ ਦਏ, ਕਿਉਂਕਿ ਗ੍ਹੀਤਜਾ ਉਹਦਾ ਖ਼ਾਸ ਬੰਦਾ ਸੀ। ਉਹਨੇ ਉਹਨੂੰ ਇਹ ਵੀ ਸਮਝਾਇਆ ਸੀ ਕਿ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਆਪਣੀ ਮਰਲਾ ਤੋਂ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਫ਼ਹਿਰਸਤਾਂ ਬਣਾਨ ਜਾਂ ਮੁਕਾਈ ਕਮੇਟੀਆਂ ਮੁਕਰਰ ਕਰਨ ਲਈ ਉਹ ਕੋਈ ਕਾਹਲ ਨਾ ਕਰੇ। ਕ੍ਰਿਸਤੀਆ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲ ਵੀ ਖੋਲ੍ਹ ਕਿ ਦੱਸੀ ਸੀ ਕਿ ਜਿਹੋ ਜਿਹੇ ਵਕਤ ਵਿੱਚੋਂ ਅੱਜ ਕੱਲ੍ਹ ਅਸੀਂ ਲੰਘ ਰਹੇ ਹਾਂ ਓਸ ਵਿੱਚ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਨਿੱਕੀ ਤੋਂ ਨਿੱਕੀ ਗੱਲ ਵੀ ਕਰੜਾਈ ਨਾਲ ਹਕੂਮਤ ਦੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਰੱਖੀ ਜਾਏ। ਸਭ ਨੱਥੂ ਖੈਰੇ ਸਿਰ ਚੁੱਕ ਰਹੇ ਸਨ, ਤੇ ਇੰਜ ਗੁਸਤਾਖ਼ ਹੋਏ ਪਏ ਸਨ ਕਿ ਜੀਅ ਕਰਦਾ ਸੀ ਜੋ ਭਾਰੀ ਤੋਂ ਭਾਰੀ ਚੀਜ਼ ਪਹਿਲਾਂ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਆਏ, ਉਹੀ ਉਹਨਾਂ ਉਤੇ ਵਗਾਹ ਮਾਰੀਏ.. ਪੁਲੀਸ ਸਾਰਜੰਟ ਦਾਂਤਜ਼ਿਚ ਕੋਲ ਵੀ ਉੱਤੋਂ ਹੁਕਮ ਆਏ ਸਨ ਕਿ ਉਹ ਮਾਲਕ ਕ੍ਰਿਸਤੀਆ ਤੇ ਨਵੇਂ ਬਣੇ ਛੋਟੇ ਮੇਅਰ ਨਾਲ ਗੂਹੜਾ ਤਾਲ-ਮੇਲ ਰੱਖੇ, ਪੁਲੀਸ ਚੁਕੰਨੀ ਰਹੇ, ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਰ ਇੱਕ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਪਤਾ ਹੋਏ ਤੇ ਉਹ ਝੂਠੀਆਂ ਅਫ਼ਵਾਹਾਂ ਤੇ ਭੜਕਾਊ ਖ਼ਬਰਾਂ ਦੀ ਅਲਖ਼ ਮੁਕਾ ਦੇਣ। ਜਿਹੜੇ ਇਹ ਸੋਚਦੇ ਸਨ ਕਿ ਬਣਿਆਂ ਬਣਾਇਆ ਨਜ਼ਾਮ ਹੁਣ ਸਭ ਚੌਪਟ ਹੋ ਜਾਏਗਾ, ਉਹ ਬੜੀ ਸਖ਼ਤ ਗ਼ਲਤ-ਫਹਿਮੀ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਸਨ। ਇਹ ਠੀਕ ਸੀ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਭਲੇ ਖ਼ਾਤਰ, ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਨੇ ਜੇਲ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਹੁਣੇ-ਹੁਣੇ ਰਿਹਾ ਹੋਏ ਕੁਝ ਲੋਕ, ਜਿਹੜੇ ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅਗਾਂਹ-ਵਧੂ ਦੱਸਦੇ ਸਨ, ਨਵੀਂ ਹਕੂਮਤ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣੇ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕਰ ਲਏ ਸਨ। ਸਾਫ਼ ਸੀ, ਇਹ ਬੰਦੇ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਾਜਿਸਾਂ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਇਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਬਾਲਸ਼ਵਿਕ ਸਨ, ਜਿਹੜੇ ਜਦੋਂ ਮੌਕਾ ਮਿਲੇ ਖੇਹ-ਖਰਾਬਾ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਰੱਬ ਦਾ ਸੌ-ਸੌ ਸ਼ੁਕਰ ਸੀ, ਮੁਲਕ ਵਿੱਚ ਬਗ਼ਾਵਤ ਦੀਆਂ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਜਿਹੜੇ ਏਨੀ ਦੇਰ ਏਥੇ ਰਾਜ ਕਰਦੇ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਹ ਸਭ ਜਾਣਦੇ ਸਨ, ਤੇ ਛੇਤੀ ਬਕਾਇਦਾ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੁਰਾਣੇ ਕਾਨੂੰਨ ਸਭਨੀਂ ਥਾਈਂ ਫੇਰ ਲਾਗੂ ਕਰ ਲੈਣਗੇ ਤੇ ਇਹਨਾਂ