ਆਪਣਾ ਨਿੱਜੀ ਫ਼ਾਇਦਾ ਨਾ ਕੱਢ ਸਕੇ ਤਾਂ ਫੇਰ ਉਹ ਮੇਅਰ ਟੱਟੂ ਦਾ ਹੋਇਆ ? ਸੋ ਏਸ ਕਰ ਕੇ ਉਹਨੂੰ ਕੁੜਿਕੀ ਵਿੱਚ ਫਸਾਣ ਵਾਲੇ ਕੁਝ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਸਨ, ਮਿਸਾਲ ਵਜੋਂ ਸਕੂਲ ਦੀ ਛੱਤ ਦੇ ਖ਼ਰਚੇ ਜਾਂ ਹਸਪਤਾਲ ਦੀ ਮੁਰੰਮਤ ਬਾਰੇ ਤੇ ਪੈਦਲ ਚੱਲਣ ਵਾਸਤੇ ਦਰਿਆ ਉੱਤੇ ਬੰਨ੍ਹੇ ਪੁਲ ਬਾਰੇ। ਇਹ ਸਾਰਾ ਮੂਰਖ-ਲਾਣਾ ਏ, ਇਹ ਇੱਲ ਦਾ ਨਾਂ ਕੋਕ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ। ਇਹਨਾਂ ਭਾਣੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਚੁਣਿਆ ਅਧਿਕਾਰੀ ਕੋਈ ਅਵਾਰਾ ਜਿਹਾ ਬੰਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਦ੍ਹਾ ਬਸ ਏਨਾ ਹੀ ਕੰਮ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਮੁਕਾਮੀ ਯਤੀਮਾਂ, ਰੰਡੀਆਂ ਜ਼ਨਾਨੀਆਂ ਤੇ ਬੁੱਢੇ ਠੇਰਿਆਂ ਦਾ ਖ਼ਿਆਲ ਰੱਖੇ, ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਨਾਲ ਜੱਗ ਦੀ ਜੋਰੂ ਬਣਿਆਂ ਰਹੇ। ਉਫ਼। ਨਹੀਂ। ਇਹ ਕਦੇ ਹੁਣ ਉਹਦਾ ਖਹਿੜਾ ਛੱਡ ਦੇਣ। ਉਹਦੇ ਆਪਣੇ ਕਈ ਕੰਮ ਪਏ ਨੇ -ਮਸ਼ੀਨ ਹੋਈ, ਉਹ ਮਿਸਤਰੀ ਜਿਹੜਾ ਉਹਨੂੰ ਲੁੱਟ ਲੈ ਗਿਆ, ਜਾਂ ਉਹ ਸੂਰ ਹੀ ਨੇ ਜਿਹੜੇ ਉਹ ਬੁਖ਼ਾਰੈਸਟ ਭੇਜਣ ਲਈ ਪਾਲ ਰਿਹਾ ਸੀ...

"ਸੁਣ, ਮੈਂ ਘਰ ਚੱਲਿਆ ਜੇ। ਮੇਰੇ ਨਿੱਜ ਦੇ ਕਈ ਕੰਮ ਪਏ ਨੇ ।"

ਇੱਕ ਵਾਰ ਫੇਰ ਇੰਜ ਲੱਗਾ ਜਿਵੇਂ ਉਹਨਾਂ ਚਾਰ ਬੰਦਿਆਂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਸੁਣਾਈ ਦਿੱਤਾ। "ਤੇ ਫੇਰ ਅਸੀਂ ਕੀ ਕਰੀਏ ?" ਸਤੋਇਕਾ ਚਰਨੈਤਜ਼ ਨੇ ਉਹਦੇ ਮੋਢਿਆਂ 'ਤੇ ਹੱਥ ਧਰ ਕੇ ਜਬਰੀ ਉਹਨੂੰ ਬਿਠਾਂਦਿਆਂ ਕਿਹਾ, "ਅਸੀਂ ਹੁਣੇ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਨਾਸਤਾਸੀਆ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੋਵਾਂ ਜ਼ਨਾਨੀਆਂ ਦੀ ਮੱਕੀ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰ ਰਹੇ ਸਾਂ । ਏਦੂੰ ਮਗਰੋਂ ਅਸੀਂ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਹੋਰ ਵੀ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨੀਆਂ ਨੇ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਤੈਨੂੰ ਏਦੂੰ ਕੁਝ ਵੱਧ ਹੀ ਔਖੀਆਂ ਲੱਗਣਗੀਆਂ।"

"ਸਭ ਵੇਖ ਲਵਾਂਗਾ। ਮੈਂ ਆਪੇ ਸੋਚ ਸਮਝ ਲਵਾਂਗਾ... ਜੇ ਇੰਜ ਹੀ ਏ, ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਕਹਿੰਦੇ ਓ ਤਾਂ ਫੇਰ ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਮੋੜ ਦਿਆਂਗਾ।"

"ਕਦੋਂ?"

"ਹੁਣੇ ਹੀ, ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਏਥੋਂ ਜਾਣ ਤਾਂ ਦਿਓ.. ਬਾਹਰ ਵੀ ਏਨੀ ਭੀੜ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਏ। ਕੀ ਚਾਂਹਦੇ ਨੇ ਇਹ ? ਏਸ ਵੇਲੇ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਮਿਲ ਸਕਦਾ। ਤੁਸੀਂ ਊਤਜ਼ਾ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਜ਼ਨਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਭੇਜੋ, ਅਸੀਂ ਰਲ ਕੇ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਰ ਲਵਾਂਗੇ।"

"ਏਸ ਵੇਲੇ ਤਾਂ ਉਹ ਨਹੀਂ ਆ ਸਕਦੀਆਂ" ਚਰਨੈਤਜ਼ ਨੇ ਸਖ਼ਤੀ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, "ਉਹ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ । ਉਹ ਆਪਣੇ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਗਈਆਂ ਹੋਈਆਂ ਨੇ। ਜੋ ਬਚਿਆ ਏ, ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ-ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਬਚਾ ਲੈਣ, ਮਤ ਕੋਈ ਚੋਰ ਫੇਰ ਆਣ ਪੈਂਦਾ ਹੋਵੇ।"

ਗ੍ਹੀਤਜਾ ਲੁੰਗੂ ਥੱਕ ਗਿਆ ਸੀ । ਉਹਦੇ ਮੋਟੇ ਮੂੰਹ ਉੱਤੇ ਤੇਲੀਆਂ ਪਈਆਂ ਸਨ। ਕੀ ਇਹ ਬਗ਼ਾਵਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਸੀ? ਉਹਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਸਮਝ ਆ ਗਿਆ ਕਿ ਇਹ ਚਾਰ ਆਦਮੀ ਉਹਨੂੰ ਖਿਝਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਚੁਣ-ਚੁਣ ਕੇ ਕਰੀ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਤੇ ਇੰਜ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਦਫ਼ਤਰ ਵਿੱਚੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿੱਕਲਣੋਂ ਉਹਨੂੰ ਰੋਕ ਰਹੇ ਸਨ। ਬਿਨਾਂ ਸੋਚੇ ਸਮਝੇ ਹੀ ਉਹਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਨਿੱਕਲ ਗਿਆ, "ਬਾਹਰੋਂ ਕੋਈ ਮੁਲਾਹਜ਼ੇ ਲਈ ਆ ਰਿਹਾ ਏ ?"

"ਹਾਲੀ ਤਾਂ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਆਇਆ ?" ਚਰਨੈਤਜ਼ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, "ਪਰ ਹੁਣ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਆਉਣ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਲੰਮੀ ਦੇਰ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਗਈ। ਜ਼ਮੀਨ ਖੋਹਣ ਤੇ ਵੰਡਣ ਦਾ