ਮੀਤ੍ਰਿਆ ਨੇ ਇੰਜ ਤਜਵੀਜ਼ ਬਣਾਈ ਸੀ: ਅਚਨਚੇਤ ਇੱਕ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਉਹ ਪਿੰਡ ਪੁੱਜ ਜਾਏਗਾ। ਇੱਕ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਉਹਨੇ ਆਪਣਾ ਇਹ ਇਰਾਦਾ ਆਵਰਾ ਸਾਰਬੂ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਸੀ। ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕੁਝ ਪਤਾ ਨਾ ਲੱਗੇ। ਜੋ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਹ ਨਾਸਤਾਸੀਆ ਤੱਕ ਨੂੰ ਵੀ ਨਾ ਦੱਸਿਆ ਜਾਏ ਤੇ ਜੇ ਹੋ ਸਕੇ ਤਾਂ ਉਹਨੂੰ ਪਿੰਡੋਂ ਦੂਰ ਕਿਤੇ ਭੇਜ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ। ਉਹਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੰਛੀਵਾੜੇ ਵਿੱਚ ਪੁੱਜ ਕੇ ਇੱਕ ਲੇਖਾ ਨਿਬੇੜਨਾ ਸੀ, ਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਪਿੱਛੋਂ ਹੀ ਜਾ ਕੇ ਕਿਤੇ ਉਹ ਆਪਣੀ ਵਹੁਟੀ ਤੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਜੱਫੀ ਪਾਏਗਾ।

ਉਹਨੇ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਸਦਕਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਇੰਜ ਕੀਤਾ, ਨਾ ਹੀ ਉਹ ਕੋਈ ਜ਼ਾਤੀ ਬਦਲਾ ਲੈਣ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਬਲ ਰਹੀ ਮੁਹੱਬਤ ਕਰ ਕੇ ਆਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਇੱਕ ਉਚੇਚੇ ਕੰਮ ਲਈ ਆਇਆ ਸੀ, ਜਿਦ੍ਹਾ ਪਿੰਡ ਦੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਵਾਸਤਾ ਸੀ, ਤੇ ਜਿਦ੍ਹੀ ਸਮਝ ਸ਼ੈਦ ਏਸ ਵੇਲੇ ਬਹੁਤ ਥੋੜ੍ਹਿਆਂ ਨੂੰ ਪਏ, ਪਰ ਉਹ ਏਸੇ ਹੀ ਫ਼ੈਸਲੇ ਉੱਤੇ ਪੁੱਜਿਆ ਸੀ। ਇੱਕ ਮੁੱਦਤ ਤੋਂ ਕੈਦ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਤੇ ਫੇਰ ਪਿੱਛੋਂ ਮੋਰਚੇ ਉਤਲੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੇ ਰਲ ਕੇ ਮਿਥੀ ਹੋਈ ਸੀ ਕਿ ਜਦੋਂ ਉਹ ਸਾਰੇ ਘਰੋ-ਘਰੀ ਪਰਤਣਗੇ ਤਾਂ ਉਹ ਰਲ ਕੇ ਇਹ ਬਹੁਤ ਚੰਗਾ ਕੰਮ ਨੇਪਰੇ ਚੜ੍ਹਾਣਗੇ। ਦੋ-ਦੋ ਤਿੰਨ-ਤਿੰਨ ਕਰ ਕੇ ਉਹਦੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਕਈ ਲੋਕ ਸਤਇਕਾ ਦੇ ਘਰ ਜੁੜਦੇ ਰਹੇ ਸਨ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਸਭਨਾਂ ਇੱਕ ਵਿਓਂਤ ਬਣਾਈ ਹੋਈ ਸੀ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਉਹ ਭੇਤ ਨਹੀਂ ਉਘੜਨ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇੰਜ ਇੱਕ-ਜਾਨ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਤਿਆਰੀਆਂ ਕਰਦੇ ਰਹੇ ਸਨ ਤੇ ਸਬਰ ਨਾਲ ਸੈਨਤ ਉਡੀਕ ਰਹੇ ਸਨ । ਬੁਖ਼ਾਰੈਸਟ ਵਿੱਚ ਮੀਤ੍ਰਿਆ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕੋ ਦਿਨ ਲਈ ਵੋਇਕੂ ਠਠਿਆਰ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕਰਨ ਲਈ ਰੁਕਿਆ ਸੀ।

"ਚੰਗਾ ਫੇਰ ਹੁਣ ਚੱਲੀਏ! ਤੇ ਜੋ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਏ, ਉਹ ਜਾ ਕੇ ਕਰੀਏ," ਉਹਨੇ ਆਪਣੀ ਤਕਰੀਰ ਦੇ ਸਿੱਟੇ 'ਤੇ ਪੁੱਜਦਿਆਂ ਕਿਹਾ, "ਏਥੇ ਮਾਮਲੇ ਕਾਫ਼ੀ ਵਿਗੜੇ ਰਹੇ ਨੇ।"

ਉੱਚੀ-ਉੱਚੀ ਬੋਲਦੇ, ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਵਾਜਾਂ ਮਾਰਦੇ ਲੋਕੀਂ ਓਥੋਂ ਤੁਰ ਕੇ ਵੱਖੋਂ ਵੱਖਰੇ ਰਾਹਾਂ ਉੱਤੇ ਪੈ ਗਏ। ਉਹ ਛੇਤੀ-ਛੇਤੀ ਘਰ ਪੁੱਜ ਕੇ ਆਪਣੇ ਰੇੜ੍ਹਿਆਂ ਅੱਗੇ ਘੋੜੇ ਜੋਣਾ ਚਾਹਦੇ ਸਨ।

ਰਾਤ ਦੇ ਤਿੰਨ ਵਜੇ ਤੱਕ ਸਭ ਪੰਛੀ-ਵਾੜੇ ਦੇ ਰਾਹ ਪੈ ਗਏ। ਮਰਦਾਂ ਤੇ ਤੀਵੀਆਂ ਨਾਲ ਤੂੜੇ ਚਾਲੀ ਰੇੜਿਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਜਲੂਸ ਸੀ । ਇਸ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਗੁਆਂਢੀ ਪਿੰਡਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਲੋਕ ਆਏ ਸਨ।

ਹਰ ਰੇੜ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲਾਲਟੈਨ ਬਲ ਰਹੀ ਸੀ। ਨਾਂ-ਕੱਟੇ ਫ਼ੌਜੀਆਂ ਕੋਲ ਮਸ਼ਾਲਾਂ ਸਨ। ਇਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਹਿੱਲਦੀਆਂ ਸੂਹੀਆਂ ਲਾਟਾਂ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਚੌੜੇ-ਮੋਢਿਆਂ ਤੇ ਕਾਲੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਮੀਤ੍ਰਿਆ ਵੱਲ ਵੇਖੀ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ । ਏਸ ਹਨੇਰੀ ਹਿੱਲਦੀ ਭੀੜ ਅੰਦਰ, ਵਿੱਚ ਵਿਚਾਲੇ ਗ੍ਹੀਤਜਾ ਨੂੰ ਉਹ ਤਕੜਾ ਪਰਛਾਵਾਂ ਨਜ਼ਰ ਆ ਜਾਂਦਾ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਉਹ ਏਨਾ ਤਹਿ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹਦੇ ਭਰਾ ਨੇ ਓਸ ਵੱਲ ਨਹੀਂ ਸੀ ਤੱਕਿਆ, ਇੱਕ ਲਫ਼ਜ਼ ਵੀ ਉਹਨੇ ਉਹਦੇ