ਜਿਸ ਨੂੰ ਹੁਣੇ ਸਾਫ਼ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ ਕਿ ਉਹ ਬੜੇ ਫ਼ਿਕਰਾਂ ਵਿੱਚ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਤੇ ਜਿਹੜਾ ਫੇਰ ਆਪਣੀਆਂ ਸੋਚਾਂ ਵਿੱਚ ਡੁੱਝ ਜਾਵੇ । ਮੀਤ੍ਰਿਆ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਕੁਝ ਗੜਬੜ ਹੋ ਸਕਦੀ ਏ?"

"ਹਾਂ, ਹੋ ਸਕਦੀ ਏ।"

"ਤਾਂ ਫੇਰ ਮੈਂ ਕਾਇਦੇ ਤੇ ਸਲੇਟ ਦਾ ਕੀ ਕਰਾਂਗਾ?"

ਫ਼ਲੋਰੀਆ ਕੌੜਾ ਜਿਹਾ ਹਾਸਾ ਹੋਸਿਆ, "ਉਹਦੇ ਵਰਗੇ ਮਨੁੱਖ ਦੀ” ਉਹ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਬੋਲਿਆ, "ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੂਹ ਰੱਖੀ ਜਾਂਦੀ ਏ, ਤੇ ਜ਼ੁਲਮ ਸਹਿ ਲਾਈ ਉਡੀਕਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਏ। ਇੰਜ ਨਾ ਮੇਰੇ ਵੱਲ ਤਕ ਨੇੜੇ ਆ ਜਾ, ਤੇ ਉਡੀਕਦਾ ਰਹਿ। ਹੋ ਸਕਦਾ ਏ ਕੋਈ ਸਾਨੂੰ ਬੁਲਾਏ ਤੇ ਤਰ੍ਹਾਂ-ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛੇ। ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਬੇਦ ਗਵਾਹੀ ਦੇਣ ਲਈ ਵੀ ਕਹਿਣ..."

"ਪਰ ਉਹ ਕੋਈ ਮੁਜਰਮ ਥੋੜ੍ਹਾ ਏ !"

"ਅੱਜ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਤਾਕਤ ਏ, ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਮੁਜਰਮ ਈ ਏ। ਉਹ ਮੁਜਰਮ ਏ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਮੈਂਬਰ" ਫਲੋਰੀਆ ਰੋਕ ਗਿਆ।ਮੀਤ੍ਰਿਆ ਦੀਆ ਅੱਖਾਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛ ਰਹੀਆਂ ਜਾਪਦੀਆਂ ਸਨ।"ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੀ ਪਾਰਟੀ ਦਾ," ਕਾਰਪੋਰਲ ਕਹਿੰਦਾ ਗਿਆ, "ਓਸ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਜਿਹੜੀ ਮਜ਼ਲੂਮਾਂ ਤੇ ਨਾਖੁਸ਼ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਹੱਕਾਂ ਲਈ ਲੜਦੀ ਏ.. ਪਰ ਤੂੰ ਇੰਜ ਕਿਉਂ ਮੇਰੇ ਵੱਲ ਤੱਕੀ ਜਾਨਾ ਏਂ ?"

"ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਵੱਲ ਬਿਲਕੁਲ ਕਿਸੇ ਓਭੜ ਵਾਂਗ ਤੱਕ ਰਿਹਾ ਵਾਂ।"

"ਮੈਂ ਸਭ ਤੈਨੂੰ ਸਮਝਾ ਦਿਆਂਗਾ। ਪਰ ਸਿਰਫ਼ ਇਹ ਧਿਆਨ ਰੱਖੀਂ ਕਿ ਭਾਵੇਂ ਜੇ ਕੁਝ ਵੀ ਉਹ ਪੁੱਛਣ, ਤੂੰ ਬਸ ਇੱਕ ਗਰੀਬ ਕਿਸਾਨ ਏਂ ਜਿਸ ਨੂੰ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਪਤਾ। ਸਮਝ ਆਈ ?" ਮੀਤ੍ਰਿਆ ਨੇ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਜਿਵੇਂ ਉਹਦੀ ਜੀਭ ਤੇ ਬੁੱਲ੍ਹ ਪਥਰਾਂਦੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ। "ਏਸ ਵੇਲੇ ਉਹ ਸਭ ਜੋ ਤੈਨੂੰ ਸਮਝ ਆਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਏ ਦੱਸਣ ਦੀ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਤਾਕਤ ਨਹੀਂ। ਜਦੋਂ ਮੈਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਸਾਰੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦਾ ਖ਼ਿਆਲ ਆਂਦਾ ਏ ਜਿਹੜੇ ਏਸ ਲਈ ਮਾਰੇ ਗਏ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਲਿਆਣ ਲਈ ਜੂਝਦੇ ਸਨ- ਤਾਂ ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਰੋਂਦਾ ਏ।"

ਕਾਰਪੋਰਲ ਦੇ ਅੰਦਰ ਬੜੀ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਹ ਪੁਲਾੜ ਉੱਤੇ ਕਿਸੇ ਦੁਰੇਡੇ ਨੁਕਤੇ ਵੱਲ ਨੀਝ ਲਾਈ ਇੰਜ ਤਿੱਖੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਜਾਪਦਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਉਹਦੀ ਇੱਕ ਅੱਖ ਕੁਝ ਭੋਗ ਮਰਨ ਲੱਗ ਪਈ ਹੋਵੇ। ਮੀਤ੍ਰਿਆ ਨੂੰ ਓਸ ਕੋਲੋਂ ਕੁਝ ਹੋਰ ਪੁੱਛਣ ਦਾ ਹੀਆ ਨਾ ਪਿਆ। ਉਹਨੇ ਉਡੀਕਣਾ ਚੰਗਾ ਜਾਤਾ, ਤੇ ਇਹ ਆਸ ਲਾਈ ਕਿ ਉਹਦੇ ਦੋਸਤ ਦਾ ਤੋਖਲਾ ਗਲਤ ਨਿੱਕਲੇਗਾ, ਤੇ ਉਹਦਾ ਮਾਸਟਰ ਛੇਤੀ ਹੀ ਓਥੇ ਮੁੜ ਆਏਗਾ।

"ਮੈਨੂੰ ਰਤਾ ਇਕੱਲਿਆਂ ਛੱਡ ਦੇ, ਫਲੋਰੀਆ ਨੇ ਹੁਕਮ ਕੀਤਾ।

ਮੀਤ੍ਰਿਆ ਕਾਇਦਾ ਤੇ ਸਲੇਟ ਵੜ ਕੇ ਚਲਿਆ ਗਿਆ। ਉਹਨੇ ਇਹਨਾਂ ਦੋਵਾਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵੱਲ ਇਜ ਤੱਕਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਮੁਰਦਾ ਸਨ, ਹੁਣ ਉਹਦੇ ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਹੁਣ