ਇਜ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਪੁਰਾਣੇ ਵਕਤਾਂ ਦੀ ਕਬਰ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿੱਕਲ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਭਿਆ ਆਖਦੀ ਵਰਤਮਾਨ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ ਆਣ ਕੁੱਦਿਆ ਸੀ।
ਕੋਕੋਰ ਦਿਮਿਤੀਅਸ, ਸਿਪਾਹੀ ਦਰਜਾ ਅਵੱਲ, ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਸਭ ਮਾਮਲਿਆਂ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਲੋਅ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਸੀ, ਭਾਵੇਂ ਉਹਨੂੰ ਇਹਦਾ ਪੂਰਾ ਮਤਲਬ ਤੇ ਮਹੱਤਤਾ ਹਾਲੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਸਮਝ ਆਈ। ਉਹਨੇ ਵਿੱਤ ਮੁਤਾਬਕ ਆਪਣੇ ਖ਼ਿਆਲਾ ਨੂੰ ਕੁਝ ਤਰਤੀਬ ਦੇਣ, ਤੇ ਏਸ ਬਾਰੇ ਡੂੰਘੀ ਸੋਚ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਦਾ ਜਤਨ ਕੀਤਾ। ਮਿਸਾਲ ਦੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ, ਉਹਨੂੰ ਹੋਰ ਕਈ ਕੁਝ ਸਮਝ ਲੈਣ ਪਿੱਛੋਂ ਇਹ ਸਮਝ ਆ ਗਈ ਸੀ ਕਿ ਉਹਦੇ ਜੰਗ ਦੀ ਬਲੀ ਚੜ੍ਹਾਏ ਜਾਣ ਦੀ ਵਾਰ ਹੁਣ ਆਣ ਪੁੱਜੀ ਸੀ। ਉਹਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਹੀ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਪੂਰਬੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਚਿਰ ਦਾ ਇਹ ਤਬਾਹੀ ਦਾ ਝੱਖੜ ਝੁਲਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਉਹਦਾ ਤਾਂ ਉੱਕਾ ਕੋਈ ਵੈਰ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਹ ਤੇ ਸਗੋਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਭਰਾ ਸਮਝਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਕਿਸੇ ਦੀ ਮੌਤ ਨਹੀਂ ਸੀ ਚਾਹਦਾ ਤੇ ਉਹ ਆਪ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਲਈ ਤੇ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਿਊਂਣਾ ਚਾਹਦਾ ਸੀ। ਆਪਣੀ ਸਾਰੀ ਜਵਾਨੀ ਉਹਨੇ ਜਗੀਰਦਾਰਾਂ ਦੀ ਤਸੀਹਿਆਂ ਭਰੀ ਗੁਲਾਮੀ ਭੋਗੀ ਸੀ, ਤੇ ਹੁਣ ਉਹ ਉਹਦੀ ਜਾਨ ਵੀ ਓਸ ਕੋਲੋਂ ਮੰਗ ਰਹੇ ਸਨ- ਇਸ ਸੋਚ ਨੇ ਉਹਦੇ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਅੰਨ੍ਹਾਂ ਜੋਸ਼, ਇੱਕ ਚਹਿਸੀ ਝੱਖੜ ਝੁਲਾ ਦਿੱਤਾ...
ਉਹਨੂੰ ਸਮਝ ਆਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ ਕਿ ਇਹ ਜੰਗ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਲੋਟੂਆਂ ਦੀ ਜੰਗ ਸੀ, ਤੇ ਇਹਨਾਂ ਸਦੀਵੀਂ ਲੱਟੂਆਂ ਦੇ ਲਾਹੇ ਲਈ ਸਦੀਵੀਂ ਭੁੱਖਿਆਂ ਨੂੰ ਮਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਕਿ ਵੱਡੇ ਜਗੀਰਦਾਰ ਤੇ ਸਰਮਾਏਦਾਰ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਕੁਰਬਾਨੀਆਂ ਦੇ ਕੇ ਜੰਗ ਲੜ ਰਹੇ ਸਨ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਉਚੇਚਾ ਮਨੋਰਥ ਸੀ ਕਿ ਰੂਸੀ ਇਨਕਲਾਬ ਤੇ ਉਹਦੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਏ, ਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਮੰਡਲਾਂਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾਇਆ ਜਾਏ।
ਜਿਹੜੀਆਂ ਗੱਲਾਂਬਾਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤ ਫਲੋਰੀਆ ਨਾਲ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਿਹੜੀ ਵਾਕਫ਼ੀ ਤੇ ਸਲਾਹ ਉਹਨੇ ਉਹਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ, ਤੇ ਕੁਝ ਨਿੱਕੀਆਂ-ਨਿੱਕੀਆਂ ਕਿਤਾਬੜੀਆਂ ਜਿਹੜੀਆਂ ਉਹਨੇ ਲਈਆਂ ਸਨ ਤੇ ਮੋਮਬੱਤੀ ਕੋਲ ਡੂੰਘੀ ਰਾਤ ਤੱਕ ਪੜ੍ਹੀਆਂ ਸਨ - ਇਸ ਸਭ ਕਾਸੇ ਕਰਕੇ ਉਹਦੇ ਵਿੱਚ ਚਾਨਣ ਦੀ ਇਹ ਕਿਰਨ ਪਈ ਤੇ ਸੋਝੀ ਦਾ ਇਹ ਅਰੰਭ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਚਿੱਠੀ ਭਾਵੇਂ ਅਨਾੜੀ ਹੱਥਾਂ ਦੀ ਲਿਖੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਪਰ ਇਹ ਇੰਜ ਲਿਖੀ ਸੀ ਕਿ ਸਭ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਪਾਰ ਕਰਕੇ ਅਖ਼ੀਰ ਢੱਠੀ-ਕੱਢੀ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਪੁੱਜ ਗਈ।
ਨਾਸਤਾਸੀਆ ਨੂੰ ਇੰਜ ਸਮਝ ਪਿਆ ਕਿ ਉਹ ਮੀਤ੍ਰਿਆ ਕੋਲ ਜਾਏ "ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਇੱਕ ਵਾਰ ਏਸ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਫੇਰ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਮਿਲ ਸਕਣ ।" ਤੇ ਜੇ ਉਹ ਜਾ ਨਹੀ ਸੀ ਸਕਦੀ ਤਾਂ ਫੇਰ ਉਹਨੂੰ ਉਡੀਕੇ, ਬੇਦ ਉਹ ਪਿੰਡ ਆ ਕੇ ਨਾਸਤਾਸੀਆ ਨੂੰ ਟੋਲ ਲਏਗਾ।
ਇਹ ਚਿੱਠੀ ਪਿਆਰ ਤੇ ਡੂੰਘੀ ਉਦਾਸੀ ਦੋਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ। ਦਿਨਾਂ ਤੇ
