ਸਾਤਿਆਂ ਦੇ ਅਣਦਿਸਦੇ ਸਵਰਾਂ ਪਿੱਛੋਂ ਡਾਕੀਆ ਢੱਠੀ-ਕੰਢੀ ਪੁੱਜਾ ਤਾਂ ਉਹਨੇ ਕਾਹਲੀ- ਕਾਹਲੀ ਮਸ਼ੀਨ ਉੱਤੇ ਪੁੱਜ ਕੇ ਨਾਸਤਾਸੀਆ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵੜਾ ਦਿੱਤੀ । ਕੁੜੀ ਦੀਆਂ ਗੋਲ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਜਿਵੇਂ ਲਾਟਾ ਬਲ ਪਈਆਂ ਹੋਣ, ਤੇ ਉਹ ਅਣਬਲੇ ਅਚੰਭੇ ਨਾਲ ਇਸ ਖ਼ਤ ਨੂੰ ਕਿੰਨੀ ਹੀ ਵਾਰ ਪੜ੍ਹਦੀ ਗਈ। ਉਹਨੇ ਚੁਪਾਸੀ ਇੱਕ ਨਜ਼ਰ ਮਾਰੀ, ਉਹਦੇ ਖ਼ਜ਼ਾਨੇ ਨੂੰ ਕੋਈ ਤਾੜ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਸੀ ਰਿਹਾ ? ਤੇ ਉਹਨੇ ਇਹ ਚਿੱਠੀ ਆਪਣੀ ਚੋਲੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਲਈ, ਉਹਨਾਂ ਤੁਲਸੀ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਦੇ ਕੋਲ ਜਿਹੜੇ ਉਹਨੇ ਓਸ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਰੱਖੇ ਹੋਏ ਸਨ ਜਿਲ੍ਹੇ ਬਾਰੇ ਹੁਣ ਉਹਨੂੰ ਕੋਈ ਆਸ ਨਹੀਂ ਸੀ ਰਹੀ ਤੇ ਹੁਣ ਓਸੇ ਨੇ ਹੀ ਉਹਨੂੰ ਇੱਕ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਭੇਜੀ ਸੀ।
ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ- ਪਰ ਮੂੰਹਾਂ ਤੋਂ ਕੰਨਾਂ ਤੱਕ, ਬਿਗਲਾਂ ਤੇ ਖ਼ੁਫ਼ੀਆ ਮੁਹਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘ ਕੇ, ਗਪੋੜੀ ਤੇ ਧਰਮ-ਮਾਤਾ ਤੱਕ, ਦੁਰੇਡੇ ਵਸਦੇ ਕਿਸੇ ਚਾਚੇ ਦੇ ਪੁੱਤ ਭਰਾ ਤੋਂ ਤੇ ਅਖ਼ੀਰ ਢੱਠੀ-ਕੰਢੀ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹਰ ਇੱਕ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗ ਗਿਆ ਕਿ 1942 ਵਾਲੀ ਫੌਜੀ ਭਰਤੀ ਛੇਤੀ ਹੀ ਮੋਰਚੇ ਉੱਤੇ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਤੇ ਬਿਨਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਢਿੱਲ ਦੇ ਮਾਪੇ, ਵਹੁਟੀਆ, ਵੀਰ ਤੇ ਭੈਣਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰਿਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਹੋਰ ਤੱਕਣ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਜੱਫੀ ਪਾਣ ਲਈ ਤੁਰ ਪੈਣ।
"ਸਾਨੂੰ ਵੀ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਏ!" ਨਾਸਤਾਸੀਆ ਨੇ ਟਿਕਵੀਂ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਤੇ ਭਾਈਏ ਨੂੰ ਤੱਕਦਿਆਂ, ਤੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਆਪਣੀਆਂ ਮੀਢੀਆਂ ਸੁਆਰਦਿਆਂ ਫੈਸਲੇ- ਭਰੇ ਲਹਿਜੇ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ।
"ਤੱਕ ਤਾਂ ਸਹੀ, ਕਿਵੇਂ ਆਪਣੇ ਵਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸੂਹਾ ਫੁੱਲ ਟੁੰਗਿਆ ਸੂ!' ਸਤਾਂਕਾ ਕੁਰੱਖ਼ਤ ਜਿਹੀ ਬੋਲੀ, "ਇਹਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰ ਕੋਈ ਚਿੱਠੀ ਆਈ ਹੋਣੀ ਏ।"
"ਹਾਂ, ਆਈ ਸੂ," ਗ੍ਹੀਤਜਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਡਾਕੀਏ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਹੁਣੇ ਸ਼ਰਾਬਖ਼ਾਨੇ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਸੀ - ਮੀਤ੍ਰਿਆ ਦੀ ਚਿੱਠੀ ।"
"ਨੀ ਨਿਰਲੱਜੇ, ਤੇਰੇ ਦੀਦਿਆਂ 'ਚੋਂ ਉੱਕਾ ਹੀ ਸ਼ਰਮ ਮੁੱਕ ਗਈ ਏ! ਤੈਨੂੰ ਹੁਣੇ ਯਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਚਿੱਠੀਆਂ ਆਉਣ ਲੱਗ ਪਈਆਂ ਨੇ, ਤੇ ਉਹ ਵੀ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਤਲੰਗਿਆ ਦੀਆਂ ਰਜਮੇਟ ਦੇ ਕਿਸੇ ਕਲਰਕ ਕੋਲ ਲਿਖਵਾਈਆਂ ਚਿੱਠੀਆਂ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਸਭਨਾ ਵਿਚ ਨਸ਼ਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਨੇ ਤੇ ਸਾਰੇ ਤੁਹਾਡੀ ਖਿੱਲੀ ਉਡਾਂਦੇ ਨੇ। ਗੀਤਜ਼ਾ ਬਿਲਕੁਲ ਠੀਕ ਕਹਿੰਦਾ ਏ ਤੇਰੀ ਥਾਂ ਏਥੇ ਨਹੀਂ ਕਾਨਵੈਂਟ 'ਚ ਏ ।"
"ਏਸ ਤੋਂ ਉਲਟ ਸਗੋਂ ਮੇਰੀ ਥਾਂ ਏਥੇ ਵੇ, ਏਥੇ ਦੇ," ਨਾਸਤਾਸੀਆ ਨੇ ਘਿਰਨਾ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਬੁੱਲ੍ਹ ਕੁਝ ਟੇਰ ਕੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, 'ਤੇ ਚਿੱਠੀ ਉਹਦੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਹੀ ਲਿਖੀ ਏ।"
"ਹੂੰ ਉਹ ਕਿਤੇ ਓਥੇ ਵੇਜ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਮੁਣਸ਼ੀ ਬਣ ਗਿਆ ਹੋਣਾ ਏ ਨਾ ।" ਗੀਤਜ਼ਾ ਨੇ ਘੁਮੰਡ ਨਾਲ ਕਿਹਾ।
"ਹਾਂ, ਉਹਨੇ ਪੜ੍ਹਨਾ ਲਿਖਣਾ ਸਿੱਖ ਲਿਆ ਏ, ਇਸ ਚਿੱਠੀ 'ਚੋਂ ਸਾਫ਼ ਪਤਾ
