ਸਨ।"

"ਤੇਰੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵਾਲੀ ਗੰਢੜੀ ਮੈਂ ਉਤਜਾ ਮਾਂ ਕੋਲ ਗੱਡੇ ਵਿੱਚ ਰੱਖੀ ਹੋਈ ਏ।"

ਤੂੰ ਉਤਜਾ ਨਾਲ ਆਈ ਏ ? ਉਹ ਕਿੱਥੇ ਦੇ?"

"ਉਹ ਆਪਣੇ ਕਿਸੇ ਵਾਕਫ਼ ਦੁਕਾਨਦਾਰ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਲਈ ਗਈ ਏ। ਤੇ ਜੇ ਤੈਨੂੰ ਮਿਲਣ ਲਈ ਉਹਨੂੰ ਵੇਲਾ ਨਾ ਲੱਭਾ ਤਾਂ ਉਹ ਤੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵੱਲੋਂ ਯਾਦ ਤੇ ਅਸੀਸ ਭੇਜਦੀ ਏ।"

ਮੀਤ੍ਰਿਆ ਨੇ ਉਹਦਾ ਹੱਥ ਫੜ ਲਿਆ, "ਤੂੰ ਉਹਨੂੰ ਦੱਸ ਦਈ ਮੈਂ ਬੜਾ ਹੀ ਖੁਸ਼ ਆਂ। ਉਹਦੀਆਂ ਸੁਗਾਤਾਂ ਕਰਕੇ ਏਨਾ ਨਹੀਂ, ਜਿੰਨਾ ਏਸ ਕਰਕੇ ਕਿ ਉਹਨੇ ਤੈਨੂੰ ਭੇਜਿਆ ਏ।"

"ਉਹਨੇ ਨਹੀਂ ਮੈਨੂੰ ਭੇਜਿਆ, ਮੈਂ ਆਪ ਆਈ ਆਂ," ਨਾਸਤਾਸੀਆ ਨੇ ਮੁਸਕਰਾਂਦਿਆਂ ਕਿਹਾ, "ਜੇ ਤੈਨੂੰ ਕਿਤੇ ਪਤਾ ਹੋਵੇ ਸਾਡੇ ਘਰ ਮੇਰੇ ਆਉਣ ਤੋਂ ਕੀ ਕਲੇਸ ਪਿਆ ਏ! ਗੀਤਜ਼ਾ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਜਾਨੋਂ ਹੀ ਮਾਰ ਦੇਣਾ ਚਾਹਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਇਹ ਝੱਖੜ ਵੀ ਟਲ ਗਿਆ। ਮੈਂ ਫੇਰ ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਸਾਰੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਾਂਗੀ। ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਵੀ ਆ ਰਹੇ ਸਨ. ਪਰ ਕੱਲ੍ਹ ਰਾਤ ਨੂੰ ਹੀ ਮੇਰੀ ਭੈਣ ਦੇ ਢਿੱਡ ਵਿੱਚ ਏਨੀ ਪੀੜ ਉੱਠੀ ਕਿ ਉਹ ਤਾਂ ਹਿੱਲਣ ਜੋਗੀ ਨਾ ਰਹੀ, ਤੇ ਗ੍ਹੀਤਜਾ ਨੇ ਪੰਜ ਪਾਇਆ ਕਿ ਕੋਈ ਨਾ ਕੋਈ ਓਥੇ ਪਿੱਛੇ ਮਸ਼ੀਨ ਦੀ ਰਾਖੀ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਏ। ਸੋ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਧਰਮ-ਮਾਤਾ ਨਾਲ ਗੱਡੇ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਚਲੀ ਆਈ। ਇੰਜ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਕਿ ਕੋਈ ਵੀ ਨਾ ਆਂਦਾ.."

"ਖੁਸ਼ੀ ਆਪ ਮੈਨੂੰ ਮਿਲਣ ਆਈ ਏ..."

ਉਹ ਅਚਾਨਕ ਚੁੱਪ ਕਰ ਗਈ। ਉਹ ਉਹਦੇ ਵੱਲ ਇੰਜ ਤੱਕ ਰਹੀ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿਤੇ ਉਹਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਵੇਖ ਰਹੀ ਹੋਵੇ। ਉਹਦੀਆਂ ਅੱਧ-ਖੁੱਲ੍ਹੀਆਂ ਬੁੱਲ੍ਹੀਆ ਕੰਬ ਰਹੀਆਂ, ਤੇ ਲਿਸ਼ਕਦੇ ਐਥਰੂ ਉਹਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਡਲ੍ਹਕ ਆਏ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੋਵਾਂ ਦੁਆਲੇ ਸੰਘਣੀ ਭੀੜ ਸੀ। ਰਾਤ-ਲੰਘਦੇ ਕੁਝ ਲੋਕੀ ਕਦੇ ਕਦੇ ਬਿੰਦ ਕੁ ਠਹਿਰ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਵੱਲ ਤਕ ਕੇ ਹਮਦਰਦੀ ਨਾਲ ਮੁਸਕਰਾਂਦੇ। ਮੀਤ੍ਰਿਆ ਨੂੰ ਜਾਪਿਆ ਕਿ ਜੋ ਕੁਝ ਉਹਨਾਂ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਕਹਿਣਾ ਸੀ ਉਹਦੇ ਲਈ ਇਹ ਥਾਂ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਸੀ।

ਨਾਸਤਾਸੀਆ ਦਾ ਜਿਹੜਾ ਹੱਥ ਉਹਨੇ ਫੜਿਆ ਸੀ ਉਹਦੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰੁਮਾਲ ਸੀ। ਇਹ ਰੁਮਾਲ ਉਹਦੇ ਲਈ ਸੀ, ਤੇ ਉਹ ਜਾਣਦਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਇਹ ਰੁਮਾਲ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਦੂਰ ਦੁਰਾਡੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਲੈ ਜਾਏਗਾ, ਤੇ ਏਸ ਰੁਮਾਲ ਨੂੰ ਕੱਢਣ ਵਾਲੀ ਕੁੜੀ ਦੇ ਅੱਥਰੂ ਤੇ ਮਿਹਨਤ ਦੀ ਸਭਨੀ ਥਾਈਂ ਉਹਦੇ ਅੰਗ-ਸੰਗ ਰਹੇਗੀ। ਉਹ ਚੁੱਪ-ਚਾਪ ਉਹਦੇ ਮਗਰ- ਮਗਰ ਆ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਹਦੀਆਂ ਧੁੱਪ-ਰਚੀਆਂ ਗੋਲ਼ਾਂ ਨਿੱਖਰ ਆਈਆਂ ਸਨ। ਬਿਨ ਬੋਲੇ ਹੀ ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਚੁਪੀਤੇ ਪਾਸਿਆਂ ਵੱਲ ਨੂੰ ਹੋ ਪਏ। ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਕਈ ਸੋਖਣੀਆਂ ਸੜਕਾਂ ਪਾਰ ਕੀਤੀਆਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੁਪਾਸੀਂ ਬਹਾਰ-ਖਿੜਾਏ ਨਿੱਕੇ-ਨਿੱਕੇ ਬਗੀਚੇ ਸਨ। ਫੇਰ