ਲਿਸੀਆਂ-ਲਿੱਸੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਉਹਦੇ ਵੱਲ ਵਧਾਈਆਂ।

ਇੱਕ ਬੁੱਢੜਾ ਅਗਾਂਹ ਹੋਇਆ ਤੇ ਉਹਨੇ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਦੀ ਬੋਲੀ ਬੋਲ ਕੇ ਪਤਲੀ ਚਿਲਕਵੀਂ ਵਾਜ ਵਿੱਚ ਪੁੱਛਿਆ, "ਤੁਸੀਂ ਰੁਮਾਨੀਆ ਤੋਂ ਆਏ ਹੋ ?"

          “ਹਾਂ”

ਬੁੱਢੜੇ ਨੇ ਜਿਹੜੀ ਤੰਗਲੀ ਫੜੀ ਹੋਈ ਸੀ ਉਹਦੇ ਦੰਦੇ ਹੇਠਾਂ ਜ਼ਮੀਨ ਵੱਲ ਨੂੰ ਕਰ ਦਿੱਤੇ।

"ਖ਼ੈਰ ਏ। ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੇ ਮੁਲਖ਼ ਗਏ ਹੋਏ ਹਾਂ। ਅਸੀਂ ਲਾਮ ਵੇਲੇ ਗਏ ਸਾਂ। ਓਦੋਂ ਹੋਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਲਾਮ ਸੀ। ਹੁਣ ਬੱਚੇ ਵੋਲਸ, ਬੱਚੇ ਗੁਸੇਨਿਤਜ਼ਾ, ਬੱਚੇ ਸਾਰਾਂਤਚੀਆ..."

"ਇਹ ਕੀ ਪਿਆ ਕਹਿੰਦਾ ਏ।" ਮੀਤ੍ਰਿਆ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ।

"ਉਹ ਆਪਣੀ ਬੋਲੀ ਵਿੱਚ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਏ ਜਰਮਨ ਫ਼ੌਜੀ ਬਘਿਆੜ ਨੇ, ਸੁੰਢੀ ਨੇ, ਮੱਕੜੀ ਨੇ, ਬੰਦੇ ਨਹੀਂ ।"

"ਪਰ ਸਾਡੇ..," ਬੁੱਢੜਾ ਆਪਣੀ ਬੋਲੀ ਵਿੱਚ ਬੋਲਦਾ ਗਿਆ, ਤੇ ਉਹਦੀ ਸਾਰੀ ਗੱਲ ਕਾਰਪੋਰਲ ਤਰਜਮਾ ਕਰਕੇ ਮੀਤ੍ਰਿਆ ਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਗਿਆ, "ਸਾਡੇ ਜਵਾਨ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪਿਛਾਂਹ ਧੱਕ ਰਹੇ ਨੇ ਨਾਜਾਤ ਪਿਛਾਂਹ ਨਾਜਾਤ। ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਤਵਾਏ ਲਾਹ ਰਹੇ ਨੇ, ਕਿਵੇਂ ਕਚੂਮਰ ਕੱਢ ਰਹੇ ਨੇ "

"ਬੋਚੇ ਕਾਪੂਤ।" ਦੂਜੇ ਬੁੱਢੇ ਆਦਮੀ ਨੇ ਅਚਨਚੇਤ ਗੋਜ ਕੇ ਕਿਹਾ, ਉਹਦਾ ਸਾਰਾ ਮਾੜਚੂ ਜਿਹਾ ਸਰੀਰ ਲਰਜ਼ ਰਿਹਾ ਸੀ, "ਅਗਾਂਹ ਨਾ ਜਾਓ- ਪਿਛਾਂਹ ਆਪਣੇ ਘਰੋ-ਘਰੀ ਪਰਤ ਜਾਓ।"

"ਵੇ ਵਿਚਾਰਿਓ! ਵੇ ਅਭਾਗਿਓ।" ਬੁੱਢੀ ਜਨਾਨੀ ਨੇ ਤਰਸ ਖਾ ਕੇ ਕਿਹਾ।

"ਇਹ ਸਾਡੇ ਉੱਤੇ ਹੱਸ ਰਹੇ ਨੇ," ਮੀਡਿਆ ਨੇ ਗਿਲਾ ਕੀਤਾ।

ਫ਼ਲੋਰੀਆ ਨੇ ਕੋਈ ਜਵਾਬ ਨਾ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਵੀਰਾਨ ਨਿੱਕੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਉੱਤੇ ਪਰਤ ਆਏ। ਵਿੱਚ ਵਿਚਾਲੇ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਉਹਨਾਂ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਵੱਲ ਤੱਕਿਆ। ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਕਹਿਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਸੀ ਜਾਪ ਰਹੀ।

"ਜੋ ਅਸੀਂ ਤੱਕਿਆ ਤੇ ਸੁਣਿਆ ਏ, ਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਇਹਦੀ ਭਿਣਕ ਵੀ ਨਾ ਪਏ," ਕਾਰਪੋਰਲ ਨੇ ਪੱਕੀ ਕੀਤੀ।

11.

"ਨੇੜੇ ਆ ਜਾਓ," ਕਰਨੈਲ ਪਾਲਾਦੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅਫ਼ਸਰਾਂ ਨੂੰ ਰਾਤ ਦੀ ਰੋਟੀ ਪਿੰਛ ਕਿਹਾ। ਅਰਦਲੀ ਛੇਤੀ-ਛੇਤੀ ਮੇਜ਼ ਸਾਭ ਕਰ ਰਹੇ ਸੀ, ਤੇ ਕਰਨੈਲ ਸਾਹਿਬ ਵੱਡਾ ਸਾਰਾ ਆਰਡਨੈਂਸ ਨਕਸ਼ਾ ਉਹਦੇ ਉੱਤੇ ਟਿਕਾਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਵਿੱਚ ਸਨ । "ਮਿਹਰਬਾਨੀ ਕਰਕੇ ਸਾਰੇ ਨੇੜੇ ਆ ਜਾਓ, ਤਾਂ ਜੋ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਹਮਲੇ ਦੀ ਪੂਰੀ-ਪੂਰੀ ਸਮਝ ਆ ਸਕੇ ।"

ਤਕਰੀਬਨ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਅਜਿਹੀਆ ਕਾਨਫਰੰਸਾਂ ਲੱਗਦੀਆਂ ਸਨ, ਪਰ ਏਸ ਵੇਲੇ