ਮਿਕਸੂਨੀਆ ਨੇ ਔਖ ਜਹੀ ਮਾਰ ਕੇ ਇਹ ਲਫ਼ਜ਼ ਕਹਿਣ ਦਾ ਹੀਆ ਕਰ ਲਿਆ।
"ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਮਤਲਬ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ।"
ਲਫ਼ਟੈਨ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਿਰ ਝੁਕਾ ਲਿਆ।
"ਫੇਰ ਵੀ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹੋ ਓਸ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਸੋਚਾਈ ਜ਼ਰੂਰ ਏ," ਕਰਨੈਲ ਨੇ ਗੱਲ ਜਾਰੀ ਰੱਖੀ, "ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਨਕਸ਼ਿਆ ਉੱਤੇ ਕੁਝ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲਾਂਦੇ ਰਹੇ ਹਾਂ ਜਿਹੜੇ ਸਾਨੂੰ ਹੈਰਾਨ ਕਰ ਰਹੇ ਨੇ । ਸੈਦ ਸਾਨੂੰ ਦੋਵਾਂ ਧਿਰਾਂ ਦੀਆਂ ਚਾਲਾਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੋਲੇ ਨਹੀਂ ਪੈ ਰਹੀਆਂ। ਚੁੰਧਿਆਵੇਂ, ਦੂਰ ਤੱਕ ਅਗਾਂਹ ਵਧੀ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਹਮਲਿਆਂ ਮਗਰੋਂ ਹੁਣ ਸ਼ੈਦ ਅਸੀਂ ਪਿੱਛੇ ਹੱਟਣ ਦਾ ਪੈਂਤੜਾ ਤੱਕ ਰਹੇ ਆਂ ।"
ਅਫ਼ਸਰ ਸਭ ਅਟੈਨਸ਼ਨ ਖੜੋਤੇ ਰਹੇ, ਤੇ ਕੋਈ ਵੀ ਨਾ ਬੋਲਿਆ।
"ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ," ਕਰਨੈਲ ਬੋਲਦਾ ਗਿਆ, "ਕਦੇ ਵੀ ਏਦੂੰ ਵੱਧ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਿਖਾਈ ਤੇ ਜਥੇਬੰਦ ਹੋਈ ਫ਼ੌਜ ਇਤਿਹਾਸ ਨੇ ਨਹੀਂ ਵੇਖੀ। ਪਰ ਫੇਰ ਵੀ.." ਉਹਨੇ ਹਉਕਾ ਭਰਿਆ, "ਇਹ ਸੋਚ ਮੈਨੂੰ ਬੇ-ਅਰਾਮ ਕਰਦੀ ਏ ਕਿ " ਉਹਨੇ ਆਪਣੀ ਬੁੜੀ ਹੋਈ ਸਿਗਰਟ ਸੁੱਟ ਕੇ ਲਫ਼ਟੈਨ ਦੇ ਸਿਗਰਟ ਕੇਸ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੋਰ ਲੈ ਲਈ।
"ਇਹ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਹਮਲਾ ਏ.." ਉਹਨੇ ਸਿਗਰਟ ਲਾਈ ਤੇ ਧੂੰਆਂ ਅੰਦਰ ਖਿੱਚਿਆ, "ਜਿਹੜਾ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਮੀਲਾ ਉੱਤੇ ਖਿਲਰਿਆ ਹੋਇਆ ਏ। ਬਾਲਟਿਕ ਸਾਗਰ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਕਾਲੇ ਸਾਗਰ ਤੱਕ ਲੱਖਾਂ ਆਦਮੀ ਤੇ ਮਾਲ ਅਸਬਾਬ ਤੇ ਹਥਿਆਰ ਜਿੰਨੇ ਅੱਗੇ ਕਿਤੇ ਵੇਖਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਹੀਂ ਆਏ। ਤੇ ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦਾ ਅੰਤ ਕੋਈ ਨਹੀਂ. ਤੇ ਹਾਈ ਕਮਾਨ, ਉਹਦੀ ਕਾਬਲੀਅਤ ਕਿਵੇਂ ਮੈਂ ਬਿਆਨ ਕਰਾਂ ? ਪਰ ਫੇਰ ਵੀ ਸਾਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਤੋਂ ਇਹ ਓਝਲ ਨਹੀਂ ਕਿ ਅਜੀਬ ਹੀ ਭਾਣਾ ਵਰਤ ਰਿਹਾ ਏ। ਸਾਡਾ ਤਾਂ ਇਹ ਪੇਸ਼ਾ ਹੋਇਆ ਰੋਬ ਦੀ ਸਹੁੰ! ਤੇ ਸਾਨੂੰ ਤੇਲ ਦੀ ਧਾਰ ਦਾ ਸਾਫ਼-ਸਾਫ਼ ਪਤਾ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਏ। ਜਰਮਨਾਂ ਦੇ ਜੰਗੀ ਖ਼ਬਰਨਾਮੇ, ਭਾਵੇਂ ਕਈ ਵਲ-ਵਲਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਲ੍ਹੇਟੇ ਹੁੰਦੇ ਨੇ, ਫੇਰ ਵੀ ਉਹਨਾਂ 'ਚ ਕੁਝ ਪਿਛਾਂਹ ਹਟਣ ਦਾ ਇਕਬਾਲ ਅੱਜ-ਕੱਲ੍ਹ ਦਿਸਣ ਲੱਗ ਪਿਆ ਏ।"
"ਕੁਝ ਹੀ ਪਿਛਾਂਹ ਹਟਣ ਦਾ ?" ਓਸੇ ਲਫ਼ਟੈਨ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਫੇਰ ਗੱਲ ਨਿੱਕਲ ਗਈ, "ਪਰ ਲੈਨਿਨਗਰਾਦ, ਮਾਸਕੋ ਤੇ ਵੋਲਗਾ ਦੇ ਕੰਢਿਆਂ 'ਤੇ ਕਿਸੇ ਥਾਂ..."
"ਹਾਂ, ਉਹੀ ਹਲਕਾ ਜਿੱਥੇ ਜਾਣ ਦੀ ਸਾਡੀ ਤਿਆਰੀ ਹੈ, ਪਰ ਜਿੱਥੇ ਅਸੀਂ ਪੁੰਜ ਨਹੀਂ ਸਕਣਾ। ਇਹੀ ਤਿੰਨ ਫੈਸਲਾਕੁੰਨ ਨੁਕਤੇ ਨੇ । ਤੁਸੀਂ ਨਹੀਂ ਕੁਝ ਪੀਓਗੇ ?" ਉਹਨੇ ਆਪਣੀ ਸਿਗਰਟ ਨਾਲ ਬਰਾਂਡੀ ਦੀ ਬੋਤਲ ਵੱਲ ਸੈਨਤ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ। ਉਹ ਹੱਸਣਾ ਚਾਹਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਉਹ ਅੱਖੜ ਜਹੀ ਝਹੀ ਲੈ ਕੇ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੇ ਕਾਲੇ ਕੀੜੇ-ਖਾਧੇ ਦੰਦ ਹੀ ਨੰਗੇ ਕਰ ਸਕਿਆ।
"ਜਿਵੇਂ ਸਾਰਜੰਟ ਮੇਜਰ ਕਾਤਾਰਾਮਾ ਆਖਦਾ ਹੁੰਦਾ ਏ - ਸੜਨ ਦੀ ਬੇ ਆ ਰਹੀ ਏ। ਪਰ ਇੱਕ ਹੋਰ ਵੀ ਗੱਲ ਏ, ਰੂਸੀਆਂ ਨੇ ਜਵਾਬੀ ਹਮਲਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਏ ਤੇ ਦਿਸਦਾ
