“ਆਈ ਏ, ਪਰ ਏਨੀ ਨਹੀਂ। ਕਿਉਂ?"

"ਜੇ ਸੈਣਾ ਚਾਹਨਾਂ ਏਂ ਤਾਂ ਪਿਛਾਂਹ ਆਪਣੇ ਡੱਬੇ ਵਿੱਚ ਨਾ ਜਾਈਂ। ਓਥੇ ਸਾਹ ਘੁੱਟਦਾ ਤੇ ਬੜੀ ਮੁਸ਼ਕ ਪਈ ਆਉਂਦੀ ਏ। ਮੈਂ ਇੱਕ ਮਿੰਟ ਲਈ ਬਾਹਰ ਸਾਹ ਲੈਣ ਆਇਆ ਸਾਂ, ਤੇ ਹੁਣ ਵਾਪਸ ਜਾਣ 'ਤੇ ਚਿੱਤ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਏਸੇ ਲਈ ਤੈਨੂੰ ਉਡੀਕ ਰਿਹਾ ਸਾਂ। ਏਥੋਂ ਕੋਈ ਪੰਜਾਹ ਕੁ ਗਜ਼ ਉੱਤੇ ਮੈਨੂੰ ਇੱਕ ਤੁੜੀ ਦਾ ਮੂਸਲ ਲੱਭਿਆ ਏ। ਏਸ ਮੌਤ-ਪੈਣੀ ਗੱਡੀ ਨਾਲੋਂ ਕਿਤੇ ਚੰਗਾ ਏ ਅਸੀਂ ਓਥੇ ਜਾ ਲੇਟੀਏ। ਰਾਤ ਤੇ ਇਉਂ ਚੁਟਕੀ ਵਿੱਚ ਬੀਤ ਜਾਣੀ ਏ, ਮਸਾਂ ਹੀ ਤਿੰਨ ਕੁ ਘੰਟੇ ਹੋਰ ਹੋਣੀ ਏਂ…"

ਉਹ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਮੂਸਲ ਵੱਲ ਗਏ, ਤੇ ਟੋਹ ਟਾਹ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਇਹਦੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਲੇਟਣ ਲਈ ਖੱਪਾ ਜਿਹਾ ਬਣਾ ਲਿਆ। ਕੁਝ ਚਿਰ ਪਿੱਛੋਂ ਫਲੋਰੀਆ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਉਹ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦੀ ਕੋਈ ਗੋਲ ਤੇ ਨਹੀਂ ਸਨ ਕਰਦੇ ?"

"ਤੇਰਾ ਮਤਲਬ ਏ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਕੋਈ ਗੱਲ ?"

“ ਹਾਂ"

“ਉਹ ਉਚੇਚਾ ਜਤਨ ਕਰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਨਾ ਕਰਨ।"

"ਕੁਦਰਤੀ ਏ - ਹਰ ਇੱਕ ਆਪਣਾ ਕਦਮ ਫੂਕ ਕੇ ਧਰਦਾ ਏ।"

ਇਹਨਾਂ ਲਫ਼ਜ਼ਾਂ ਪਿੱਛੋਂ ਕੁਝ ਚਿਰ ਉਹ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਏ। ਫੇਰ ਪੂਰਬੀ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਿਹੜੀਆਂ ਭਿਆਨਕ ਕਾਲੀਆਂ ਘਟਾ ਜੁੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ, ਉਹ ਅਚਾਨਕ ਕਿਸੇ ਵੱਡੀ ਸਾਰੀ ਲਾਲ ਔਖ ਵਾਂਗ ਬਲ ਪਈਆਂ। ਉਹ ਬਲੀਆਂ, ਤੇ ਫੇਰ ਬੁਝ ਗਈਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਅੱਖ ਝਮਕਦੀ ਹੈ। ਮੀਤ੍ਰਿਆ ਨੂੰ ਜਾਪਿਆ ਕਿ ਵੀਰਾਨੇ ਦੀਆਂ ਰੂਹਾਂ ਉਹਨਾਂ ਬੇਨਸੀਬ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਡਰਾ ਰਹੀਆਂ ਸਨ ਜਿਹੜੇ ਇਹਨਾਂ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆਣ ਭਟਕੇ ਸਨ।

"ਤੂੰ ਤੱਕਿਆ ਏ ?"

"ਹਾਂ," ਫ਼ਲੋਰੀਆ ਨੇ ਹੌਲੀ ਜਹੀ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, “ਇਹ ਕੋਈ ਝੱਖੜ ਛੁੱਟਣ ਲੱਗਾ ਏ, ਪਰ ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਸਾਰੇ ।"

ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਅਨੰਤ ਮੈਦਾਨ ਨਿਰਜਿੰਦ ਹੋਇਆ ਪਿਆ ਸੀ ਪਰ ਤਾਂ ਵੀ ਇੱਕ ਸੋਰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕੰਨਾਂ ਤੀਕ ਪੁੱਜਾ, ਇੱਕ ਪਤਲਾ ਚੀਕਦਾ ਸ਼ੇਰ ਅਨੇਕਾਂ ਘਾਹ ਦੇ ਤੋਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਲੱਤਾਂ ਹਿਲਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਤੇ ਘਾਹ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਲੱਭਦੇ ਜੋੜੇ-ਜੋੜੇ ਬਣ ਰਹੇ ਸਨ।

"ਇਹ ਤੇ ਉਹਨਾ ਜਿੰਨੇ ਹੀ ਜਾਪਦੇ ਨੇ ਜਿਹੜੇ ਸਾਡੇ ਵੱਲ ਵਧੀ ਆ ਰਹੇ ਨੇ।" ਮੀਤ੍ਰਿਆ ਨੇ ਸੋਚਿਆ।

ਉਹ ਅੱਖ ਫੇਰ ਲਿਸ਼ਕੀ। ਰਾਤ ਦੇ ਅਖ਼ੀਰ ਉੱਤੇ ਇਹ ਭਿਆਨਕ ਘਟਾਵਾਂ ਹੌਲੀ- ਹੌਲੀ ਹਿੱਲਣ ਲੱਗੀਆਂ, ਅਨੇਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤ ਸ਼ਕਲਾਂ ਇਹਨਾਂ ਵਟਾਈਆਂ, ਤੇ ਅਖ਼ੀਰ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਝੱਖੜਾਲੀ ਘੜਮੱਸ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਦਗੜ ਦਗੜ ਕਰਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਸਾਰਾ ਖੇਤਾਂ ਵਾਲਾ ਘੋੜਾ ਬਣ ਗਈ। ਫੇਰ ਬੰਦਲ ਤੇ ਘੋੜਾ ਲੰਮਾ ਲੰਮਾ ਹੁੰਦਾ, ਪੀਲਾ ਪੈਂਦਾ,