ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪਿਛਲੇ ਪੰਜ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਕੈਂਪ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਬਦਲਣਾ ਪਿਆ ਸੀ - ਯਾਨੀ ਓਦ ਤੋਂ ਜਦੋਂ ਕਾਨਵਾਈ ਦੇ ਤੁਰੀ ਸੀ, ਤੇ ਇਹ ਕੈਂਪ ਹਰ ਵਾਰੀ ਪਿਛਾਂਹ ਹੀ ਪਿਛਾਂਹ ਹੁੰਦੇ ਗਏ ਸਨ।
"ਯੁੱਧ-ਨੀਤੀ ਅਨੁਸਾਰ ਪਿਛਾਂਹ ਹਟਣਾ," ਬਾਹਰੋਂ ਆਏ ਅਫ਼ਸਰ ਨੇ ਇੰਜ ਅਭਿਮਾਨੀ ਨਿਸ਼ਚੇ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, ਜਿਵੇਂ ਕਿਤੇ ਇਹ ਤਰਕੀਬ ਉਹਨੇ ਹੀ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਲੱਭੀ ਹੋਵੇ।
"ਲਫ਼ਟੈਨ ਪੇਪੈਸਕੂ, ਸੋਚ ਸਮਝ ਕੇ ਸਾਰੀ ਗੱਲ ਕਰ," ਕਰਨੈਲ ਨੇ ਉਹਦੇ ਵੱਲ ਲਗਾਤਾਰ ਤੱਕਦਿਆਂ ਕਿਹਾ।
ਲਫ਼ਟੈਨ ਮਿਕਸੂਨੀਆਂ ਨੇ ਉਹਦੇ ਮੋਢੇ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਹੱਥ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ, "ਨੁਤਜ਼, ਸਾਡੀ ਤਰੱਕੀ ਸਾਂਝੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਤੂੰ ਤੇ ਸਾਡਾ ਬੇਲੀ ਏ- ਮੇਰਾ ਖਿਆਲ ਸੀ ਤੂੰ ਬੜਾ ਸਿਆਣਾ ਬੰਦਾ ਏਂ।"
ਲਫ਼ਟੈਨ ਨੁਤਜ਼ੂ ਪੇਪੈਸਕੂ ਨੇ ਕੁਝ ਚਿਰ ਹੋਰ ਅਭਿਮਾਨ ਦਾ ਦਿਖਾਵਾ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਫੇਰ ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ ਬੋਲਿਆ, "ਤੁਸੀਂ ਕੁਝ ਕੋਨੀਆਕ ਸ਼ਰਾਬ ਵੀ ਲਿਆਂਦੀ ਏ ਕਿ ਨਹੀਂ ?"
"ਫਿਕਰ ਨਾ ਕਰ, ਕੋਨੀਆਕ ਤੇ ਤਾਸ਼ ਦੀ" ਮਿਕਸੂਨੀਆ ਨੇ ਉਹਨੂੰ ਭਰੋਸਾ ਦਵਾਇਆ।
"ਸਾਨੂੰ ਭਾਸ਼ ਦੀ ਤਾਂ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਪੈਣੀ," ਲਫ਼ਨੈਟ ਪੇਪੈਸਕੂ ਨੇ ਬੜੀ ਉਚੇਚ ਨਾਲ ਕਿਹਾ।
"ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਅਰਾਮ ਦਾ ਵਕਤ ਨਹੀਂ ਅਸੀਂ ਤਾਂ ਚਢੀ ਘੰਟੇ ਚਲਦਾ ਫਿਰਦਾ ਘਰ ਹਾਂ, ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਏ ਇਹ ਸਭ ਹੁਣੇ ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੀ ਛਾਉਣੀ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਵੈਗਨਾਂ ਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਲਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਦੇਣਾ ਪਏਗਾ। ਪਰ ਇਹ ਕੋਈ ਬਹੁਤੀ ਦੂਰ ਨਹੀਂ, ਬਸ ਏਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਜੂਹ ਉੱਤੇ, ਓਥੇ ਜਿੱਥੇ ਸੜਕਾਂ ਨਿੱਖੜਦੀਆਂ ਨੇ । ਤੁਸੀਂ ਆਪ ਤੱਕ ਲਓਗੇ ਗੋਡਿਆਂ ਰੇੜਿਆਂ ਦੀ ਓਥੇ ਕਿਵੇਂ ਘੜਮੱਸ ਚੰਦੇਂ ਮੱਚੀ ਹੋਈ ਏ। ਲੱਗਦਾ ਏ ਮੋਰਚਾ ਤਾਂ ਏਥੇ ਹੀ ਜੰਮ ਜਾਏਗਾ। ਸੋਵੀਅਤ ਫ਼ੌਜਾਂ ਨੇ ਕੱਲ੍ਹ ਏਥੋਂ ਕੋਈ ਵੀਹ ਕੁ ਮੀਲ ਦੀ ਵਿੱਥ ਉੱਤੇ ਧਾਵਾ ਬੋਲਿਆ ਸੀ । ਤੁਸੀਂ ਨਕਸ਼ੇ ਉੱਤੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੜਾਈ ਦਾ ਰੂਪ ਜਾਚ ਸਕੋਗੇ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪਿਛਾਂਹ ਧੱਕ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਏ ।"
ਕਰਨੈਲ ਨੇ ਉਹਨੂੰ ਵਿੱਚੋਂ ਹੀ ਟੋਕਿਆ, ''ਤਾਂ ਫੇਰ ਇੱਕ ਦਮ ਹੀ ਸਾਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸਭ ਮਾਲ ਅਸਬਾਬ ਬਾਹਰ ਕਢਾਣਾ ਹੋਏਗਾ ?"
"ਹਾਂ, ਜਨਾਬ, ਕੱਲ੍ਹ ਜਦੋਂ ਵੀ ਸਾਨੂੰ ਤੁਹਾਡੀ ਆਮਦ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗਾ, ਅਸੀਂ ਓਸੇ ਵੇਲੇ ਹੀ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰ ਛੋਡੀ ਸੀ । ਅਜਿਹਾ ਰੁਝੇਵਾਂ ਸਾਨੂੰ ਪਸੰਦ ਏ, ਤੇ ਤੁਹਾਡਾ ਸੁਆਗਤ ਕਰਨ ਵਿਚ ਸਾਨੂੰ ਡਾਢੀ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋਈ ਏ।"
"ਤਾਂ ਫੇਰ ਅਸੀਂ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੀਏ ?"
"ਹਾਂ, ਕਰਨੈਲ ਸਾਹਿਬ।"
