ਬਹੁਤੀ ਵਾਰੀ ਸਵੈ ਵਿਰੋਧੀ ਅਤੇ ਆਤਮਲਾਪੀ ਧੁਨੀਆਂ ਦਾ ਸੰਚਾਰ ਕਰਨ ਲੱਗ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪੁਰਾਤਨਤਾ, ਵਿਰਸੇ ਦਾ ਗੌਰਵ, ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਪਛਾਣ ਤੇ ਮੁੱਲ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵਰਗੇ ਸੰਕਲਪਾਂ ਦੀ ਠਾਹਰ ਵਿਚ ਪਾਠਕ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਧੁੰਦਲਕੇ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਖੰਡਰਾਂ ਵਿਚ ਬਿਤਾਈ ਸ਼ਾਮ ਕਵਿਤਾ ਵਿਚ ਕਵੀ ਅਜਿਹੇ ਭਾਵਾਂ ਦਾ ਸੰਚਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ:

ਵਗਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਦੀਵੇ ਤੋਰਦੀਆਂ

ਚੂੜੇ ਵਾਲੀਆਂ ਬਾਹਵਾਂ

ਗਲੀ ਚ ਲੰਘਦੀਆਂ

ਛਨਣ ਛਨਣ ਗੋਰੀਆਂ ਬਾਂਦੀਆਂ

………………………………

ਹਵੇਲੀ ਦੀ ਕੰਧ ਦੱਸਦੀ ਸ਼ੂਕਦੇ ਦਰਿਆ

ਭਲੇ ਵਕਤਾਂ ਚ... ਮਹਿਲਾਂ ਨਾਲ ਖਹਿਕੇ ਲੰਘੇ ਹੋਣਗੇ

ਕੰਧੋਲੀਆਂ ਤੇ……. ਟੁੱਟੀਆਂ ਗਰਦਨਾਂ ਵਾਲੇ ਮੋਰ

ਪੈਲਾਂ ਪਾਉਂਦੇ ਹੋਣਗੇ

ਕਿਸੇ ਵੇਲੇ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਤਾਜ ਮਹਿਲ ਪ੍ਰੋ ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਹੁੰਦੀ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿਚ ਕਵੀ ਤਾਜ ਮਹਿਲ ਦੀ ਆਲੀਸ਼ਾਨ ਖੂਬਸੂਰਤੀ ਵਿਚੋਂ ਵੀ ਮਿਹਨਤਕਸ਼ ਜਮਾਤ ਦੀ ਹੂਕ ਸੁਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ:

ਕੀ ਉਹ ਹੁਸਨ ਹੁਸਨ ਹੈ ਸੱਚਮੁੱਚ?

ਜਾਂ ਉਂਝੇ ਹੀ ਛਲਦਾ

ਲੱਖ ਗਰੀਬਾਂ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੇ

ਹੰਝੂਆਂ ਤੇ ਜੋ ਪਲਦਾ

ਦਰਸ਼ਨ ਬੁੱਟਰ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿਚੋਂ ਨਵੀਂ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਦਿਆਂ ਇਕ ਹੋਰ ਪਛਾਣ ਬਣਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਚਿੰਤਾ ਤੋਂ ਚਿੰਤਨ ਦਾ ਸਫਰ ਤਾਂ ਤਹਿ ਕਰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਇਥੇ ਨਾ ਚਿੰਤਾ ਇਕਹਿਰੀ ਹੈ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਚਿੰਤਨ ਇਕਹਿਰਾ ਹੈ ਸਗੋਂ ਬਹੁ ਪਾਸਾਰੀ ਹੈ। ਕਵੀ (ਬੁੱਟਰ) ਦਾ ਸਰੋਕਾਰ ਸਤਹਿ ਤੇ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਸਮਾਜਿਕ, ਆਰਥਿਕ, ਰਾਜਨੀਤਕ ਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਮਸਲਿਆਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿਚ ਰੱਖਣਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਸਗੋਂ ਉਹ ਮਾਨਵੀ ਹੋਂਦ ਦੇ ਅਵਚੇਤਨੀ ਸੰਕਟਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਉਨੀ ਸ਼ਿੱਦਤ ਨਾਲ ਸਾਹਮਣੇ ਲਿਆਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਲਿਖਦਾ ਹੈ:

1. ਹੇ ਸਖੀ!

ਉਤਾਰ ਦੇ..... ਚਿਹਰੇ ਤੋਂ ਲਿਜ਼ਲਿਜ਼ੇ ਤੇਵਰ

ਕੋਈ ਹੰਢਣਸਾਰ ਅਹਿਸਾਸ ਪਹਿਨ

ਬਿੰਦੂ ਵਿਚਲੇ ਪਾਸਾਰ ਨੂੰ

ਮਿਲਣਾ ਏਂ ਤਾਂ ਮਿਲ

ਆਪਣੇ ਅੰਦਰਲੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ