- ਐ ਦਿਲਾ! ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾ ਕਰ ਤੂੰ ਕਿਸੇ ਦੀ ਪ੍ਰੀਤ ਦਾ
ਇਸ ਜ਼ਮਾਨੇ ਵਿੱਚ ਮੁਹੱਬਤ ਤਨ ਦਾ ਬਸਤਰ ਹੋ ਗਈ।
(ਚਿਰਾਗਾਂ ਦੀ ਡਾਰ-ਪੰਨਾ-42)
ਸੁਖਵਿੰਦਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੀ ਸਮੁੱਚੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਬਿਰਹਾ ਦੀ ਪੀੜਾ ਤੇ ਉਦਾਸੀ ਆਮ ਵੇਖੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਬਿਰਹਾ ਦੀ ਕਸਕ ਹੀ ਉਸ ਦੀ ਕਾਵਿ-ਸਿਰਜਣਾ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ-ਸਰੋਤ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਉਹ 'ਸਵੈ' ਦੀ ਵੇਦਨਾ ਨੂੰ ਵਿਅਕਤ ਕਰਦੀ ਹੋਈ 'ਮੁਹੱਬਤ' ਦੀ ਵੇਦਨਾ ਤੱਕ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਲੈਅ-ਬੱਧ ਪ੍ਰਬੰਧ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਬਿਰਹਾ ਦੀ ਤੜਪ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਉਸਦੀ ਕਾਵਿ ਨਾਇਕਾ ਨੂੰ ਇਹ ਕਹਿਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ:-
- ਮੈਨੂੰ ਦਿਲ ਦੀ ਲਹਿਰ 'ਚ ਡੋਬ ਲੈ
ਜੇ ਕਟਾਰ ਤਾਂ ਵੀ ਖੋਭ ਲੈ
ਮੈਥੋਂ ਝਲ ਨਾ ਹੁੰਦੀਆਂ ਦੂਰੀਆਂ
ਤੇਰੇ ਵਸਲ ਨੂੰ ਮੈਂ ਬੇਤਾਬ ਹਾਂ।
(ਚਿਰਾਗਾਂ ਦੀ ਡਾਰ-ਪੰਨਾ-19)
- ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਹਿਜਰ ਵਿਚ ਤੜਪੀ ਹਾਂ ਖਬਰੇ ਕਿੰਨੀਆਂ ਉਮਰਾਂ
ਜ਼ਰਾ ਹੋ ਲੈਣ ਦੇ ਮੱਠਾ ਇਹ ਦਿਲ ਦਾ ਗ਼ਮ, ਚਲਾ ਜਾਵੀਂ।
(ਉਹੀ ਪੰਨਾ-21)
ਸੁਖਵਿੰਦਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨੇ ਨਾਰੀ ਅਨੁਭਵ ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਕਵਿਤਾ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸਮਕਾਲੀ ਸਰੋਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਬਾਖੂਬੀ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਮੰਡੀ ਦੇ ਖਪਤ ਕਲਚਰ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਅਸਤਿਤਵ ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਹੋ ਰਹੇ ਖ਼ਤਰੇ ਤੋਂ ਸੁਚੇਤ ਹੈ:-
ਆਦਮੀ ਦੇ ਵਾਸਤੇ ਰੋਟੀ ਵਿਕੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿਚ
ਰੋਟੀ ਖਾਤਰ ਆਦਮੀ ਹਰ ਮੋੜ ਤੇ ਵਿਕਦਾ ਮਿਲੇ।
(ਉਹੀ ਪੰਨਾ-70)
ਸੁਖਵਿੰਦਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨੇ 'ਨੀਲਿਆਂ ਮੋਰਾ ਵੇਂ' ਗੀਤ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਮੇਰਾ ਕਿੱਥੇ ਗਿਆ ਪੰਜਾਬ' ਗੀਤ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਲਗਭਗ ਸਮੁੱਚੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਅੰਕਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਰੁੱਖਾਂ ਦੀ ਕਟਾਈ, ਪੰਛੀਆਂ ਦਾ ਉਜਾੜਾ, ਪ੍ਰਦਸ਼ੂਣ ਦੀ ਹਨ੍ਹੇਰੀ, ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵਾਸ ਦੀ ਮਜਬੂਰੀ, ਸਿਹਤਹੀਣ ਜਵਾਨੀ, ਅੰਨਦਾਤਾ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾਹੀਣਤਾ ਨਸ਼ੇ ਦਾ ਵਪਾਰ, ਔਰਤ ਦੀ ਦੁਰਦਸ਼ਾ, ਕੂੜ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦਾ ਰਾਜ, ਸੱਚ ਨੂੰ ਫਾਂਸੀ ਆਦਿ ਅਨੇਕਾਂ ਨੁਕਤਿਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਗੀਤ ਵਿੱਚ ਸਗ੍ਰਹਿ ਕਰਕੇ ਪਾਠਕ ਨੂੰ ਚਿੰਤਾ ਤੋਂ ਚਿੰਤਨ ਦਾ ਸਫ਼ਰ ਕਰਨ ਵੱਲ ਪ੍ਰੇਰਿਆ ਹੈ।
ਸੁਖਵਿੰਦਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਸਮਕਾਲੀ ਪ੍ਰਸਥਿਤੀ ਬਾਰੇ ਚਿੰਤਤ ਹੈ। ਉਹ ਪੰਜਾਬ, ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀਅਤ ਦੀ ਸੁਖ ਲੋੜਦੀ ਹੈ । ਉਹ ਆਪਣੀ ਮਾਤ-ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਅਥਾਹ ਮੁਹੱਬਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। 'ਹੋ ਮੇਰੀ ਮਾਤ ਬੋਲੀ' ਗੀਤ ਪੰਜਾਬੀ ਜ਼ੁਬਾਨ ਦੀ ਭਰਪੂਰ
