ਸੁਖਪਾਲ ਕਾਵਿ ਦੇ ਸਰੋਕਾਰ

ਕਮਲਪ੍ਰੀਤ ਸਿੱਧੂ

ਸੁਖਪਾਲ ਸਾਡੇ ਸਮਿਆਂ ਦਾ ਇਕ ਗੰਭੀਰ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਮੁਦਰਾ ਵਾਲਾ ਕਵੀ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਗਹਿਰੀ ਸੋਚ ਵਿੱਚ ਉਪਜੀ ਕਵਿਤਾ ਲਿਖਦਾ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਪਾਠਕ/ ਸ੍ਰੋਤੇ ਨੂੰ ਸੋਚਣ ਵੀ ਲਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਬਦ ਉਸਦੀ ਉਂਗਲ ਫੜ੍ਹ ਤੁਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਭੂਤ, ਵਰਤਮਾਨ ਤੇ ਭਵਿੱਖ ਤਿੰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰਦਾ ਹੋਇਆ,ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਸਨਮੁੱਖ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਈਸਾ, ਨਾਨਕ, ਬੁੱਧ, ਕਬੀਰ, ਰਵੀਦਾਸ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਬੁੱਧੀ, ਗਿਆਨ ਤੇ ਤਰਕ ਦੇ ਸਿਖਰ ਤੇ ਜਾ ਖੜੋਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਥੇ ਇਤਿਹਾਸ- ਮਿਥਹਾਸ, ਤੇ ਅੱਖਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਵਿਚਰਦੇ ਪਾਤਰ ਉਸਦੀ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਸਿਰਜਨ ਬਣਦੇ ਹਨ ਜਿਥੇ ਸੁਖਪਾਲ ਸਮਕਾਲ ਦੇ ਸਨਮੁਖ ਹੈ। ਉਹ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਧਰਤੀ, ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ, ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦਾ ਵੀ ਕਵਿਤਾ ਰਾਹੀਂ ਰਹੱਸਵਾਦੀ ਅਨੁਭਵ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ ਯਥਾਰਥ ਦੀਆਂ ਕਈ ਪਰਤਾਂ ਖੋਲ੍ਹਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ ਦੇ ਨਿਰੰਤਰ ਵਿਗਸਣ ਦੀ ਵੱਡੀ ਆਸ ਹੈ। ਇਸ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਇਹ ਕਵਿਤਾ ਵਿਚਾਰਨਯੋਗ ਹੈ:

ਧਰਤੀ ਬੂਟੇ ਜਣਦੀ ਹੈ

ਬੂਟਿਆਂ ਨੂੰ ਫੁੱਲ ਜੰਮਦੇ ਨੇ

ਰੁੱਤ ਪਰਤਦੀ ਹੈ

ਫੁੱਲ ਮਰ ਜਾਂਦੇ ਨੇ

ਕਈ ਵਾਰ ਬੂਟੇ ਵੀ ਮਰ ਜਾਂਦੇ ਨੇ

ਅਗਲੀ ਰੁੱਤੇ ਧਰਤੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ

ਫੇਰ ਉਗਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।

(ਚੁੱਪ ਚੁਪੀਤੇ ਚੇਤਰ ਚੜਿਆ)

ਸੁਖਪਾਲ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖੀ ਦਵੰਦ, ਪ੍ਰਸਥਿਤੀ ਬੋਧ, ਸਿਰਜਣਾ, ਧਰਮ, ਮਿਥਿਹਾਸ, ਇਤਿਹਾਸ ਤੇ ਸਮਕਾਲ ਸੰਬੰਧੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਸਿਧਾਰਥ, ਈਸਾ, ਬਾਲ ਨਾਥ, ਰਵਿਦਾਸ, ਸੀਤਾ ਵਰਗੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਕੁਝ ਇਸ ਅੰਦਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਹਿਜ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਚਿਹਨ ਬਣ ਕੇ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਤੇ ਯਥਾਰਥ ਦਾ ਚਿੱਤਰ ਵੀ ਬਿਆਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਕੋ ਸਮੇਂ ਸੁਖਪਾਲ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਕਈ ਪਰਤਾਂ ਖੋਲਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਬਾਹਰਮੁਖੀ ਹੁੰਦਾ ਹੋਇਆ ਅੰਤਰਮੁਖੀ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਉਂ ਉਸਦੀ ਕਵਿਤਾ ਕਈ ਚਿਹਨਿਕਾਂ ਦੀ ਬਿੰਬ-ਲੀਲਾ ਬਣਨ ਲਗਦੀ ਹੈ:

ਮੈਂ

ਨਿੱਕਾ ਜਿਹਾ ਬੀਜ ਹੀ ਸਹੀ

ਚੱਕੀ ਵਿੱਚ ਦਾਣਾ ਬਣ ਕੇ ਪਿਸਾਂਗਾ

ਉਸਦੀ ਕਿਸੇ ਤ੍ਰੇੜ ਵਿਚੋਂ