ਕਵਿਤਾ ਇਕੋ ਵੇਲੇ ਸਮੂਹਕ ਵੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਆਤਮ ਪ੍ਰਗਟਾਅ ਵੀ। ਇਤਿਹਾਸ ਮਿਥਿਹਾਸ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਉਸਨੂੰ ਸਮਝਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਈ ਤਾਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਪਾਠਕ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਾਵਿ ਕਿਰਤ ਤੋਂ ਹਟਾ ਕੇ ਕਵੀ ਵੱਲ ਮੋੜ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਸੁਖਪਾਲ 'ਮੈਂ ਕਵੀ ਨਹੀਂ' ਕਹਿ ਕੇ ਇਸ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤੇ ਕਵਿਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਥਮ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸੰਬੰਧੀ ਟੀ.ਐਸ. ਈਲੀਅਟ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਪੜ੍ਹੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਬਹੁ- ਚਰਚਿਤ ਨਿਬੰਧ Tradition and the Individual Talent' ਵਿਚ ਲਿਖਦੇ ਹਨ
ਕਾਵਿ ਅਧਿਅਨ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਕਵੀ ਨਹੀਂ ਕਵਿਤਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਕਾਵਿ ਭਾਵਾਂ ਜਾਂ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਦੀ ਅਭਿਵਿਅਕਤੀ ਨਹੀਂ, ਇਹਨਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ (escape) ।1
ਕਵੀ ਸਿਰਜਣਾ ਸਮੇਂ ਨਿੱਜੀ ਆਪੇ ਦਾ ਸਾਧਾਰਨੀਕਰਨ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਆਪਣੇ 'ਸੀਮਤ ਆਪੇ' ਨੂੰ ਵਿਆਪਕ-ਮੈਂ ਵਿਚ ਵਿਸਤਾਰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਈਲੀਅਟ ਭਾਵਾਂ ਜਾਂ ਵਿਅਕਤਿੱਤਵ ਦੇ ਵਸਤੂਮੂਲਕ ਬਾਹਰੀਕਰਨ (Objective Correlative) ਦਾ ਨਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਕਵੀ ਕੋਲ ਪ੍ਰਗਟਾਉਣ ਲਈ ਵਿਅਕਤਿੱਤਵ ਨਹੀਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਾਧਿਅਮ
ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਕੇਵਲ ਮਾਧਿਅਮ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਪ੍ਰਭਾਵ ਅਤੇ ਅਨੁਭਵ
ਅਣਕਿਆਸੇ ਅਤੇ ਅਨੋਖੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਰਮੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਕਵੀ ਦਾ
ਕੰਮ ਨਿਜੀ ਭਾਵਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਅ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਨਵੇਂ ਭਾਵਾਂ ਦੀ ਤਲਾਸ਼,
ਪਰੰਤੂ ਵਿਆਪਕ ਮਨੁੱਖੀ ਭਾਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਯੋਗ ਦੁਆਰਾ ਅਜਿਹੀਆਂ
ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਨਾ ਹੈ ਜੋ ਵਾਸਤਵਿਕਤਾ ਵਿਚ ਨਹੀਂ
ਹੁੰਦੀਆ । 2
ਸੁਖਪਾਲ ਕੋਲ ਵੀ ਕਾਵਿ ਮਾਧਿਅਮ ਰਾਹੀਂ ਇਹ ਮੁਹਾਰਤ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਨਿੱਜ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਾ ਹੋ ਕੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ, ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ, ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੋਇਆ ਸਮਕਾਲੀ, ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਤੇ ਅੰਤਰ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਸਲਿਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਕਵਿਤਾ ਕਿਤੇ ਇੱਕ ਪੱਖੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਸਗੋਂ ਮਨੁੱਖੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਬਹੁਪੱਖਾਂ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਵਿਚ ਉਹ ਸਹਿਜ ਨਾਲ ਹੀ ਸੁਹਜ ਰਾਹੀਂ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਸੁਖਪਾਲ ਧਰਮ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਮਿਥਿਹਾਸ 'ਤੇ ਹੀ ਟੇਕ ਨਾ ਰੱਖਦਾ ਹੋਇਆ ਸਮਕਾਲ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਕਰਦਾ ਹੈ:
ਮੈਂ ਇਕੱਲਾ ਸਾਂ
ਡਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸਾਂ ਬਹੁਤ
ਉਹ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ/ਇਕ ਰੱਬ ਸਿਰਜ ਲੈ
ਜਿਹੜਾ ਸਦਾ ਤੇਰੇ ਅੰਗ-ਸੰਗ ਰਹੇ!
ਮੈਂ ਉਵੇਂ ਹੀ ਕੀਤਾ/ਹੁਣ ਆਖਦੇ ਨੇ
ਰੱਬ ਤੋਂ ਡਰਾਂ ।/ਉਹ ਤੇਰੇ ਤੋਂ
ਸਭ ਦੁਨੀਆਂ ਤੋਂ/ਤਾਕਤਵਰ ਏ
