Back ArrowLogo
Info
Profile

ਤੇ ਵਿਹੂਣੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ਮੁਲਕ ਕਾਵਿ-ਬਿੰਬ ਸਿਰਜਿਆ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਆਪਣੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿਚ ਬੁਰਜੁਆ ਲੋਕਤੰਤਰ ਦੀ ਮਿੱਥ ਸੰਬੰਧੀ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਖੜ੍ਹੇ ਕਰਦਾ ਹੈ:

"ਰਾਜਧਾਨੀ ਦੇ ਦਲਾਲ

ਪੁੱਟ ਰਹੇ ਨੇ ਪਹਾੜ

ਕਰ ਰਹੇ ਨੇ ਝਾੜ ਪੂੰਝ

ਢਕ ਕੇ ਕੂੜਾ ਕਬਾੜ

ਫੇਰ ਖਿਚੜੀ ਪੱਕ ਰਹੀ ਹੈ

ਨਾਹਰਿਆਂ ਦੀ

ਟਿੱਡੀ ਦਲ ਵਾਂਗ ਚੜ੍ਹ ਪਈ ਹੈ

ਭੀੜ ਦੇਖੋ ਲਾਰਿਆਂ ਦੀ

ਤਕਦੀਰ ਬਦਲੇ

ਢਾਰਿਆਂ ਦੀ ਢਾਰਿਆਂ ਛੰਨਾਂ 'ਚ ਹਨੇਰਾ

ਕੋਹਾਂ ਦੂਰ ਹੈ ਸਵੇਰਾ

ਭਾਰਤ ਉਦੈ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ।”5

ਮਦਨ ਵੀਰਾ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਅਹਿਸਾਸਾਂ ਨੂੰ ਸਕਾਰਦੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਜੀਣ ਦੀ ਲੋਚਾ ਨੂੰ ਇੰਗਤ ਵੀ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਮਦਨ ਵੀਰਾ ਦੀ ਕਾਵਿ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਵਸਦੇ ਬਿਨ ਹੁੰਗਾਰੇ ਬਾਤ ਪਾਉਂਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਗ਼ਰੀਬ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਯਥਾਰਥ ਉਤੇ ਟਿਕੀ ਪਈ ਹੈ। ਜੋ ਆਪਣਾ ਮੂਲ ਪਛਾਣਨ ਤੋਂ ਅਸਮਰੱਥ ਹਨ ਅਤੇ ਸੰਸਕਿਰਤੀ ਤੇ ਧਰਮ-ਕਰਮ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਤੋਂ ਅਣਜਾਣ ਤੇ ਅਗਿਆਨੀ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਰਾਜ-ਪ੍ਰਬੰਧ ਅਤੇ ਸਥਾਪਤ ਧਾਰਮਿਕ-ਨੈਤਿਕ ਪ੍ਰਬੰਧ ਨੇ ਇਸ ਲੋਕਾਈ ਨੂੰ ਭਰਮ-ਚੇਤਨਾ ਵਿਚ ਅਜਿਹਾ ਜਕੜ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਮੁਕਤੀ ਪ੍ਰਤੀ ਮੌਲਿਕ ਰੂਪ ਵਿਚ ਸੋਚ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ। ਜਿਵੇਂ:

"ਦੱਸੋ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਮਲਿਆਂ ਨੂੰ

ਅੰਬਰ ਦੇ ਥਮਲਿਆਂ ਨੂੰ

ਕਿ ਜੀਣਾ ਸਿਰ ਚੁੱਕਣਾ ਹੈ

ਕਿ ਜੀਣਾ ਅੱਖ ਪੁੱਟਣੀ ਹੈ

ਬਈ ਜੀਣਾ ਹਿੱਕ ਡਾਹੁਣੀ ਹੈ

ਪਹਾੜਾਂ ਨਾਲ ਖਹਿਣਾ ਹੈ

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੌਣ ਦੱਸੇਗਾ

ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੁੜ੍ਹਕੇ ਦੇ ਮੋਤੀ

ਕਿਸ ਕਾਲੀ ਕੋਠੀ ਦੇ ਕੈਦੀ ਨੇ

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੁਖ-ਚੈਨ

140 / 156
Previous
Next