ਸਮਝ ਨਾ ਪਾਵੇ

ਜਦ ਵੀ ਉਹ

ਉਦਾਸ ਹੋ ਜਾਵੇ

ਕਵਿਤਾ ਕੋਲ ਆਵੇ।

ਕਵਿਤਾ ਨੂੰ ਉਹ 'ਨੰਨੀ ਜਾਦੂਗਰਨੀ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਕਵੀ ਨਾਲ ਰਿਸ਼ਤਾ ਅਸੀਮਤਾ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਵਿਤਾ ਹੀ ਉਸਦੇ 'ਕੌੜੇ ਬੋਲਾਂ' ਨੂੰ 'ਖ਼ੁਸ਼ਾਮਦੀਦ’ ਆਖਦੀ ਹੈ। ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਉਸਨੂੰ ਬਾਕੀ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ-ਸਮਾਜਿਕ ਰਿਸ਼ਤੇ ਬੌਣੇ ਲਗਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਸੰਦਰਭ ਵਿਚ ਉਸਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ 'ਕਾਂ' 'ਆਪਣਾਪਣ', 'ਆਖ਼ਰ ਕਦ ਤਕ', 'ਲਾਸ਼,' 'ਵਰਜਿਤ ਮੰਜ਼ਿਲ,' 'ਰਿਸ਼ਤੇ’, 'ਸਵੈਟਰ’, 'ਇੰਟੀਰੀਅਰ ਡੈਕੋਰੇਟਰ' ਆਦਿ ਵਿਚਾਰਨ ਯੋਗ ਹਨ। ਆਧੁਨਿਕ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਬਾਰੇ ਉਹ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ:

ਰਿਸ਼ਤੇ.....

ਆਧੁਨਿਕ ਯੁਗ 'ਚ

ਹਾਈ ਬ੍ਰਿਡ ਹੋ ਗਏ

.........................

ਪਰ ਮਹਿਕੋਂ ਪੇਤਲੇ

ਮੂਲੋਂ ਖੋਖਲੇ

ਹੈਲੋ ਹਾਏ ਕਰਦੇ

ਬੌਣੇ ਬੌਣੇ, ਨਿੱਕੇ ਨਿੱਕੇ

ਰਿਸ਼ਤੇ ਹੁਣ

ਬੋਨਸਈ ਹੋ ਗਏ...²⁰

ਸਮਾਜ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਉਸਨੂੰ 'ਮਾਂ ਦਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਅਤੇ ਮਾਂ ਵਰਗਾ “ਭੂਆ ਦਾ ਰਿਸ਼ਤਾ” ਹੀ 'ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ' ਵਰਗਾ, ਬਲਕਿ ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਉੱਪਰ ਦਾ ਲਗਦਾ ਹੈ। 'ਮਾਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ' ਕਵਿਤਾ ਵਿਚ ਉਹ ਮਾਂ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ ਵਿਚਾਲੇ ਮੋਹ, ਮਮਤਾ,ਆਪਸੀ ਸਮਝ, ਅਗਵਾਈ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਜਿਹੇ ਸੰਕਲਪਾਂ ਦੀ ਪਿੱਠ ਭੂਮੀ ਵਿਚ ਅਜਿਹੇ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿਚ 'ਮਸ਼ਾਲ ਵਰਗੀ ਰੋਸ਼ਨੀ' ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਪ੍ਰਤਿ ਅਜਿਹੀ ਪਹੁੰਚ ਜਿੱਥੇ ਸਾਡੇ ਪੈਤਰਿਕ ਸਿਸਟਮ ਦਾ ਇਕ ਉਸਾਰ ਹੈ, ਉਥੇ ਆਧੁਨਿਕ ਮੰਡੀ ਦੇ ਯੁੱਗ ਵਿਚਲੀ ਵਿਡੰਬਨਾ ਵੀ ਹੈ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਵਿਚਲੀ ਨੈਤਿਕਤਾ ਦਾ ਪਤਨ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸਮਾਜ ਸਾਪੇਖ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੇ ਸਮਾਨਾਂਤਰ ਉਹ ਕੁਝ ਬੇਨਾਮ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਮਝਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਕਵਿਤਾ 'ਪੰਧ' 'ਤ੍ਰਿਪਤੀ', 'ਸਾਧਨਾ' ਆਦਿ ਇਸ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿਚ ਸਮਝਣਯੋਗ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਬੇਨਾਮ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਪ੍ਰੇਮ/ਮੁਹੱਬਤ ਦਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਬਾਰ-