ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੂੜਾ ਚੁਗਦੇ ਬੱਚੇ

ਵੇਚ ਕੇ

ਅੰਨ ਦੀ ਮੁੱਠੀ ਖਰੀਦ ਸਕਣ

ਜੇ ਇਹ ਆਮ ਆਦਮੀ ਦੇ

ਕੰਮ ਦੀਆਂ ਨਹੀਂ

ਤਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ

ਲਾਇਬਰੇਰੀਆਂ 'ਚ

ਸਾਂਭ ਕੇ

ਕੀ ਕਰਨਾ

ਪਿਆਸ (ਪੰਨਾ: 159)

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਮਰਜੀਤ ਕੌਂਕੇ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਨਿੱਜਵਾਦੀ ਰੁਚੀਆਂ ਅਤੇ ਅਜੋਕੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਖਪਤਵਾਦੀ ਰੁਝਾਨਾਂ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਜਾਂਦੀ ਹੋਈ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਵਿਚ ਆਪਣਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ਼ ਪੱਕਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਕਵੀ ਦੇ ਬਿੰਬ, ਪ੍ਰਤੀਕ ਅਤੇ ਅਲੰਕਾਰ ਸੱਜਰੇ ਅਤੇ ਨਰੋਏ ਹਨ। ਉਸਦੀ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਉਸਦੇ ਚਿਹਨੀਕਰਨ ਵਿਚ ਪਈ ਹੋਈ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰਲੇ ਅਤੇ ਬਾਹਰਲੇ ਵਰਤਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਚਿਹਨਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਗਟਾਉਣ ਵੱਲ ਵਧੇਰੇ ਰੁਚਿਤ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਅੰਦਰ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਇਕ ਅਥਾਹ ਜ਼ਖੀਰਾ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅਨੁਭਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਅਭਿਵਿਅਕਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਇਸ ਕਵਿਤਾ ਨੂੰ ਇਸਦੇ ਸਮੁੱਚ ਵਿਚ ਵੇਖਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਇਸਦੇ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾਈ ਆਧਾਰਾਂ ਨੂੰ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਸਮਝਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਅੰਤ ਵਿਚ ਅਸੀਂ ਇਸ ਸਿੱਟੇ ਤੇ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਚੌਂਕੇ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਆਪਣੀਆਂ ਨਿੱਜੀ ਵਲਗਣਾਂ ਨੂੰ ਤੋੜਦੀ ਹੋਈ ਅੰਦਰਲੇ ਜਗਤ ਤੋਂ ਬਾਹਰਲੇ ਜਗਤ ਨਾਲ ਨਾਤਾ ਜੋੜਦੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਕਵੀ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰਲੇ ਤਮਾਮ ਦਵੰਦਾਂ ਨੂੰ ਸਰ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਆਪਣੀਆਂ ਉਦਾਸੀਆਂ, ਬੇਚੈਨੀਆਂ ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਵਾਰੀਆਂ ਦਾ ਹੱਲ ਜਮਾਤੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿਚ ਤਲਾਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿਚ ਇਹ ਸਥਿਤੀ ਉਸਦੇ ਨਿੱਜ ਦੀ ਲੰਬੀ ਪਰਿਕਰਮਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਾਪਰਦੀ ਹੈ। ਇਥੇ ਕਵੀ ਆਪਣੀ ਚੇਤਨਾ ਨੂੰ ਸਮੂਹਿਕ ਚੇਤਨਾ ਵਿਚ ਢਾਲਕੇ ਬੜੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਅਰਥ- ਉਤਪਾਦਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੀ 'ਆਦਿ-ਕਾਲੀ ਪਿਆਸ' ਅਤੇ ਵਰਜਿਤ ਜੀਵਨ ਸੋਮਿਆਂ ਵਿਚਲੀ ਦੂਰੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦੂਰੀ ਪਿੱਛੇ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਵੰਗਾਰਦਾ ਹੋਇਆ ਆਪਣੀ ਡੂੰਘੀ ਕਾਵਿ-ਚੇਤਨਾ ਦਾ ਪ੍ਰਮਾਣ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।