

ਇਸ ਪੜਾਅ ਤੇ ਸਵੀ ਦੀ ਕਲਮ ਬੇਜ਼ਾਰੀ, ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਦੇ ਅਹਿਸਾਸ ਖਿਲਾਫ਼ ਇੱਕ ਰੋਹ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਜਾਪਦੀ ਹੈ, ਹੋਣੀ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਇੱਕ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦਾ ਬਿਗਲ ਬਣਨ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਸਥਾਪਤੀ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਉਸਦੇ ਸ਼ਬਦ ਇੱਕ ਦਮ ਤਿੱਖੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਕਵਿਤਾ ਇਕਦਮ ਵਿਦਰੋਹੀ ਸੁਰ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਕਵਿਤਾ-ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਹੈ ਵਿਚੋਂ ਕੁਝ ਪੰਕਤੀਆਂ ਹਨ:-
ਤੇ ਜਦੋਂ
ਸਾਜਿਸ਼ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਵਿਰੁਧ ਹੋਏ
ਤਾਂ ਮਸਲਾ ਸਾਡੀ ਕਿਰਤ ਦਾ ਹੈ
ਅਣਖੀ ਤੋਰ ਦਾ ਹੈ ਤੇ ਅਸੀਂ ਹੀ ਸ਼ਬਦ ਹਾਂ
ਤੇ ਸਮਝਦੇ ਹਾਂ..........
ਸਾਡੇ ਹੀ ਖਿਲਾਫ਼ ਕੀਤੀ
ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਸਾਜਿਸ਼ ਨੂੰ........
ਪਿਆਦੇ ਦੀ ਹੋਂਦ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਦਰਦ ਅਤੇ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਚੱਲ ਰਹੇ ਸੰਤਾਪ ਦੀ ਬੜੀ ਹੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਹੈ। ਉਸਦਾ 'ਪਿਆਦੇ' ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਵਰਨਣ ਸ਼ਾਇਰੀ ਨੂੰ ਖ਼ੂਬਸੂਰਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਬੌਧਿਕਤਾ ਦੀ ਵੀ ਮੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸਵਰਨਜੀਤ ਸਵੀ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਬਚਪਨ ਦੇ ਅਣਸੁਖਾਵੇਂ ਅਨੁਭਵਾਂ, ਜਖ਼ਮੀ ਅਹਿਸਾਸਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੇ ਦਰਦ ਤੇ ਵੇਦਨਾਮਈ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ ਚਿਤਰਦੀ ਹੈ। ਕਵਿਤਾ ਅੰਤਹੀਣ ਵਿਚੋਂ:-
ਇਕ ਅਜੀਬ ਅੰਤ ਹੀਣ ਜਿਹਾ ਸਿਲਸਿਲਾ
ਮੇਰੇ ਕਦਮਾਂ 'ਚ ਬੇਚੈਨੀ
ਤੋਰ ਵਿੱਚ ਬੇਤਾਬੀ
ਤੇ ਸੋਚ ਵਿੱਚ
ਖ਼ਰਾਬੀ ਜਿਹੀ ਭਰੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ
ਇੱਕ ਅਜੀਬ ਅੰਤਹੀਣ ਜਿਹਾ ਸਿਲਸਿਲਾ..... '
ਮੈਂ, ਬੇਟਾ ਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ', 'ਬਾਪੂ', 'ਪਿਤਾ', 'ਅੰਤਹੀਣ', 'ਅਵੱਗਿਆ' ਇਸੇ ਸੋਚ ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਹਨ।
ਇਸਤੋਂ ਅੱਗੇ ਸਵੀ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਸੁਰ ਪੰਜਾਬ ਸੰਕਟ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਿਤ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਉਸਾਰੂ ਸੋਚ, ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਵਿਚਾਰ ਹਨ੍ਹੇਰੇ ਨੂੰ ਵੰਗਾਰਦੇ ਜਾਪਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਿਆਸੀ ਬਿਆਨਬਾਜ਼ੀ ਨੂੰ ਵੀ ਸਿਰੇ ਤੋਂ ਨਕਾਰਦਾ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਰੋਸ ਅਤੇ ਵਿਦਰੋਹ ਤਾਂ ਹੈ ਹੀ ਨਾਲ ਹੀ ਆਤਮ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਤੇ ਸੰਕਟਮਈ ਸਥਿਤੀਆਂ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਖੜੇ ਹੋਣ ਦਾ ਦ੍ਰਿੜ ਇਰਾਦਾ ਵੀ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਸਵੀ ਦੀ ਇਸ ਦੌਰ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਤੋਂ ਇਹੋ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਨੇ ਪੰਜਾਬ ਸੰਕਟ ਦੇ ਦਰਦ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਨੇੜੇ ਹੋ ਕੇ ਮਹਿਸੂਸਿਆ ਹੈ ਤੇ ਬੜੀ ਹੀ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਕਾਵਿ ਵਿੱਚ