

ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਉਸਨੂੰ ਈਸ਼ਵਰੀ ਦਰਜੇ ਤੱਕ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਔਰਤ ਉਸ ਲਈ 'ਮਾਂ ਮਾਇਆ', ਵਿਰਾਟਤਾ, ਅਨੰਤ, ਸ਼ੁੱਧ ਗਿਆਨ ਦੀ ਮੂਰਤ, ਅਸਗਾਹ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਆਦਰਸ਼ਕ ਹਸਤੀ ਹੈ, ਪਰ ਫਿਰ ਇੱਕ ਦਮ ਹੀ ਉਹ ਔਰਤ ਦੀ ਹੋਂਦ ਨੂੰ ਨਿਰਾਰਥਕ ਬਣਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਔਰਤ ਤੇ ਮਰਦ ਦੇ ਸਦੀਵੀ ਸਾਥ ਦੀ ਖ਼ੂਬਸੂਰਤੀ ਨੂੰ ਬਿਲਕੁਲਹੀ ਭੁਲਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਸਵੀ ਆਪਣੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਔਰਤ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਤਾਂ ਸਰਬ-ਉੱਚ ਸ਼ਕਤੀ ਬਣਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸਦੀ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡਕ ਹੋਂਦ ਦੇ ਸੋਹਲੇ ਗਾਉਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਫਿਰ ਇੱਕਦਮ ਹੀ ਜਿਸਮਾਨੀ ਖੂਬਸੂਰਤੀ ਤੇ ਹੀ ਕਾਵਿ ਨੂੰ ਸਮੇਟ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਕਾਵਿ ਨਾਇਕਾ ਪਿਆਰ ਮੁਖ ਮਹਿਬੂਬਾ ਨਾ ਹੋ ਕੇ ਸਿਰਫ਼ ਜੀਵ ਮੁੱਖ ਇਸਤਰੀ ਹੀ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮਾਂ- ਮਹਿਬੂਬਾ ਪਤਨੀ ਜਾਂ ਭੈਣ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰਦੀ ਔਰਤ ਉਸਦੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਬਿਲਕੁਲ ਹੀ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸਮਾਜ ਅਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਨਾਲੋਂ ਉਹ ਟੁੱਟਿਆ-ਜਾਪਦਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਨਾਇਕ ਹਰ ਸਾਂਸਕ੍ਰਿਤਕ ਰਹਿਤ ਨੂੰ ਅਣਦੇਖਿਆ ਕਰਕੇ ਸਿਰਫ਼ ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤਕ ਹੋਂਦ ਤੱਕ ਹੀ ਸੀਮਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਤਣਾਓ ਕੇਵਲ ਕਾਮਨਾ ਤੱਕ ਹੀ ਵਿਚਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੀ ਖ਼ੂਬਸੂਰਤੀ ਨੂੰ ਸਿਰੇ ਤੋਂ ਨਕਾਰਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਸਾਂਸਕ੍ਰਿਤਕ ਰਿਸ਼ਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤਕ ਲੋੜ ਲਈ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਉਲੰਘ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਿਸਾਲ ਵਜੋਂ ਨਿਮਨ ਅੰਕਿਤ ਪੰਕਤੀਆਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਦ ਵੀ
ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੇਖਦਾ ਹਾਂ
ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੀ ਗੁਥਲੀ 'ਚੋਂ
ਕਿਰ ਜਾਂਦੇ ਨੇ ਸਭ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੇ ਨਾ
ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ
ਇੱਕ ਨਾਮ-
ਔਰਤ......
ਮੇਰੀ ਰੀਝ ਦੀ ਔਰਤ
ਉਸਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਤੇਰਾ ਚਿਹਰਾ, ਅਮੁੱਖ, ਵਾਲ ਤੇਰੇ, ਅੱਖਾਂ ਦਾ ਜਾਦੂ, ਕੰਨਾਂ ਨੂੰ ਬੁੰਦੇ ਆਦਿ ਔਰਤ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਵਸਤੂ ਬਣਾ ਕੇ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਸੋ ਇਸ ਪੜਾਅ ਤੇ ਸਵੀ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਨਾ ਤਾਂ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਦੀ ਅਹਿਮੀਅਤ ਹੀ ਪ੍ਰਗਟਾਉਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਔਰਤ ਦੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਦੀ ਹੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਕਿਤੇ-ਕਿਤੇ ਇਸ ਕਾਵਿ ਰੂਪ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਅਸੱਭਿਅਕ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਅਸਿੱਭਅਕ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਬੇਲੋੜੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਰੀ ਦੇ ਗੌਰਵ ਤੇ ਚੋਟ ਜਾਪਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਪਿਆਰ ਕਾਵਿ ਦੇ ਸੁਹਜ ਨੂੰ ਵੀ ਘਟਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਇਹ ਕਹਿਣਾ -